Kategoria: Postępowanie podatkowe

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Czy można uniknąć zaległego podatku na mocy orzeczenia TK?

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2015-01-06

Moja mama zmarła w 2007 r. Miałam obowiązek zgłosić nabycie spadku w ciągu miesiąca, niestety tego nie zrobiłam. Postanowienie sądowe dotyczące spadkobierców uprawomocniło się w maju 2008 r. W lutym 2013 r. urząd skarbowy upomniał się o podatek. Czy na mocy wyroku TK z czerwca 2013 r., w którym uznano termin miesięczny zgłoszenia spadku za niezgodny z Konstytucją RP, mogę ubiegać się o umorzenie postępowania w mojej sprawie? W urzędzie powiedziano mi, że nie.

Bogusław Nowakowski

Stan faktyczny jest następujący:

  • mama zmarła w 2007 r.,
  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się w maju 2008 r.,
  • fakt spadkobrania nie został zgłoszony do US w ciągu 1 miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o spadkobraniu,
  • US w lutym 2013 upomniał się o podatek.

Dnia 4 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie, w którym orzekł, iż:

Art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 oraz z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 85, poz. 458, Nr 149, poz. 887 i Nr 171, poz. 1016), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., w zakresie, w jakim przewiduje miesięczny termin złożenia zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jest niezgodny z wywiedzioną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na zbędność wydania wyroku”.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Tego samego dnia ukazał się komunikat prasowy o treści:

Kwestionowany przepis ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w zakresie, w jakim przewiduje miesięczny termin złożenia zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych jest niezgodny z konstytucją.

6 grudnia 2012 r. i 4 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznawał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczące podatków od spadków i darowizn (zwolnienie od podatku).

W wyroku z 4 czerwca 2013 r. Trybunał orzekł, że art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., w zakresie, w jakim przewiduje miesięczny termin złożenia zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jest niezgodny z wywiedzioną z art. 2 konstytucji zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na zbędność wydania wyroku.

Zdanie odrębne zgłosili sędziowie TK: Leon Kieres i Andrzej Wróbel

Zakwestionowany przepis, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., uzależniał prawo do zwolnienia od podatku w przypadku nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia od dokonania zgłoszenia tego nabycia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy był niezgodny z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zakwestionowany przepis gwarantował pozorną ochronę jednostki i stanowił niewykonalną konstrukcję normatywną. Za taką Trybunał uznał mechanizm prawny, którego elementami były krótki termin o charakterze materialnym, uzależniony od czynności procesowych stron początek biegu tegoż terminu, zróżnicowana praktyka stosowania pieczęci o nadaniu klauzuli prawomocności oraz zróżnicowana praktyka organów administracji w zakresie wymogu udokumentowania dnia powstania obowiązku podatkowego.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że »wprawdzie prawo podatkowe może nakładać różne, nawet restrykcyjne wymogi proceduralne na podatników w celu wykonania ciążących na nich obowiązków podatkowych, ale jeżeli prawodawca postanowi o przyznaniu szczególnego rodzaju uprawnień podatkowych, zobowiązany jest w maksymalny w danym stanie prawnym i faktycznym sposób, stanowiąc odpowiednie wymogi proceduralne, materialne oraz ustrojowe, realnie umożliwić beneficjentom skorzystanie z przyznanego uprawnienia«.

Trybunał Konstytucyjny zastrzegł, że sformułowane w sprawie stanowisko powiązane jest bezpośrednio z konkretnym charakterem kontroli hierarchicznej zgodności norm w trybie inicjowanym pytaniem prawnym i nie może być odnoszone do oceny innych regulacji prawa podatkowego, które wprowadzają terminy skorzystania z przywileju lub realizacji obowiązku podatkowego.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Piotr Tuleja, I sprawozdawcą był sędzia Leon Kieres, II sprawozdawcą był sędzia TK Stanisław Rymar.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Wyrok ten został wyaplikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 18 czerwca 2013 r.

Jak stanowi Ordynacja Podatkowa:

„Art. 240.§1.W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (…) 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. (…)

Art. 241. (...) § 2. Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1: (…) pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. (…)

Art. 244. § 1. Organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 243 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

§ 2. Jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działanie organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 243 § 2.

§ 3. Przepis § 2 nie dotyczy przypadków, w których decyzja w ostatniej instancji została wydana przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub samorządowe kolegium odwoławcze.

Art. 245. § 1. Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie;

2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1;

3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz:

  1. w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo
  2. wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70.

§ 2. Odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji”.

Zakwestionowany przepis art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w okresie od 01 stycznia 200 7r., do 31.12.2008 r., miał brzmienie:

„Art. 4a. 1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 (…)”.

Przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., w zakresie, w jakim przewidywał miesięczny termin złożenia zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę – uznany został za niezgodny z Konstytucja – a konkretnie z wywiedzioną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Podatnikom, którym wskutek przekroczenia miesięcznego terminu na złożenie zgłoszenia ustalono zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od spadków i darowizn, przysługuje prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn oraz uchylenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.

W Pani sytuacji w ogóle nie doszło do ustalenia tego podatku w drodze decyzji administracyjnej, w związku z czym nie może Pani skorzystać z prawa do wznowienia postępowania.

Ponadto, jak wynika z opisu, nie została złożona ani w terminie jednego miesiąca, ani w terminie 6 miesięcy odpowiednia deklaracja podatkowa.

Fiskus uznaje, że aby skorzystać z dobrodziejstwa wyroku, powinno dojść do ustalenia zobowiązania podatkowego, a jego wyłączną przesłanką było zgłoszenie nabytych rzeczy lub praw majątkowych naczelnikowi urzędu skarbowemu z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy. Nie obejmuje to przypadków, gdy zgłoszenia w ogóle nie było.

Według ordynacji podatkowej:

Art. 208. § 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

§ 2. Organ podatkowy może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi publicznemu”.

Można przedstawić US swój pogląd, że wskutek wyroku uznać należy, iż postępowanie w sprawie wymiaru podatku stało się bezprzedmiotowe, bowiem przepis, na jakim jest ono oparte, uznany został za niekonstytucyjny, a jednocześnie zawnioskować o umorzenie postępowania.

Kłopotem jest jednak brak złożenia deklaracji.

Po takim wniosku US powinien go rozpatrzyć i wydać odpowiednią decyzję, od której (w razie gdyby była negatywna) można się odwołać.

Komentarze do wyroku wskazują tylko na sytuacje, w jakich wydana została decyzja o wymiarze podatku z uwagi na spóźnienie w złożeniu deklaracji podatkowej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Niezłożenie zeznania podatkowego

Mieszkam w Anglii i prowadzę tu małą firmę, płacę podatki. W Polsce nigdy nie osiągnąłem żądnych dochodów. Wziąłem jednak kredyt na mieszkanie, które zacząłem wynajmować. Rata kredytu to 2000 zł, a dochód z najmu – 1200 zł miesięcznie. Dowiedziałem się, że skoro wciąż nie mam dochodów, nie muszę składać zeznania. Obawiam się jednak, że niezłożenie zeznań podatkowych za ostatnie 3 lata mogło być błędem. Jak jest faktycznie? Co powinienem teraz zrobić? Czy składać czynny żal?

Umorzenie podatku

Z powodu nierzetelnych kontrahentów musiałam zamknąć swoją działalność. Okazało się, że podatek do zapłaty jest wyższy, niż przewidywałam, zapłaciłam 60%, bo tyle byłam w stanie. Czy mogę starać się o umorzenie podatku w pozostałej części (wraz z odsetkami), skoro mam trudną sytuację rodzinną, którą mogę udowodnić? Co robić?

Żądanie zaległych podatków przez urząd skarbowy

Otrzymałem wezwanie do zapłaty zaległych podatków (VAT, zaliczki na podatek) sprzed kilku lat. Obecnie jestem emerytem, a działalność zamknąłem 5 lat temu. W jakim okresie takie długi ulegają przedawnieniu? Co oznacza pojęcie skutecznej ściągalności? Czy zajęcie konta bankowego bez środków mieści się w tym zakresie?

Oferta pracy w firmie zagranicznej

Mam ofertę pracy w firmie zagranicznej. Firma jest zarejestrowana na Wyspie Man. Będę oddelegowany do pracy w Iraku/Kurdystanie w trybie 6 tygodni pracy na 3 tygodnie wolnego, tak więc w Polsce będę przebywać krócej niż 183 dni w roku. Firma będzie przelewać mi pieniądze na podany przeze mnie rachunek bankowy i kwestie podatkowe zostawia mi. Nie interesuje ich, czy i gdzie rozliczam się z tych pieniędzy. I teraz chciałem się zapytać, jak powinienem ustawić moje relacje z polskim urzędem skarbowym? Czy muszę płacić podatek w Polsce? Jeżeli tak, to czy lepiej rozliczać się jako osoba fizyczna, czy założyć firmę i rozliczać te pieniądze jako dochód firmy? A może jest jeszcze inna możliwość rozliczania się i minimalizowania ewentualnego podatku?

Zarobki z USA i transakcje na polskiej giełdzie

Osoba przebywa w USA, tam pracuje i rozlicza się. W Polsce ma konto i rachunek maklerski, dokonuje transakcji na giełdzie (dochody nie są duże). Czy musi wypełniać jakiś PIT w Polsce i płacić podatek?

Odsetki od niezapłaconego podatku

Żona otrzymała spadek po rodzicach w 2007 r. Pod koniec roku 2012 sprzedała tę nieruchomość. Niestety nie złożyła żadnych PIT-ów. Teraz urząd chce zapłaty podatku. Jak ominąć odsetki od niezapłaconego podatku?

Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »
0.061532020568848 sek.