Opublikowane: 10.07.2009

Autor: Aleksander Słysz

Darowizna przedsiębiorstwa

Autor wyjaśnia zasady korzystania ze zwolnienia od opodatkowania w przypadku darowizny przedsiębiorstwa.

Mimo iż brzmi to abstrakcyjnie, często w praktyce mamy do czynienia z darowizną przedsiębiorstwa dokonywaną między osobami fizycznymi. Na ogół ma to miejsce, gdy rodzic prowadzący działalność w formie działalności indywidualnej osoby fizycznej chce „wycofać się z życia gospodarczego”.

Problem opodatkowania darowizny należy rozpatrywać w kontekście podatku od spadków i darowizn, podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych.

Przez pojęcie przedsiębiorstwa należy rozumieć, zgodnie z Kodeksem cywilnym (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm. – art. 55 prim), zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, który obejmuje w szczególności:

1. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3. prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5. koncesje, licencje i zezwolenia;
6. patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8. tajemnice przedsiębiorstwa;
9. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Obecnie, zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) zwalnia się z podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4; oraz
2. udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Do momentu wejścia w życie powyższego przepisu obowiązywał art. 4 ust. 1 pkt 10, który został uchylony przez art. 1 pkt 3 lit. a) tiret szóste ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1629) zmieniającej ustawę o podatku od spadków i darowizn z dniem 1 stycznia 2007 r., stanowiący, iż zwalnia się od podatku nabycie przez małżonka lub zstępnych w drodze spadku lub darowizny zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego, usługowego lub jego części, pod warunkiem że zakład ten będzie prowadzony przez nabywcę w stanie niepogorszonym przez okres co najmniej 5 lat od dnia przyjęcia spadku lub darowizny; niedotrzymanie tych warunków powoduje utratę zwolnienia od podatku, z wyjątkiem niemożności dalszego prowadzenia tej działalności na skutek zdarzeń losowych; w wypadkach tych podatek obniża się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności przez spadkobiercę lub obdarowanego.

Widać zatem wyraźnie, iż nastąpiła znaczna liberalizacja przepisów w omawianym tu zakresie.

Darowizna przedsiębiorstwa podlegać będzie zatem zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn.

W doktrynie wskazuje się, iż gdy „w ramach darowizny składników majątku tworzących zakład będą przekazywane też pieniądze, skuteczność zwolnienia może być uzależniona od udokumentowania otrzymania tych pieniędzy odpowiednim dowodem (przelew, wpłata na konto, przekaz pocztowy)” – Małgorzata Niedźwiedzka, Vademecum Doradcy Podatkowego (21/2009).

Ze względu na konstrukcję art. 4a ust 1 pkt 2 powyższe stanowisko należy uznać za słuszne. Organy podatkowe często odmawiają prawa do zwolnienia, gdy obdarowani nie mogą udokumentować otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy, rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową czy przekazem pocztowym. Przepis jest precyzyjny i bezwzględny, lecz jego stosowanie przez organy jest nader restrykcyjne i znane są przypadki odbierania podatnikom prawa do zwolnienia, gdy posiadają oni np. wspólne konto bankowe.

Przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (z dnia 11 marca 2004 r. – Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zgodnie z art. 6, nie stosuje się m.in. do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu: Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku