Opublikowane: 06.10.2009

Autor: Aleksander SÅ‚ysz

Kiedy faktura VAT nie uprawnia do odliczenia naliczonego podatku VAT?

Autor wyjaśnia, kiedy faktura VAT nie uprawnia do odliczenia naliczonego podatku VAT.

Podstawową zasadą podatku od towarów i usług w każdym państwie, w którym podatek ten (tzw. podatek od wartości dodanej, Value added tax, goods and services tax) obowiązuje, jest zasada neutralności podatku od towarów i usług dla przedsiębiorców. Jest to zasada fundamentalna, przez pryzmat której, moim zdaniem, w ogóle przepisy ustawy o podatku od towarów i usług należy interpretować. Podatnik podatku od towarów i usług winien mieć prawo odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług uwidocznionego w otrzymanych fakturach.

Zgodnie z art. 88 ust 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usÅ‚ug (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535) nie stanowiÄ… podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku gdy:

1. sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:
   1. wystawionymi przez podmiot nieistniejÄ…cy lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujÄ…cych,
   2. w których kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest różna od kwoty wykazanej na kopii;
2. transakcja udokumentowana fakturÄ… nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;
3. wystawiono więcej niż jedną fakturę dokumentującą tę samą sprzedaż;
4. wystawione faktury, faktury korygujÄ…ce lub dokumenty celne:
   1. stwierdzajÄ… czynnoÅ›ci, które nie zostaÅ‚y dokonane – w części dotyczÄ…cej tych czynnoÅ›ci,
   2. podajÄ… kwoty niezgodne z rzeczywistoÅ›ciÄ… – w części dotyczÄ…cej tych pozycji, dla których podane zostaÅ‚y kwoty niezgodne z rzeczywistoÅ›ciÄ…,
   3. potwierdzajÄ… czynnoÅ›ci, do których majÄ… zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczÄ…cej tych czynnoÅ›ci tj. czynnoÅ›ci prawne sprzeczne z ustawÄ… albo majÄ…ce na celu obejÅ›cie ustawy, czynnoÅ›ci pozorne;
5. faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;
6. zaświadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 5 (dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów) zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym.

Przedstawione powyżej zasady stosuje się odpowiednio do duplikatów faktur.

Stwierdzić można, iż odebranie podatnikowi prawa do odliczenia naliczonego podatku od towarów i usÅ‚ug stanowi wyjÄ…tek od reguÅ‚y neutralnoÅ›ci, nie można zatem dokonywać rozszerzajÄ…cej interpretacji przedstawionych powyżej zasad. Zastanawiać można siÄ™ również nad zgodnoÅ›ciÄ… przywoÅ‚anych reguÅ‚ z prawem wspólnotowym, szczególnie w Å›wietle bardzo liberalnych wyroków TrybunaÅ‚u SprawiedliwoÅ›ci, który zasadÄ™ neutralnoÅ›ci traktuje jako nadrzÄ™dnÄ… – ważniejszÄ… niż wszystkie inne na gruncie regulacji dotyczÄ…cych podatku od towarów i usÅ‚ug.

PrzykÅ‚adowo w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. (sygn. C 90/02) TrybunaÅ‚ SprawiedliwoÅ›ci wskazuje, iż: „Osoba bÄ™dÄ…ca odbiorcÄ… usÅ‚ugi, na której z tego tytuÅ‚u ciąży obowiÄ…zek zapÅ‚aty podatku zgodnie z art. 21(1) Szóstej Dyrektywy VAT, nie musi być w posiadaniu faktury wystawionej zgodnie z art. 22(3) omawianej dyrektywy, aby być uprawnionÄ… do odliczenia podatku naliczonego.”

Kierując się linią orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości, krajowe sądy coraz częściej stają po stronie podatników, w ważnym wyroku z dnia 7 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. I SA/Ol 486/07) stwierdził, iż:

„Koniecznym do realizacji prawa do odliczenia jest jedynie zwiÄ…zek zakupów z dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… gospodarczÄ…. Tymczasem żaden z przepisów VI Dyrektywy nie uzależnia prawa do odliczenia od wymogu formalnego, jakim jest rejestracja w charakterze podatnika podatku VAT.(...) Pozbawienie podatnika prawa do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, w przypadku gdy sprzedaż towarów lub usÅ‚ug zostaÅ‚a udokumentowana fakturami lub fakturami korygujÄ…cymi wystawionymi przez podmiot nieistniejÄ…cy lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujÄ…cych. Taka regulacja ewidentnie narusza zasadÄ™ neutralnoÅ›ci i proporcjonalnoÅ›ci. Skoro bowiem sprzedaż wystÄ…piÅ‚a, a jedynie podmiot jej dokonujÄ…cy nie dopeÅ‚niÅ‚ stosownych wymagaÅ„, chociaż w rzeczywistoÅ›ci musiaÅ‚o dojść do wykonania usÅ‚ugi i wystawienia faktury VAT, to trudno uznać, iż w takim przypadku nabywca powinien ponosić negatywne skutki takiego dziaÅ‚ania sprzedawcy. (...) Nie można pozbawić skarżącego prawa do odliczenia podatku wynikajÄ…cego z faktur wystawionych przez kontrahenta tylko dlatego, że ten zostaÅ‚ uznany za »nieczynnego« podatnika podatku VAT.”

W jakim kontekÅ›cie należy interpretować istnienie podmiotu, wskazuje w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. Wojewódzki SÄ…d Administracyjny w Warszawie (sygn. III SA/Wa 3318/06), stwierdzajÄ…c, iż:

„Aby stwierdzić, że dany podmiot nie istnieje, racjonalnym jest siÄ™ganie nie tylko do kontroli wycinkowego okresu czasu, lecz ocena w pryzmacie caÅ‚oksztaÅ‚tu okolicznoÅ›ci charakteryzujÄ…cych prowadzonÄ…, czy rzekomo prowadzonÄ… dziaÅ‚alność gospodarczÄ…. O istnieniu podmiotu Å›wiadczy przecież nie tylko aspekt formalny (np. jego zarejestrowanie lub brak rejestracji), ale także, a raczej przede wszystkim realność jego dziaÅ‚ania w obrocie gospodarczym”.

Równie ważny jest wyrok z dnia 20 marca 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. I SA/Wr 1625/06), w którym sąd stwierdza, iż:

„Ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturze wystawionej przez podmiot niezarejestrowany nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa wspólnotowego, a skoro tak, to zasadnym jest odmówienie zastosowania przepisu prawa krajowego zawierajÄ…cego takie ograniczenie tj. art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od towarów i usÅ‚ug. Organy podatkowe naruszyÅ‚y w niniejszej sprawie prawo wywodzÄ…c o braku uprawnienia skarżącej do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach wystawionych przez kontrahentów niezarejestrowanych jako podatnicy VAT z samego faktu braku tej rejestracji”

Poruszony problem jest szeroko omawiany w doktrynie, dominuje poglÄ…d, iż: „PaÅ„stwo czÅ‚onkowskie nie może siÄ™ w takiej sytuacji powoÅ‚ać na prawo do zachowania odliczeÅ„, które istniaÅ‚y przed wejÅ›ciem VI dyrektywy VAT (klauzula stand still). Zachowanie takich ograniczeÅ„ nie może bowiem w żadnym wypadku godzić w podstawowe zasady konstrukcji podatku (wyrok ETS sygn. C-434/03). Wynika z tego, że jeÅ›li ustawodawca chce wprowadzać regulacje ograniczajÄ…ce dziaÅ‚ania nieuczciwych podatników, powinien zrobić to w taki sposób, aby nie uderzać w tych, którzy zawierajÄ… transakcje w dobrej wierze” (ETS rozstrzygnie o prawie do odliczenia VAT, MichaÅ‚ Leconte 27.07.2009 r., rp.pl, PRESSPUBLICA Sp. z o.o.).

LubiÄ™ To!

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu: Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuÅ‚ znajomemu     wersja do druku