Kiedy podawać cenę netto, a kiedy brutto w umowie lub ofercie?
Autor: Andrzej Janowski; Gazeta Podatkowa Nr 94 (822) z dnia 2011-11-24
W umowach z konsumentami i w skierowanych do nich reklamach należy się posługiwać cenami brutto. W przypadku umów z innymi przedsiębiorcami nie ma przeszkód do podawania cen netto. Nieuwzględnienie w cenie stawki podatku VAT powinno jednak wynikać z umowy.
ZasadÄ… cena z VAT-em
Jeśli z zawartej umowy nie wynikało, czy podana w niej cena jest ceną netto, czy brutto, to należy przyjąć, że zawiera ona już w sobie podatek VAT. Podstawą takiej interpretacji jest art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach (Dz. U. z 2001 r. nr 97, poz. 1050 ze zm.). Wynika z niego, że przez cenę rozumie się wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. W cenie uwzględnia się podatek VAT oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu tymi podatkami.
Dla konsumentów tylko ceny brutto
Przedsiębiorcy w relacjach z konsumentami mają obowiązek posługiwania się cenami brutto, stosownie do ustawy o cenach. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stoi na stanowisku, że posługiwanie się cenami netto w umowach zawieranych z konsumentami stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na uchybieniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową.
Oznaczanie cen towaru w wysokoÅ›ci netto wywoÅ‚uje mylne wrażenie u konsumenta, iż jest ona niższa niż w rzeczywistoÅ›ci, sugerujÄ…c, że można nabyć towar w cenie konkurencyjnej w stosunku do innych podobnych oferowanych na rynku. SÄ…d OkrÄ™gowy w Warszawie – SÄ…d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/2004) za nieprawidÅ‚owe uznaÅ‚ podawanie w relacjach z konsumentami ceny przy zastosowaniu formuÅ‚y „kwota netto plus VAT”. W ocenie sÄ…du, na przedsiÄ™biorcy ciąży obowiÄ…zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowiÄ…zujÄ…cymi przepisami prawa. Natomiast konsument ma prawo znać cenÄ™ towaru, a nie obliczać jÄ… sam, bez wzglÄ™du na to, czy przy cenie towaru umieszczono ogólnikowÄ… informacjÄ™ – cena netto, cena + VAT itp. Informacja o cenie towaru w wysokoÅ›ci (wartoÅ›ci) nieuwzglÄ™dniajÄ…cej podatku jest informacjÄ… nierzetelnÄ…, nieprawdziwÄ… i niepeÅ‚nÄ…. Stosowanie w reklamie skierowanej do konsumentów cen netto sÄ…d uznaÅ‚ za praktykÄ™ naruszajÄ…cÄ… zbiorowe interesy konsumentów. ZakwalifikowaÅ‚ to też jako nieuczciwÄ… praktykÄ™ rynkowÄ… i czyn nieuczciwej konkurencji. Taka reklama może wprowadzać klienta w bÅ‚Ä…d i przez to wpÅ‚ywać na decyzje konsumentów co do nabycia towaru lub usÅ‚ugi.
W umowach z konsumentami należy stosować ceny brutto.
Między przedsiębiorcami netto lub brutto
W umowach między przedsiębiorcami można posługiwać się cenami netto. To, że cena nie zawiera podatku VAT musi jednak wynikać z umowy. Nie ma domniemania, że ceny w relacjach między przedsiębiorcami są cenami netto. Przeciwnie, z ustawy o cenach wynika, że co do zasady podana cena zawiera już w sobie podatek VAT.
Postanowienia o zmienienie stawki VAT
Posługiwanie się w umowach cenami netto ma być sposobem zabezpieczenia się na wypadek, gdyby w międzyczasie zmieniły się stawki podatku VAT. W przypadku umów zawieranych z podmiotami niebędącymi konsumentami (czyli np. umów między przedsiębiorcami) nie ma przeszkód, aby wyraźnie zapisać, że w razie zmiany stawki podatku VAT nastąpi odpowiednia zmiana ceny.
Inaczej wygląda sprawa w przypadku umów z konsumentami. We wzorcu umowy między przedsiębiorcą a konsumentem może zostać zamieszczone postanowienie o tym, że wzrost stawek VAT spowoduje wzrost ceny, jeśli spełniony jest dodatkowy warunek. Umowa musi równocześnie przyznawać konsumentowi prawo odstąpienia od umowy, jeśli nie zaakceptuje on podwyższonej ceny. Za odstąpienie od umowy z powodu braku akceptacji podwyższonej ceny nie można nakładać na konsumenta obowiązku zapłaty kary umownej ani przewidywać zatrzymania przez przedsiębiorcę dotychczasowych wpłat. Konsument powinien więc mieć możliwość odstąpienia od umowy z powodu braku akceptacji nowej ceny bez żadnych negatywnych konsekwencji.
Niedozwolone klauzule umowne
We wzorach umów z konsumentami nie można zamieszczać postanowień, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i jednocześnie kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Są to tzw. niedozwolone klauzule umowne. Takie zapisy nie wiążą konsumentów. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przykładem niedozwolonych postanowień umownych są te, które pozwalają przedsiębiorcy na podniesienie ceny z powodu wzrostu podatku VAT, nie dając równocześnie konsumentowi prawa do odstąpienia od umowy.
Za stosowanie niedozwolonych klauzul umownych przedsiębiorcom grożą kary nakładane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przedsiębiorcy narażają się też na postępowanie sądowe przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie o uznanie stosowanych przez nich klauzul za niedozwolone. Jeśli sąd uzna, że zapisy stosowane przez przedsiębiorcę są niedozwolonymi klauzulami umownymi, trafią one do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Wpisanych do tego rejestru postanowień nie mogą też stosować inni przedsiębiorcy. Do rejestru wpisano już kilka postanowień o zmianie ceny w razie zmiany stawki VAT.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.)
wersja do druku 
Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>
|
