Obrót towarów wewnątrz UE a kwestie celne

Unia celna

Od dnia 1 maja 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w której obowiązują pewne zasady w szczególności dotyczące polityki handlowej. Jedną z takich zasad jest zasada swobodnego przepływu towarów w ramach unii celnej, w skład której wchodzą wszystkie kraje członkowskie UE (z wyjątkiem niektórych obszarów). Zgodnie z tą zasadą wolne od cła i opłat o skutku równoważnym są te towary, które mają status celny towarów wspólnotowych i są przedmiotem obrotu wewnątrzwspólnotowego (pomiędzy krajami UE). Drugą regułą w ramach powyższej zasady jest stosowanie przez państwa członkowskie UE wspólnej taryfy celnej w handlu pomiędzy państwami członkowskimi UE a tzw. krajami trzecimi.

Towary o statusie celnym towarów niewspólnotowych

W celu uzyskania możliwości wykorzystania danego towaru o statusie celnym towaru niewspólnotowego zgodnie z jego przeznaczeniem należy nadać mu przewidziane dla niego przeznaczenie celne. Przeznaczeniem celnym, które powoduje możliwość dysponowania towarem jak właściciel – z dobrodziejstwem stosowania unijnej zasady swobodnego przepływu towaru w ramach WE – jest objęcie towaru procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu (ang. free circulation).

O tym, czy dany towar jest towarem niewspólnotowym, decyduje art. 4 pkt 8 zdanie pierwsze w związku z art. 4 pkt 7 rozporządzenia Rady (EWG) numer 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks celny, Dz. Urz. UE L.1992.302.1 ze sprostowaniem i zmianami (w skrócie W.K.c.).

Zgodnie z treścią art. 4 pkt 8 zdanie pierwsze W.K.c. „»towary niewspólnotowe« oznaczają towary inne niż określone w akapicie siódmym”.

Tymczasem w art. 4 pkt 7 W.K.c. stwierdzono, że „»towary wspólnotowe« oznaczają towary (…) całkowicie uzyskane na obszarze celnym Wspólnoty, zgodnie z warunkami określonymi w art. 23, bez udziału towarów przywiezionych z krajów lub terytoriów niebędących częścią obszaru celnego Wspólnoty. W przypadkach o szczególnym znaczeniu gospodarczym określonych zgodnie z procedurą Komitetu, towarów uzyskanych z towarów umieszczonych pod procedurą zawieszającą nie uważa się za towary wspólnotowe, przywiezione z państw lub terytoriów niebędących częścią obszaru celnego Wspólnoty i dopuszczone do obrotu, uzyskane lub wyprodukowane na obszarze celnym Wspólnoty z towarów określonych w tiret drugim lub z towarów określonych w tiret pierwszym i drugim”.

Co do konieczności zastosowania procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu, to sprawa jest jasna, o ile dane towary mają pozostać własnością importera i stanowić (po zwolnieniu ich do deklarowanej procedury celnej) towary o statusie celnym towarów wspólnotowych.

W przypadku objęcia danego towaru jakąkolwiek procedurą celną, w tym procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu, należy pamiętać o kwestii podstawowej, a więc o tym, że na danym towarze obejmowanym procedurą celną dopuszczenia do swobodnego obrotu ciążą należności przywozowe. Z kolei należnościami tymi są:

1. cła i opłaty o równoważnym skutku należne przy przywozie towarów,
2. opłaty przywozowe ustanowione w ramach wspólnej polityki rolnej lub odrębnych przepisów mających zastosowanie do niektórych towarów uzyskanych w wyniku przetworzenia produktów rolnych (zob. art. 4 pkt 10 W.K.c.).

Aby należności przywozowe ciążące na danym towarze, wskutek objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu, zostały prawidłowo obliczone, zastosować należy tzw. elementy kalkulacyjne, ale – co ważne – nie jakiekolwiek elementy kalkulacyjne, a tylko te ustalone na określony moment.

W przypadku objęcia danego towaru procedurą celną dopuszczenia do swobodnego obrotu ważne są następujące elementy kalkulacyjne:

1. wartość celna, od której zależy wysokość cła – w przypadku, gdy ustalona zgodnie z Wspólną Taryfą Celną WE stawka cła jest określona np. w formie stawki ad valorem (procentowa relacja do wartości celnej towaru),
2. taryfa celna, w której zawarte są między innymi stawki celne i zasady ich stosowania oraz klasyfikacja towarów według CN (Scalona Nomenklatura), a także
3. pochodzenie towarów.

Analizując powyższe elementy kalkulacyjne, warto przytoczyć najpierw treść art. 67 W.K.c., zgodnie z którym „jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne”.

Skoro tak jest, to zarówno wartość celna, jak i taryfa celna (w tym CN i stawka cła), a także pochodzenie towarów (w tym reguły pochodzenia, a nade wszystko zasady wystawiania i weryfikowania świadectw pochodzenia) muszą być analizowane w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia towarów do swobodnego obrotu.

Towary o statusie celnym towarów wspólnotowych

Jeżeli towar jest jednak towarem o statusie celnym towaru wspólnotowego, a więc gdy został albo w całości uzyskany na terytorium UE, albo jeżeli został już dopuszczony do swobodnego obrotu we Wspólnocie, to wtedy nie podlega ani cłu, ani opłatom o skutku równoważnym, a jego przemieszczenie pomiędzy państwami członkowskimi UE w wykonaniu czynności dostawy towarów (przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel) podlega tylko opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (lub od wartości dodanej).