Za nieprawidłowości w rozliczaniach z fiskusem, kwalifikujące się jako przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, może być ukarana konkretna osoba. W firmach odpowiedzialność ta spada na tego, kto zajmuje się sprawami gospodarczymi. Skazanie go otwiera niekiedy drogę do nałożenia sankcji finansowych także na firmę.

Na równi ze sprawcą

Sankcje karne skarbowe mogą być wymierzone konkretnej osobie. Nie oznacza to, że nikt nie odpowiada za nadużycia podatkowe popełnione przez firmę, np. oszustwa, wyłudzanie zwrotów VAT, nieodprowadzanie podatków. W takiej sytuacji odpowiedzialność ponosi ten, kto zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi. Stanowi o tym art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego.

Nie ma kodeksowej definicji pojęcia „sprawy gospodarcze”. Przyjmuje się, że zajmowanie się sprawami gospodarczymi, to podejmowanie prawnych i faktycznych działań związanych z działalnością firmy. Chodzi o zarządzanie mieniem, zawieranie kontraktów, prowadzenie księgowości, zaciąganie zobowiązań, podpisywanie umów itp. Musi jednocześnie istnieć jedna z czterech podstaw, w oparciu o którą dana osoba zajmuje się tymi sprawami. Jej kompetencje powinny wynikać z przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania czynności.

Krąg osób, które w ten sposób mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe popełniane w związku z prowadzeniem działalności przez firmę, jest więc bardzo szeroki. Obejmuje wspólników spółek osobowych, członków zarządu spółek kapitałowych, głównych księgowych, dyrektorów do spraw finansowych itp. Ukarani mogą być także doradcy podatkowi oraz właściciele biur rachunkowych, którym zlecono prowadzenie spraw księgowo‑podatkowych.

Obowiązek nadzoru

Osoby zarządzające firmą, nawet jeżeli nie zostaną ukarane za nadużycia podatkowe, mogą odpowiadać za brak nadzoru. Przewiduje to art. 84 K.k.s. Kara grozi temu, kto nie dopełniając obowiązku nadzoru nad przestrzeganiem reguł obowiązujących w działalności danego przedsiębiorcy, dopuszcza do popełnienia czynu zabronionego przeciwko obowiązkom podatkowym. Jest to wykroczenie skarbowe.

Odpowiedzialność za brak nadzoru grozi nie tylko wówczas, gdy dana osoba działała umyślnie – z pełną świadomością zezwoliła na popełnianie czynu zabronionego, ale także nieumyślnie. O nieumyślności mówi się wtedy, gdy sprawca nie mając zamiaru popełnienia czynu zabronionego, dopuszcza się go na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Popełnia go, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć.

Sankcje dla firmy

W pewnych sytuacjach również firma może zostać ukarana za nadużycia podatkowe. Jest to dopuszczalne na podstawie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dotyczy to przede wszystkim osób prawnych, spółek osobowych, spółek kapitałowych w organizacji. Nie przewidziano natomiast takiej odpowiedzialności w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.

Firmie grożą sankcje za przestępstwa skarbowe – ale nie wykroczenia skarbowe – przeciwko obowiązkom podatkowym, jakich dopuściła się osoba działająca w jej imieniu. Na pierwszym miejscu stawia się zarządców, np. członków zarządu, występujących w ramach przysługujących im uprawnień lub obowiązków do reprezentowania, podejmowania decyzji czy wykonywania kontroli wewnętrznej. Firma zostanie ukarana za popełnione przez nich przestępstwa skarbowe, jeżeli są one efektem niewłaściwej organizacji jej działania. Można więc byłoby ich uniknąć, gdyby jej organy lub przedstawiciele zachowali należytą staranność. Taka możliwość istnieje jednak dopiero od 14 listopada 2011 r. Wcześniej, z powodu błędnej redakcji przepisów ustawy, niedopuszczalne okazało się karanie firm za działania zarządców.

Istniało natomiast – i nic się w tym zakresie nie zmieniło – ryzyko pociągnięcia przedsiębiorstwa do odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe popełnione przez dwie grupy osób. Do pierwszej zalicza się osoby działające w imieniu lub w interesie firmy za zgodą lub wiedzą zarządcy, np. kierowników. Druga to osoby dopuszczone do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez zarządcę, np. rzekomy pełnomocnik. W obu tych przypadkach po stronie firmy musi istnieć „wina” w wyborze wspomnianych osób lub w nadzorze nad nimi.

Wina w wyborze zachodzi wówczas, gdy do naruszenia obowiązków wobec fiskusa doszło, ponieważ nie zachowano należytej staranności w doborze kadry. Można o tym mówić np. w sytuacji zatrudnienia na stanowisku głównego księgowego osoby, która wcześniej była już skazana za nadużycia podatkowe. Wina w nadzorze wiąże się natomiast z brakiem odpowiedniej kontroli nad osobami działającymi w firmie. Chodzi przede wszystkim o zależność w ramach podległości służbowej, np. pracownika księgowości wobec dyrektora finansowego. Obowiązek nadzoru powinien wynikać z przepisów prawa, wewnętrznych procedur obowiązujących w danym przedsiębiorstwie lub zakresu obowiązków poszczególnych osób.

Firmę można ukarać dopiero wtedy, gdy fakt popełnienia przestępstwa skarbowego przez osobę działającą w jej imieniu lub w ramach struktury organizacyjnej zostanie odpowiednio potwierdzony. Musi to być prawomocny wyrok skazujący, wyrok warunkowo umarzający postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, orzeczenie o udzieleniu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo orzeczenie sądu o umorzeniu postępowania z powodu okoliczności wyłączającej ukaranie sprawcy.

Warunkiem odpowiedzialności firmy jest ponadto uzyskanie albo potencjalna możliwość uzyskania przez nią korzyści majątkowej lub niemajątkowej. W przypadku przestępstw skierowanych przeciwko fiskusowi zakres tych korzyści jest szeroki. Może to być zmniejszenie obciążeń podatkowych, uzyskanie zwrotu nienależnej nadpłaty, zawyżenie straty w podatku dochodowym.

Katalog kar dla firm

kary obligatoryjne

kara pieniężna w wysokości od 1.000 zł do 5.000.000 zł, ale nie wyższa niż 3% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono przestępstwo skarbowe
przepadek przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego lub które służyły bądź były przeznaczone do jego popełnienia
przepadek korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego
przepadek równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego

kary fakultatywne

zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych bądź sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń
zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi
zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Polska jest członkiem
zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne
podanie wyroku do publicznej wiadomości

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 10.09.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 ze zm.)

Autor: Małgorzata Żujewska; Gazeta Podatkowa

wersja do druku

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

« Poprzednie

Następne »

Opublikowane: 17.05.2012
Zasady odliczania VAT od samochodów firmowych

Do końca tego roku zasady odliczania VAT w związku z używaniem w działalności gospodarczej samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych określają przepisy ustawy o zmianie ustawy o VAT oraz ustawy o transporcie drogowym. W przypadku nabycia (do wykonywania czynności opodatkowanych) samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, podatnik może odliczyć VAT w wysokości 60% kwoty podatku określonej m.in. w fakturze, nie więcej jednak niż 6.000 zł. Wynika to z art. 3 tej ustawy.

Wybrane Opinie Klientów

Pan Jakub Bonowicz okazał się profesjonalistą, w prosty i zrozumiały sposób dla mnie wytłumaczył mi wszytko czego dotyczył mój problem. Odpowiedź dostałem bardzo szybko a na pytania pomocnicze odpowiadał praktycznie po 15 min. Bardzo polecam wszystkim użytkownikom internetu mającym problemy prawne, na pewno ta tej stronie znajda zadowalającą odpowiedź.

Jackit

Najlepsza strona z poradami prawnymi, polecam każdemu. Wyczerpujące odpowiedzi na zadane pytania. Odpowiedzi wpływają na skrzynkę e-mail tak szybko, że odnosi się wrażenie, jakby się rozmawiało z Prawnikiem LIVE. Jeżeli chodzi o ceny – to są na dobrym poziomie, myślę, że nawet konkurencyjne. Dziękuję za wszystkie porady. Pozdrawiam wszystkich prawników z eporady24.

Krzysztof

Zarówno szybkość udzielenia odpowiedzi (niecałe 9 godzin), jak i sama treść odpowiedzi w pełni mnie satysfakcjonują.

Piotr

Pierwszy raz korzystałem z porad prawnych w serwisie eporady24 i powiem tak: profesorzy w tym, co robią. Podziękowanie szczególnie dla Pana Tomasza Krupińskiego!

Darek

Zdecydowanie POLECAM korzystanie z usług tego serwisu. Odpowiedzi przesłane są jasne, rzeczowe i fachowe, a także pisane zrozumiałym językiem.

Urszula

Dzięki serwisowi w końcu sprawy ruszyły. Dodaliście mi pewności i pchnęliście wiatr w żagle. Możliwość zadawania dodatkowych pytań pomogła rozwiać wątpliwości. Polecam każdemu mającemu problem prawny.

Maria

Jestem bardzo zadowolona ze współpracy z Waszą firmą, poradę otrzymałam szybko i kompetentnie, dostałam także odpowiedzi na wszystkie dodatkowe pytania. Wasza porada w istotny sposób pomogła mi podjąć ważną życiową decyzję.

Magda

Bardzo konkretnie, fachowo, szybko i za przystępną cenę!!! Kilkakronie korzystałem z usług i duży ukłon za pełen profesjonalizm! Dziękuję za porady!

Waldek

Jestem zadowolony: szybka porada, maksymalnie wyczerpująca i bardzo tanio. Serdecznie polecam

Józef

Bardzo dziękuję za porady, które mi dużo pomogły w mojej sprawie. Sąd uwzględnił moje argumenty, które doradzał mi Pan Krzysztof Bigoszewski. Jeszcze raz dziękuję.

Serdecznie pozdrawiam, Piotr

Opublikowane: 14.05.2012
Darmowe porady prawne a VAT

Opublikowane: 14.05.2012
Nieterminowe wystawienie faktury VAT

Opublikowane: 07.05.2012
Upomnienie wzywające do uiszczenia podatku

Opublikowane: 04.05.2012
Kontrola zeznań rocznych przez urzędy skarbowe

Opublikowane: 30.04.2012
Zmiana danych identyfikacyjnych – podatkowych

Opublikowane: 26.04.2012
Deklaracja podatkowa złożona pod koniec kwietnia

Opublikowane: 23.04.2012
Składki na ubezpieczenia zaliczane do kosztów

Opublikowane: 13.04.2012
Koszty założenia działalności i ich odliczenie od podatku

Opublikowane: 11.04.2012
Wyrok TK dotyczący podstawy świadczeń alimentacyjnych

Wybrane opinie naszych klientów:

24.05.2010

Opinia Państwa okazała się bardzo użyteczna, gdyż pozwoliła na sprawną obronę przed nadmiernym, wyśrubowanym przez biuro prawne brata oszacowaniem należności. Jeszcze raz dziękuję Państwu za udzieloną pomoc prawną.

Ryszard

24.01.2010

Korzystam drugi raz z usług i ponownie jestem zadowolony. Cena naprawdę niska (sądzę, że gdybym poszedł do prawnika, to zapłaciłbym co najmniej 5 razy więcej). Odpowiedź szczegółowa i rzetelna. Chciałem jeszcze zaznaczyć, że pytanie zadałem w weekend (w sobotę), a w niedzielę otrzymałem odpowiedź.

Krzysztof

19.03.2010

Termin uzyskania odpowiedzi w pełni adekwatny do nazwy portalu. Odpowiedź na mój problem dostałam o drugiej w nocy (!), a w celu uzyskania w pełni wyczerpującej zagadnienie odpowiedzi – to nie ja, a prawnik zadawał mi dodatkowe pytania. Widzę tu nie tylko solidne podejście do tematu, ale także pełne zaangażowanie. Tak trzymać!

Stefania

29.11.2009

Jestem pod ogromnym wrażeniem. Skorzystałem z usług portalu i tego nie żałuje. Będąc poza granicami kraju trudno mi było uzyskać fachową poradę a dzięki ePorady24.pl i udzielającym porad prawnikom wszystko stało się dużo łatwiejsze. Jeszcze raz bardzo dziękuję i zachęcam każdego do skorzystania z serwisu.

Bogumił

10.05.2010

Bardzo dobra idea usług prawnych online! Profesjonalna i szybka obsługa! Świetna możliwość dyskutowania szczegółow i niejasności.

Pozdrowienia, Sylwek

05.07.2009

Chciałam gorąco podziękować za udzielone odpowiedzi, a także cierpliwość w tłumaczeniu zagadnień być może prostych, ale dla mnie laika zupełnie niezrozumiałych. Wiedza prawnicza udzielającego mi wparcia pozwoli w pełni świadomie „nie dać” się niektórym urzędom, a także pozwoli obronić swoje racje.

Raz jeszcze dziękuje i polecam usługi eporady24.pl Anna.

08.12.2010

Super. Profesjonalnie. Szybko. Bez wyjścia z domu. Już spieszę zadać kolejne pytanie.

Joanna

30.06.2010

Serdecznie dziękuję za fachową poradę. Dzięki Panu, Panie Tomaszu Ciasnocha, mogę jeść, mogę spać… mogę żyć. Dziękuję za jasną, rzetelną i zrozumiałą odpowiedź. Jeżeli kiedykolwiek będę miała jakiś prawniczy problem (choć modlę się, żeby nie), na pewno skorzystam z Waszych usług. Jestem również przekonana, że usługa, którą otrzymałam, w pełni była warta ceny, którą zapłaciłam. Jestem bardzo zadowolona z odpowiedzi na moje pytania.

Z wyrazami głębokiego szacunku, Urszula

10.04.2010

Jestem również prawnikiem, czynnym policjantem, wasza odpowiedź utwierdziła mnie w tym, co już wiedziałam, dzięki. Serdecznie pozdrawiam.

Helena

05.08.2009

Dziękuję za wyczerpującą informację. Wyjaśnił nam Pan wszystko bardzo przejrzyście. Sprawa jest już w toku. Teraz wiem, jak niekompetentni mogą być pożal się Boże inni prawnicy, którzy wyciągają kasę od klientów za nic. Cieszymy się z mężem, że trafiliśmy na Waszą stronę.

Pozdrawiamy całą "załogę" Krystyna.

Przeczytaj wszystkie opinie