Czy to jest zgodne z prawem i czy nie będę musiał zapłacić akcyzy za sprowadzenie do Polski z Mołdawii niepociętych liści tytoniu suszonego na słońcu, nasączonego do wilgotności preparatami przeciwgrzybicznymi, aromatyzowanego? Na liście będzie wystawiony dokument EUR.1. Czy w tym przypadku będę zwolniony z cła?
Problematykę handlu liśćmi tytoniu (surowcem tytoniowym) reguluje ustawa z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 11, poz. 70 z późn. zm.).
Zbiory tytoniu w 2009 roku i w latach poprzednich
Ustawa ma zastosowanie do liści tytoniu (surowca tytoniowego) zebranych w roku 2009 i w latach poprzednich. W stosunku do zbioru roku 2010 (z uwagi na zmianę przepisów wspólnotowych w tym zakresie) nie obowiązują restrykcję ustawy.
Ustawa wprowadza (w zakresie, w którym obowiązuje) dosyć duże restrykcje dotyczące handlu liśćmi tytoniu (surowcem tytoniowym). W związku z tym praktycznie wykluczony jest wolny obrót takimi produktami. Ustawa przewiduje bowiem, że:
- ten rolnik, od którego kupiłby Pan liście tytoniu, musiałby być tzw. pierwszym przetwórcą; musiałby być zatem zarejestrowany w Rejestrze Pierwszych Przetwórców prowadzonym przez dyrektora właściwego terenowego oddziału Agencji Rynku Rolnego (art. 26 ust. 1 ustawy),
- rolnik jako pierwszy przetwórca musiaÅ‚by zbyć wyprodukowany przez siebie tytoÅ„ po pierwszym jego przerobieniu; wykluczona bowiem byÅ‚a sprzedaż nieprzetworzonych liÅ›ci tytoniu – art. 29 ust. 1 ustawy,
- rolnik jako pierwszy przetwórca musiaÅ‚by zbyć wyprodukowany i przetworzony (np. wysuszony) przez siebie tytoÅ„ Å›ciÅ›le okreÅ›lonym podmiotom (tzw. zasada kontraktacji – wytwórcom wyrobów tytoniowych lub innym pierwszym przetwórcom, a wiÄ™c podmiotom wpisanym do rejestru prowadzonego na podstawie art. 26 ustawy) – art. 29 ust. 2 ustawy.
Już obostrzenia wskazane punkcie 1 do 3 wskazują na nielegalny charakter planowanych przez Pana operacji handlowych w zakresie tytoniu zebranego w roku 2009 i w latach poprzednich.
Zbiory tytoniu od roku 2010
Pełna dowolność wydaje się być wprowadzona w stosunku do zbiorów tytoniu w latach 2010 i następnych z uwagi na regulacje wspólnotowe, które zrezygnowały z takiego obostrzenia względem handlu tytoniem, jak to miało miejsce dotychczas.
Podatek akcyzowy
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż podatek akcyzowy jest, w przeciwieństwie do podatku od towarów i usług, selektywnym podatkiem konsumpcyjnym. VAT jest bowiem powszechnym podatkiem konsumpcyjnym, a więc podatkiem należnym co do zasady od wszystkich towarów i usług. Z kolei akcyza jest podatkiem należnym tylko od niektórych towarów obecnie uznawanych za wyroby akcyzowe oraz od samochodów osobowych. To jest pierwsza przesłanka podlegania danego stanu faktycznego opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Drugą jest wykonanie określonej czynności podlegającej opodatkowaniu z udziałem wyrobu akcyzowego lub samochodu osobowego.
Mając na względzie powyższe wyjaśnienia, należy wyjaśnić obie przesłanki podlegania danego stanu faktycznego opodatkowaniu akcyzą.
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 z późn. zm.) wprowadza w zakres opodatkowania tym podatkiem tzw. wyroby akcyzowe oraz samochody osobowe. Z kolei zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy akcyzowej wyroby akcyzowe to wyroby energetyczne, energia elektryczna, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe, określone w załączniku nr 1 do ustawy akcyzowej.
Z powyższego wynika, że opodatkowaniu akcyzÄ… podlegajÄ… miÄ™dzy innymi wyroby tytoniowe okreÅ›lone w zaÅ‚Ä…czniku nr 1 do ustawy akcyzowej. W zaÅ‚Ä…czniku tym z kolei wyrobów tytoniowych dotyczy poz. 42, zgodnie z którÄ… wyrobem akcyzowym sÄ… – bez wzglÄ™du na posiadany kod CN – papierosy, tytoÅ„ do palenia, cygara i cygaretki.
Bardziej szczegółowo – w stosunku do wyżej wymienionych przepisów o charakterze lex generalis (z Å‚ac. przepisów ogólnych) – problemu dotyka art. 98 ustawy akcyzowej (Å‚ac. lex specialis – przepis szczegółowy), który precyzuje, co należy rozumieć pod pojÄ™ciami: „tytoÅ„ do palenia”, „cygaro” i „cygaretka”.
Zgodnie z tym przepisem tylko taki tytoÅ„, który zostaÅ‚ pociÄ™ty (lub inaczej podzielony), skrÄ™cony (lub sprasowany w postaci bloków) oraz nadaje siÄ™ do palenia bez dalszego przetwarzania przemysÅ‚owego – podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
Po drugie, w zakres opodatkowania podatkiem akcyzowym wejdą także nadające się do palenia odpady tytoniowe oddane do sprzedaży detalicznej niebędące papierosami, cygarami lub cygaretkami.
Czynności podlegające opodatkowaniu akcyzą
Czynności z udziałem wyrobów akcyzowych, które podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, to (art. 8 ust. 1 ustawy akcyzowej):
- „produkcja wyrobów akcyzowych;
- wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego;
- import wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem importu wyrobów akcyzowych wysłanych następnie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów;
- nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego;
- wyprowadzenie ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy, z wyłączeniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, przez podmiot, o którym mowa w art. 13 ust. 3;
- wysÅ‚anie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyÅ‚ajÄ…cego niebÄ™dÄ…cego importerem tych wyrobów”.
Zawarte w art. 8 ust. 1 czynności są tzw. czynnościami podstawowymi podobnie czynności, które zostały przewidziane w art. 8 ust. 3 (ubytki) i ust. 4 (zużycie do produkcji) ustawy akcyzowej.
Dla potrzeb analizowanej sprawy należałoby przytoczyć art. 8 ust. 2, który zawiera tzw. sankcyjny obowiązek podatkowy w akcyzie. Zgodnie z tym przepisem:
„2. Przedmiotem opodatkowania akcyzÄ… jest również:
- użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie:
- było niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy lub
- nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy;
- dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy;
- sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy;
- nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujÄ…cych siÄ™ poza procedurÄ… zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie zostaÅ‚a zapÅ‚acona akcyza w należnej wysokoÅ›ci a w wyniku kontroli podatkowej, postÄ™powania kontrolnego albo postÄ™powania podatkowego nie ustalono, że podatek zostaÅ‚ zapÅ‚acony”.
Dla analizowanego stanu faktycznego kluczowy jest – jak siÄ™ wydaje – przepis art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy akcyzowej. Przewiduje on bowiem, że jeżeli ktoÅ› posiada lub nabywa wyroby akcyzowe znajdujÄ…ce siÄ™ poza procedurÄ… zawieszenia poboru akcyzy i od tych wyrobów nie zapÅ‚acono akcyzy w należnej wysokoÅ›ci, to wtedy powstaje obowiÄ…zek podatkowy, a ten podmiot, u którego stwierdzono obecność wyrobu akcyzowego, jest podatnikiem tego podatku.
W przypadku papierosów i tytoniu do palenia dodatkowy obowiÄ…zek podatkowy wynika z art. 8 ust. 5 ustawy akcyzowej, zgodnie z którym „przedmiotem opodatkowania akcyzÄ… jest również sprzedaż lub oferowanie na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurÄ… zawieszenia poboru akcyzy, z odpÅ‚atnoÅ›ciÄ… powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w poÅ‚Ä…czeniu z innym towarem lub usÅ‚ugÄ… lub w poÅ‚Ä…czeniu z przyznaniem nabywcy nieodpÅ‚atnej premii w postaci innych towarów lub usÅ‚ug, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednoczeÅ›nie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpÅ‚atnoÅ›d przekracza kwotÄ™ równÄ… sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zÅ‚, stanowiÄ…cej należnoÅ›d za legalizacyjne znaki akcyzy”.
Najważniejszy jednak z punktu widzenia konstrukcji przepisów o podatku akcyzowym jest art. 8 ust. 6 ustawy akcyzowej. Wprowadza on bowiem tzw. zasadÄ™ jednofazowoÅ›ci podatku akcyzowego, zgodnie z którÄ… „jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstaÅ‚ obowiÄ…zek podatkowy w zwiÄ…zku z wykonaniem jednej z czynnoÅ›ci, o których mowa w ust. 1, to nie powstaje obowiÄ…zek podatkowy na podstawie innej czynnoÅ›ci podlegajÄ…cej opodatkowaniu akcyzÄ…, jeżeli kwota akcyzy zostaÅ‚a, po zakooczeniu procedury zawieszenia poboru akcyzy, okreÅ›lona lub zadeklarowana w należnej wysokoÅ›ci, chyba że przepisy ustawy stanowiÄ… inaczej”.
CÅ‚o
Od dnia 1 maja 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w której obowiązują pewne zasady, w szczególności dotyczące polityki handlowej. Jedną z takich zasad jest zasada swobodnego przepływu towarów w ramach unii celnej, w skład której wchodzą wszystkie kraje członkowskie UE (z wyjątkiem niektórych obszarów). Zgodnie z tą zasadą wolne od cła i opłat o skutku równoważnym są te towary, które mają status celny towarów wspólnotowych i są przedmiotem obrotu wewnątrzwspólnotowego (pomiędzy krajami UE). Drugą regułą w ramach wyżej opisanej zasady jest stosowanie przez państwa członkowskie UE wspólnej taryfy celnej w handlu pomiędzy państwami członkowskimi UE a tzw. krajami trzecimi.
