Pod wpływem przeczytanego w Państwa serwisie artykułu pana Karola Jokiela pt. Zwolnienie od podatku dochodowego sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze spadku przed 01.01.2007 r. postanowiłem zasięgnąć u państwa porady we własnej sprawie.
Otóż w 1992 r. sÄ…d rejonowy wydaÅ‚ postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po moim zmarÅ‚ym ojcu, na podstawie którego zostaÅ‚a zaÅ‚ożona ksiÄ™ga wieczysta. Nieruchomość (dziaÅ‚ka rolna z budynkiem mieszkalnym) zostaÅ‚a przez sÄ…d podzielona na 3 równe części, po 1/3 dla mnie, mojej siostry oraz matki. I tak sprawa ta przeleżaÅ‚a w „KsiÄ™gach Wieczystych” aż do 10 czerwca 2008 r. W tym wÅ‚aÅ›nie dniu spisaliÅ›my we trójkÄ™ w kancelarii notarialnej umowÄ™ dziaÅ‚u spadku, na podstawie której staÅ‚em siÄ™ jedynym wÅ‚aÅ›cicielem wydzielonej geodezyjnie niezabudowanej części dziaÅ‚ki, zrzekajÄ…c siÄ™ jednoczeÅ›nie udziałów do dwóch pozostaÅ‚ych dziaÅ‚ek na rzecz mamy i siostry. Rok później (dokÅ‚adnie 10 sierpnia) sprzedaÅ‚em tÄ™ dziaÅ‚kÄ™ notarialnym aktem umowy sprzedaży.
Jeżeli poprawnie zinterpretowałem informacje zawarte we wspomnianym artykule, to istnieje zupełnie legalna szansa uzyskania zwolnienia z podatku dochodowego. Proszę o zajęcie stanowiska i konkretną wskazówkę, co powinienem zrobić, aby uzyskać zwolnienie z podatku?
Zgodnie z postanowieniami przepisów art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 1983 r. (Dz. U. 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed 1 stycznia 2007 r. stosuje się, jak znajdujemy to także w artykule pana Karola Jokiela, przepisy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz. U. 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zatem datę nabycia spadku będzie stanowiła data śmierci spadkodawcy.
Nie oznacza to jednak automatycznie, iż sprzedaż nieruchomości nie będzie opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zauważyć należy, iż przychód uzyskany ze sprzedaży udziału nabytego w drodze spadku nie podlega w ogóle opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tego udziału w nieruchomości, minęło pięć lat, wynika to z obowiązującego ciągle art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem sprzedaż tak nabytego udziału w przedmiotowej nieruchomości nie stanowi w ogóle źródła przychodu.
Niestety dziaÅ‚ spadku dokonany w 2008 r. ma swoje konsekwencje, które dokÅ‚adnie opisuje m.in. w piÅ›mie z dnia 3 lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (sygn. IBPBII/2/415-54/08/CJS). W wymienionym piÅ›mie przeczytać możemy, że „zgodnie z art. 1035 ustawy – Kodeks cywilny, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólnoÅ›ci majÄ…tku spadkowego stosuje siÄ™ przepisy o współwÅ‚asnoÅ›ci w częściach uÅ‚amkowych. Do momentu zniesienia tej współwÅ‚asnoÅ›ci lub dokonania dziaÅ‚u spadku, spadkobiercy sÄ… współwÅ‚aÅ›cicielami rzeczy i praw wchodzÄ…cych w skÅ‚ad spadku. Z instytucjÄ… dziaÅ‚u spadku mamy wiÄ™c do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. Wskutek dziaÅ‚u spadku poszczególni spadkobiercy stajÄ… siÄ™ podmiotami wyÅ‚Ä…cznie uprawnionymi wzglÄ™dem przyznanych im praw majÄ…tkowych, stanowiÄ…cych do chwili dziaÅ‚u przedmiot wspólnoÅ›ci. DziaÅ‚ spadku nie jest tożsamy z nabyciem w drodze spadku.
DziaÅ‚ spadku polega na dokonaniu podziaÅ‚u rzeczy wspólnej należącej do wszystkich współwÅ‚aÅ›cicieli, ponieważ współwÅ‚aÅ›ciciele majÄ… swoje udziaÅ‚y w prawie, ale nie w rzeczy. W rezultacie dochodzi do nowego uksztaÅ‚towania prawa wÅ‚asnoÅ›ci poprzez odebranie temu prawu cechy wspólnoÅ›ci. Jeżeli zatem udziaÅ‚ w nieruchomoÅ›ci nabytej w caÅ‚oÅ›ci w wyniku podziaÅ‚u jest zgodny z udziaÅ‚em posiadanym przed dziaÅ‚em spadku – nie nastÄ™puje nabycie podlegajÄ…ce opodatkowaniu, ponieważ w ten sposób nie ulega powiÄ™kszeniu zarówno zakres dotychczasowego wÅ‚adztwa tej osoby nad rzeczÄ… (nieruchomoÅ›ciÄ…), jak i stan jej majÄ…tku osobistego. DziaÅ‚ spadku, w wyniku którego udziaÅ‚ w nieruchomoÅ›ci nie zwiÄ™kszyÅ‚ siÄ™, zmienia wyÅ‚Ä…cznie charakter wÅ‚asnoÅ›ci.
Jedynie nabycie nieruchomości w drodze działu spadku w części przekraczającej udział spadkowy (nawet wówczas, jeżeli nabycie to następuje nieodpłatnie) stanowi nabycie w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy. W konsekwencji należny jest podatek dochodowy z tytułu sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych.
Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że wnioskodawczyni stoi na stanowisku, iż skoro dział spadku dokonany został bez spłat i ekwiwalentnie to nabycie przedmiotowej nieruchomości musiało nastąpić z chwilą śmierci spadkodawczyni.
Wobec powyższego tut. organ wyjaÅ›nia, że poglÄ…d wnioskodawczyni jest prawidÅ‚owy wyÅ‚Ä…cznie wówczas, o ile wartość udziaÅ‚u posiadanego przez niÄ… przed dziaÅ‚em spadku – bÄ™dzie równa wartoÅ›ci udziaÅ‚u posiadanego po dokonanym dziale spadku, ale nie wedÅ‚ug subiektywnego przekonania wnioskodawczyni, lecz w Å›wietle wyliczenia dokonanego na podstawie cen rynkowych obowiÄ…zujÄ…cych na danym obszarze.
Dodatkowo należy podkreślić, iż z opisanego stanu faktycznego sprawy wynika, że w skład spadku wchodziła nie tylko ta konkretna nieruchomość.
Wobec tego należy wyjaśnić, że w przypadku, gdy przedmiotem spadku jest więcej niż jedna rzecz lub prawo, a w wyniku działu spadku wnioskodawczyni otrzymuje tylko np. jedną z tych rzeczy lub praw zrzekając się równocześnie swoich udziałów w innych rzeczach i prawach, dla obliczenia udziału nabytego w spadku w nieruchomości otrzymanej w wyniku działu spadku należy: obliczyć wartość całego udziału spadkowego wnioskodawczyni, czyli zsumować wartość udziałów nabytych w każdej rzeczy czy prawie (wartość udziałów w poszczególnych rzeczach może być wszakże różna, bo zależeć będzie od wartości każdej z nieruchomości). Dopiero suma wartości tych udziałów będzie odzwierciedlała udział nabyty w drodze spadku. Następnie należy ustalić wartość udziału w poszczególnych rzeczach lub prawach jakie wnioskodawczyni otrzyma w drodze działu spadku.
Jeśli z porównania wartości udziału nabytego w drodze spadku z udziałem nabytym w drodze działu spadku powstanie nadwyżka wartości tak otrzymanych praw lub rzeczy ponad wartość udziału spadkowego w całym spadku, to tylko ta nadwyżka będzie podlegała opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy. Należy bowiem uznać, że wartość nieruchomości nabytej w części w spadku, a w części w drodze działu spadku nie będzie podlegała opodatkowaniu tylko w części odpowiadającej wartości udziału wnioskodawczyni nabytego w spadku.
W świetle tak przedstawionego stanu faktycznego organ podatkowy nie może potwierdzić prawidłowości stanowiska wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wskazała bowiem, że wartość nieruchomości nabytej przez nią w częściowym dziale spadku jest równa wartości udziału nabytego w spadku. Tymczasem o wartości tej nie decyduje przekonanie wnioskodawczyni, lecz obiektywne czynniki, czyli faktyczna wartość nieruchomości.
W zwiÄ…zku z powyższym, skoro częściowy dziaÅ‚ spadku nastÄ…piÅ‚ w dniu 5 marca 2008 r., a z wniosku nie wynika czy wnioskodawczyni uzyskaÅ‚a na skutek powyższej czynnoÅ›ci prawnej udziaÅ‚ przekraczajÄ…cy udziaÅ‚ nabyty w spadku, to jeÅ›li faktycznie taki stan zaistniaÅ‚ – przysporzenie to musi być traktowane jako nowe nabycie, ponieważ udziaÅ‚ przypadajÄ…cy wnioskodawczyni w majÄ…tku wspólnym ulegnie powiÄ™kszeniu i nabycie to nie może być utożsamiane z nabyciem w drodze spadku.
Tym samym do przychodu uzyskanego ze sprzedaży udziaÅ‚u w nieruchomoÅ›ci nabytego w drodze umowy o częściowy dziaÅ‚ spadku bÄ™dÄ… miaÅ‚y zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiÄ…zujÄ…cym od 1 stycznia 2007 r.”
Reasumując, jak słusznie wskazuje organ, by określić, czy nabyty udział przekracza wartość udziału nabytego w drodze spadku, należy obliczyć wartość nabytego udziału na skutek działu spadku i porównać do całej wartości, jeżeli nie jest przekroczona 1/3 wartości nieruchomości sprzedaż udziału nie będzie podlegała opodatkowaniu.
Jeżeli omawiana wartość zostanie przekroczona, bÄ™dziemy mieli do czynienia z nowym nabyciem, do którego przepisy obowiÄ…zujÄ…ce przed 1 stycznia 2007 roku, o których Pan wspomina, nie bÄ™dÄ… miaÅ‚y zastosowania – oczywiÅ›cie mam na myÅ›li ewentualnÄ… dodatniÄ… różnicÄ™.
W przypadku gdy wartość nabytego w ramach dziaÅ‚u udziaÅ‚u nie przekracza 1/3 – ma pan racjÄ™, i teoretycznie możliwe jest zastosowanie zwolnienia obowiÄ…zujÄ…cego do koÅ„ca 2006 r., co potwierdzajÄ… organy podatkowe, m.in. w piÅ›mie z dnia 13 maja 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie (sygn. IPPB4/415-151/09-4/PJ) wskazuje, że: „UstawÄ… z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1588) zmieniono zasady opodatkowania przychodów z odpÅ‚atnego zbycia nieruchomoÅ›ci i praw okreÅ›lonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy zmieniajÄ…cej do przychodu (dochodu) uzyskanego z odpÅ‚atnego zbycia nieruchomoÅ›ci i praw majÄ…tkowych okreÅ›lonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nabytych lub wybudowanych (oddanych do użytkowania) do dnia 31 grudnia 2006 r., stosuje siÄ™ zasady okreÅ›lone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiÄ…zujÄ…cym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy istotne jest ustalenie momentu nabycia przez Wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości.
Zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) spadek to prawa i obowiÄ…zki zmarÅ‚ego wynikajÄ…ce ze stosunków cywilnoprawnych, które z chwilÄ… Å›mierci przechodzÄ… na nastÄ™pców prawnych. W myÅ›l art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera siÄ™ z chwilÄ… Å›mierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilÄ… otwarcia spadku (art. 926 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, iż dniem nabycia przez WnioskodawcÄ™ nieruchomoÅ›ci otrzymanej w drodze spadku jest data Å›mierci spadkodawcy. Zgodnie z art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego prawomocne postanowienie sÄ…du stwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercÄ™.
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż nabycie nieruchomości przez Wnioskodawcę nastąpiło z chwilą śmierci spadkobierców, a więc w 1993 r. oraz w 1997 r. Sprzedaż przedmiotowej nieruchomości nastąpi po 1 stycznia 2007 r.
Zatem do sprzedaży nieruchomoÅ›ci nabytej w spadku, bÄ™dÄ… miaÅ‚y zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiÄ…zujÄ…cym do 31 grudnia 2006 r.”
