Wygrana na loterii australijskiej z terenu Słowacji

Istotnie, uczestnictwo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zagranicznej grze losowej lub zagranicznym zakładzie wzajemnym stanowi przestępstwo zagrożone sankcją z Kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z tezą wyrażoną w komentarzu przez G. Łabudę (P. Kardas, G. Łabuda, T. Razowski, Kodeks karny skarbowy, Komentarz, LEX 2010, Nb 12-16) uczestniczenie na terytorium RP w zagranicznej grze losowej lub zagranicznym zakładzie wzajemnym oznacza branie udziału w takiej grze czy zakładzie. Trzeba wskazać, że również autor komentarza wskazuje na niejasność tego przepisu, który jest sprzeczny z podstawową zasadą prawa karnego (także skarbowego) nullum crimen sine lege certae – nie ma przestępstwa bez ustawy, która musi dokładnie opisywać znamiona tego przestępstwa. Krotko mówiąc, ustawa karna powinien być tak napisana, iż obywatel musi zawsze przed popełnieniem jakiegoś czynu wiedzieć, czy czyn ten stanowi, czy nie przestępstwa – a tu tak nie jest. Ocena, czy zagraniczna gra lub zakład mają charakter gry losowej lub zakładu wzajemnego, winna być dokonywana na podstawie przepisów prawa polskiego. Jak wskazuje autor, „dość kuriozalne, jednak – jak wszystko na to wskazuje – zasadne będzie przypisanie sprawstwa za czyn zabroniony temu, kto nabędzie za granicą dowód udziału w grze lub zakładzie za granicą, następnie zaś przybędzie do kraju, gdzie będzie oczekiwał wyników (przykład ten pochodzi od Jarosława Majewskiego). Uczestnictwo wszak obejmuje nie tylko moment nabycia dowodu udziału, ale i moment ogłoszenia wyników”. Nie jest jasne, czy uczestniczenie musi dotyczyć wszystkich elementów, czy też tylko jednego z nich (np. nabycia losu, przyjęcia wygranej).

Ciekawą uwagę przedstawił kiedyś J. Błachut (Karnoskarbowa problematyka internetowych zakładów bukmacherskich, CzPKNiNP 2007, Nr 2, s. 134), wskazując na zupełny brak świadomości wśród adresatów norm prawnych karalności zachowań stypizowanych w art. 107 § 2 Kodeksu karnego, czego przyczyn można upatrywać w publicznym (zwłaszcza przy wykorzystaniu mediów) propagowaniu uczestnictwa w zagranicznych grach losowych i zakładach wzajemnych. Statystycznie okoliczność ta stanowi podstawę dla przyjęcia usprawiedliwionego błędu co do karalności wyłączającego winę (art. 10 § 4 Kodeksu karnego skarbowego). Uwaga ta jednak przy obecnej nagonce na hazard, zwłaszcza internetowy, jest już raczej nieaktualna.

Natomiast jeśli sprawca uczestniczył w grze losowej czy zakładzie wzajemnym poza terytorium RP, to wówczas w ogóle nie będą miały do niego zastosowania przepisy polskiego Kodeksu karnego skarbowego (w skrócie K.k.s.). Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 K.k.s. „czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym nastąpiło zachowanie sprawcy, albo gdzie skutek stanowiąc znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić”. Zgodnie z art. 3 § 2 „przepisy kodeksu stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium RP, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że kodeks stanowi inaczej”. Wyjątkowo, zgodnie z art. 3 § 3, niezależnie do przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia przestępstwa skarbowego, przepisy kodeksu stosuje się także do obywatela polskiego oraz cudzoziemca w razie popełnienia za granicą przestępstwa skarbowego skierowanego przeciwko istotnym interesom finansowym państwa polskiego” (a raczej trudno mówić tu o takim przypadku). Ponadto wyjątki dotyczą przestępstw określonych w rozdziale 6 i 7 działu II tytułu I, ale przestępstwa z art. 107 § 2 K.k.s. się do nich nie zalicza.

Oczywiście nie przesądza to o ewentualnej karalności (albo nie) takiego uczestnictwa według prawa słowackiego (które byłoby właściwe, gdyby uczestniczył Pan w grze losowej na terytorium Słowacji). Do tego konieczna jest jednak szczegółowa analiza problemu (prawa Republiki Słowackiej).

Zakładając, że prawo słowackie nie zakazuje uczestnictwa w zagranicznych grach losowych, przepis art. 107 § 2 K.k.s. jest bardzo łatwy do obejścia. Jeśli wartość wygranej jest na tyle wysoka, że warto się postarać o jej odbiór, to sposobów można wymyślić setki. Przykłady:

1. Umawia się Pan na określoną formę przekazu nagrody (np. przez Western Union) i odbiera Pan nagrodę w placówce na Słowacji.
2. Zakłada Pan konto w banku na Słowacji i nagroda zostaje przelana na to konto. Następnie wypłaca Pan pieniądze ze słowackiego konta, konto Pan likwiduje (albo nawet zostawia).
3. Znajduje Pan znajomego ze Słowacji, który posiada konto w tamtejszym banku i wskazuje Pan jego numer konta jako numer, na który mają wpłynąć pieniądze, po czym jedzie Pan na Słowację i osoba ta przekazuje Panu pieniędzy, kwitują Państwo przekazanie i odbiór, z zaznaczeniem, że odbywa się to na Słowacji.
4. Znajduje Pan osobę, która gotowa jest za Pana pojechać na Słowację i odebrać przekaz pieniężny w dany sposób lub założyć konto w tamtejszym banku, wypłacić pieniądze, które wpłyną tytułem nagrody, Pan potem pojedzie na Słowację i na Słowacji pokwitują Państwo odbiór (można dokonać np. tego przed notariuszem słowackim, by nie było wątpliwości co do miejsca).

Jak widać, możliwości jest wiele, wszystko jest kwestią czasu i pieniędzy.

Natomiast co do udowodnienia faktu, że nabył Pan los przez Internet, przebywając na terytorium Słowacji, to również jest to do ustalenia. Numer IP jest łatwo zidentyfikować, więc można ustalić (oczywiście to kwestia wysiłku technologicznego), z jakiego miejsca Pan się logował (a przynajmniej z jakiego kraju). Ponadto udowodnienie, że w tym czasie przebywał Pan za granicą, również jest dobrym sposobem. Kiedyś, gdy były stempelki w paszportach, nie było z tym żadnego problemu, dzisiaj jest to trochę trudniejsze – przydatne mogą okazać się np. chociażby rachunki ze Słowacji, faktury za paliwo tankowane w Słowacji, rachunek za hotel, w dalszej kolejności zeznania świadków itd.

Prawo polskie nie zabrania tzw. turystyki hazardowej, czyli udawania się do obcego kraju w celu uczestniczenia na jego terytorium w grze hazardowej, o ile cały proces uczestnictwa ma miejsce na terytorium tego kraju.

Zostaje jeszcze kwestia podatkowa.

Dochody z tytułu wygranej w loterii zagranicznej przez obywatela polskiego, nawet jeśli uczestniczył w niej na terytorium obcego państwa, powinny być co do zasady opodatkowane w Polsce. Zasadą jest to, że dochody takie są opodatkowane tylko w tym państwie, w którym ma miejsce zamieszkania lub siedziba osoba, która uzyskała tego typu dochód.

Wygrana taka podlega podatkowi w zryczałtowanej wysokości 10% przychodu.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych „od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 6, 6a i 68. – w wysokości 10% wygranej lub nagrody”.