Zakup nieruchomości w Egipcie – prawo dewizowe, transfer pieniędzy

W dniu 1 lipca 1995 r. w Kairze została podpisana umowa międzynarodowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Arabską Republiką Egiptu w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (Dz. U. z 1998 r. Nr 48, poz. 302). Niniejsza umowa weszła w życie w dniu 17 stycznia 1998 r. i nadal obowiązuje w stosunkach pomiędzy obydwoma państwami – jak wynika z oświadczenia rządowego z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie wejścia w życie powyższej umowy (Dz. U. z 1998 r. Nr 48, poz. 303). Stanowi tym samym część polskiego porządku prawnego.

Umowa powyższa nie została ratyfikowana za uprzednią zgodą Sejmu wyrażoną w ustawie, zatem w razie ewentualnej kolizji między przepisami rangi ustawowej obowiązującymi w Polsce a postanowieniami niniejszej umowy, pierwszeństwo ma polska ustawa.

W świetle art. 1 ust. 1 umowy, za inwestora „uważa się w stosunku do każdej z Umawiających się Stron:

1. osobę fizyczną posiadającą obywatelstwo danej strony,
2. osobę prawną, w tym spółkę, korporację, stowarzyszenie handlowe, i inne organizacje utworzone lub zorganizowane w sposób zgodny z prawem Umawiających się Stron, na której terytorium maja swoją siedzibę i prowadzą rzeczywistą działalność gospodarczą,
3. osobę prawną utworzoną zgodnie z prawem którekolwiek państwa i znajdującą się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą obywateli tej Umawiającej się Strony lub osób prawnych, mających swoją siedzibę i prowadzących rzeczywistą działalność gospodarczą na terytorium tej Umawiającej się Strony; kontrola wymaga istotnego udziału we własności”.

W świetle postanowień umowy międzynarodowej spełnia Pani zatem przesłanki do uznania Pani za „inwestora” na terenie Arabskiej Republiki Egiptu.

Umowa definiuje również pojęcie „inwestycji” (art  1 ust. 2 lit. a-e). Jest to „wszelkie mienie zainwestowane przez inwestora jednej Umawiającej się Strony, zgodnie z ustawodawstwem i przepisami drugiej Umawiającej się Strony, i obejmuje w szczególności, lecz nie wyłącznie:

• majątek ruchomy i nieruchomy, jak również wszelkie inne prawa rzeczowe, takie jak służebności, hipoteka, kupieckie prawo zatrzymania lub zastaw,
• akcje, udziały, lub wszelkie inne rodzaje udziałów w spółce,
• wierzytelności pieniężne lub prawa do innych świadczeń mających wartość ekonomiczną,
• prawa autorskie, prawa własności przemysłowej (takie jak: patenty, wzory użytkowe, projekty i wzory przemysłowe, znaki handlowe lub usługowe, nazwy handlowe, oznaczenia pochodzenia), know-how i goodwill;
• prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, przyznane zgodnie z prawem przez władze publiczne, w tym koncesje”.

„Każda z Umawiających się Stron zobowiązała się do popierania na swoim terytorium inwestycji, realizowanych przez inwestorów drugiej Umawiającej się Strony i dopuszczania takich inwestycji zgodnie ze swoim ustawodawstwem i innymi przepisami” (art. 2 ust. 1). Planowane przez Panią zamierzenia spełniają warunki do uznania ich za inwestycję w świetle postanowień cytowanej umowy międzynarodowej.

Ponadto, co istotne w Pani sprawie, strony umowy w art. 6 zobowiązały się przyznać inwestorom, zgodnie jednak z ich wewnętrznymi ustawodawstwami i przepisami, swobodny transfer płatności związanych z tymi inwestycjami, a w szczególności transfer m.in.:

• kapitału i dodatkowych kwot, niezbędnych do utrzymania i rozszerzania inwestycji,
• przychodów (przychody to „kwoty uzyskane z inwestycji, w szczególności choć nie wyłącznie pojęcie to obejmuje zyski, odsetki, zyski kapitałowe, dywidendy, należności licencyjne, honoraria lub inny bieżący dochód” – art. 1 ust. 5 umowy).
• wpływów z całkowitej lub częściowej likwidacji lub sprzedaży inwestycji,
• zarobków obywateli jednej Umawiającej się Strony, którzy uzyskali zezwolenie na pracę w związku z inwestycją dokonaną na terytorium drugiego państwa.

Transfery mają być dokonywane w walutach wymienialnych, a żadne z państw nie będzie podejmować działań prowadzących do odmowy, zawieszenia lub zmiany istoty tego transferu (art. 6 ust. 2).

Funt egipski (EGP) ma w Polsce status waluty wymienialnej, zgodnie z treścią pkt 54 załącznika do Obwieszczenia Prezesa Narodowego Polskiego z dnia 23 lutego 2011 r. w sprawie ogłoszenia wykazu walut wymienialnych („Monitor Polski”, Nr 19, poz. 203).

Zakup nieruchomości położonej na terenie Egiptu oraz nabycie praw z akcji spółki egipskiej podlegają prawu wewnętrznemu Arabskiej Republiki Egiptu. W Polsce Pani obowiązki jako rezydenta, związane z realizacją obu planowanych transakcji, są zminimalizowane. Odrębną kwestią jest opodatkowanie w Polsce dochodów uzyskiwanych na terytorium Egiptu, co zależy od tego, czy posiada Pani status polskiego rezydenta podatkowego.

Na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2007 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 z późn. zm.) Egipt jest traktowany jako kraj trzeci, nienależący do państw członkowskich Unii Europejskiej.

Czynności prawne, jakie planuje Pani dokonać na terenie Arabskiej Republiki Egiptu, oraz wywóz wartości dewizowych to obrót dewizowy z zagranicą (art. 2 ust. 1 pkt 17 Prawa dewizowego).

„Zezwoleń dewizowych udziela się, jeśli nie zagraża to interesowi publicznemu lub międzynarodowym zobowiązaniom, wiążącym Rzeczpospolitą Polską” (art. 6 ust. 1 Prawa dewizowego). Ogólnych zezwoleń dewizowych udziela w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 7).

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 kwietnia 2009 r. w sprawie ogólnych zezwoleń dewizowych (Dz. U. Nr 69, poz. 597), Egipt należy do krajów BIT – a więc jest krajem trzecim, z którym Rzeczpospolitą Polską wiążą umowy o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji.

§ 2 wyżej wymienionego Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.04.2009 r. ustanawia katalog przypadków, które uzasadniają zezwolenie na odstępowanie od ograniczeń w dokonywaniu obrotu dewizowego z zagranicą.

Zezwala się zatem m.in.:

• na przekazywanie przez rezydentów do krajów BIT za pośrednictwem uprawnionych banków, krajowych lub zagranicznych środków płatniczych z przeznaczeniem na podjęcie lub rozszerzenie w tych krajach działalności gospodarczej, w tym na nabycie nieruchomości na potrzeby tej działalności (§ 2 pkt 1);
• nabywanie przez rezydentów w krajach BIT udziałów i akcji w spółkach, mających siedzibę w krajach BIT a także obejmowanie udziałów i akacji w takich spółkach (§ 2 pkt 2 lit. a);
• dokonywanie przez rezydentów i nierezydentów z krajów trzecich rozliczeń pieniężnych w wykonaniu czynności określonych w pkt 2-10 § 2 rozporządzenia.

Nabycie akcji egipskiej spółki w drodze czynności prawnej dokonanej przez Panią w Egipcie nie wymaga więc indywidualnego zezwolenia dewizowego, podobnie jak wywóz środków z przeznaczeniem na ten cel – objęte jest bowiem ogólnym zezwoleniem dewizowym.

Podobnie nie wymagałoby indywidualnego zezwolenia dewizowego nabycie nieruchomości na potrzeby działalności gospodarczej, jeśli operacja wiązałaby się z przekazaniem środków w drodze obrotu bezgotówkowego. W pytaniu nie ma informacji, czy nieruchomość będzie nabyta na potrzeby związane z prowadzoną przez Panią działalnością gospodarczą, dlatego zakładam, że taka okoliczność nie ma miejsca.

Indywidualnych zezwoleń dewizowych udziela Prezes Narodowego Banku Polskiego, w drodze decyzji administracyjnej, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 8 ust. 2 i ust. 3 Prawa dewizowego). Jest on również organem uprawnionym do kontroli udzielonych zezwoleń (art. 33 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2). Decyzja powinna być wydana w terminie miesiąca, a w prawach szczególnie skomplikowanych w terminie 2 miesięcy (art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Prawo dewizowe posługuje się obecnie walutą euro dla określenia pułapu kwoty, jaką można bez zgłoszenia wywieść na granicę, a nie dolarem amerykańskim (USD).

Zgodnie z art. 18 Prawa dewizowego „rezydenci i nierezydenci, przekraczający granicę państwową są obowiązani zgłaszać w formie pisemnej organom celnym lub organom Straży Granicznej przywóz do kraju oraz wywóz za granicę złota dewizowego lub platyny dewizowej, bez względu na ich ilość, a także krajowych lub zagranicznych środków płatniczych, jeżeli ich wartość przekracza łącznie równowartość 10 tys. euro. Nie stanowi wykonania obowiązku podanie w zgłoszeniu nieprawdziwych danych”.

Tylko w przypadku przekraczania granic na obszarze Schengen powyższy obowiązek zgłaszania wywozu i przywozu został zniesiony w drodze ogólnego zezwolenia dewizowego (§ 3 rozporządzenia MF z dnia 20.04.2009 r.).

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2007 r. w sprawie sposobu dokonywania potwierdzenia przywozu do kraju oraz wywozu za granicę wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych oraz wzoru zgłoszenia przywozu do kraju i wywozu za granicę tych wartości lub środków (Dz. U. Nr 126, poz. 875) należy wypełnić w dwóch egzemplarzach stanowiące załącznik do tego rozporządzenia zgłoszenie wywozu lub przywozu, na którym pieczęć odciśnie i umieści podpis organ celny lub organ Straży Granicznej (§ 2 rozporządzenia).

Zgłoszenie zawiera dane osobowe i dotyczące dokumentów tożsamości (cz. I), opis wartości dewizowych oraz krajowych środków płatniczych (cz. II), pochodzenie i zamierzony cel przeznaczenia wartości dewizowych oraz krajowych środków płatniczych (cz. III), informację o transporcie (cz. IV), informację o tym, czy wizyta w danym kraju jest pierwszą, czy kolejną. Rozporządzenie Ministra Finansów, o którym mowa wyżej, wraz ze wzorem zgłoszenia, załączam do odpowiedzi. Oczywiście zgłoszenie jest tylko czynnością techniczną, niezależną od zezwolenia.

Po analizie aktów normatywnych dotyczących zadanego przez Panią pytania stwierdzam, że na wywóz do Egiptu wartości dewizowych ponad 10 tys. euro jednocześnie (a więc podczas jednorazowego opuszczania kraju) jak również na nabycie nieruchomości na terenie Egiptu wymagane będzie udzielenie indywidualnego zezwolenia dewizowego przez Prezesa NBP lub upoważnionych przez niego zgodnie z ustawą osób.

Zezwolenie indywidualne na wywóz może obejmować od razu całą kwotę, jaką planuje Pani przewieść, w ten sposób na jego podstawie można będzie dokonywać wywozu kilkukrotnie. Niestety, te dwie operacje nie znalazły się w katalogu ogólnych zezwoleń ministerialnych, inaczej niż nabycie akcji spółki, mającej siedzibę w kraju BIT.

Wnioski w sprawach dotyczących zezwoleń przyjmuje Narodowy Bank Polski, Departament Operacji Krajowych, ul. Świętokrzyska 11/21, 00-919 Warszawa. Wnioski można składać bezpośrednio bądź przesyłać na powyższy adres.

Wniosek w formie podania powinien zawierać wskazanie strony, od której pochodzi, jej adres, żądanie wraz z jego uzasadnieniem oraz określać wnioskowany termin ważności zezwolenia. Termin proponuje Pani sama, biorąc pod uwagę zaawansowanie realizacji planów inwestycyjnych.

Jeżeli wnioskodawcą jest przedsiębiorca, wniosek powinien być podpisany pod imienną pieczątką funkcyjną przez osobę upoważnioną do składania oświadczeń w imieniu tego przedsiębiorcy, a w przypadku gdy wniosek jest składany za pośrednictwem pełnomocnika lub prokurenta, powinno zostać udokumentowane jego uprawnienie do składania oświadczeń w imieniu tego przedsiębiorcy.