Kategoria: Podatek od spadków i darowizn

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Zasiedzenie nieruchomości a podatek od spadków i darowizn

Autor: Aleksander Słysz • Opublikowane: 2017-01-30

Otrzymałam prawomocny wyrok sądu o nabyciu nieruchomości przez zasiedzenie – 600 m2 działki. Działka była własnością mojego ojca (zm. 1990 r.) i mojej macochy (zm. 2015). Czy od tego zasiedzenia mam obowiązek zapłacić podatek od spadków i darowizn?

Aleksander Słysz

Jak rozumiem, na skutek zasiedzenia własność nieruchomości nabyła Pani. Przypomnę, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Dopiero po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Mamy tu do czynienia, co do zasady, z pierwotnym nabyciem prawa podmiotowego.

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem m.in. zasiedzenia. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje przy nabyciu w drodze zasiedzenia – z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie i ciąży na nabywcy własności, a nabycie to podlega opodatkowaniu stawką w wysokości 7% podstawy opodatkowania, którą stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Przy nabyciu w drodze zasiedzenia wyłącza się z podstawy opodatkowania wartość nakładów dokonanych na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia. Termin do złożenia SD-Z2 liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Skoro zasiedzenie jest nabyciem pierwotnym, pojawia się problem z uznaniem relacji pomiędzy nabywającym a zbywcą. W nauce przyjmuje się niekiedy, że nabycie przez zasiedzenie może biec przeciwko osobie, niemniej jednak przedmiotem zasiedzenia (jako sposobu nabycia) jest prawo własności; skutkiem nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie jest wygaśnięcie prawa dotychczasowego właściciela. Postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie toczy się przeciwko dotychczasowemu właścicielowi [Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie IX) ss. 560 ISBN: 978-83-7620-050-7].

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (oraz warunkami tam ustalonymi) nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę zwalnia się z podatku, jeśli nabywcy zgłoszą w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 ten fakt właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Uprzednio, tj. do końca 2015 roku powyższe obejmowało obowiązek podatkowy powstały na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2. Czyli wykreślono art. 6 ust. 1 pkt 6, tj. nabycie w drodze zasiedzenia.

Ministerstwo Finansów [pismo Nr PL-834/85/JB/06/PDJC-345/06/39/07 z dnia 26 stycznia 2007 r.] wskazało, że już w poprzednim stanie prawnym art. 4a nie można było stosować do zasiedzenia. Zdaniem Ministerstwa Finansów: „W związku z pytaniami notariuszy, Ministerstwo Finansów dodaje, że przepis art. 4a upsd ma zastosowanie do wszystkich przypadków nieodpłatnego nabycia majątku (bez względu na przedmiot nabycia), wymienionych w art. 1 upsd, w tym także prawa majątkowego polegającego na ustanowieniu nieodpłatnej służebności (także tytułem polecenia darczyńcy). Zwolnienie nie dotyczy jedynie nabycia majątku w drodze zasiedzenia, które zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego ma charakter pierwotny (następuje wskutek jego długotrwałego posiadania samoistnego).” Stanowisko to, co było już sygnalizowane na łamach naszego portalu, nie jest bezwzględnie akceptowane. W poprzednim stanie prawnym jednak w mojej ocenie ustawodawca dopuszczał możliwość skorzystania z tego zwolnienia przy nabyciu w drodze zasiedzenia. W 2013 roku zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 r. [sygnatura: I SA/Bd 742/13], w którym sąd uznał, że „Ustawodawca objął każdy przypadek nabycia własności rzeczy lub prawa majątkowego określony w art. 1 ust. 1 pkt 1-6 i ust. 2 u.p.s.d. zwolnieniem, o którym mowa w art. 4a ustawy, w tym także w drodze zasiedzenia” [LEX nr 1434591]. Wydaje się, że taki pogląd na sprawę, iż zwolnienie z art. 4a można stosować do zasiedzenia, podziela i stara się ugruntować również NSA. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2014 r. [sygnatura: II FSK 883/12, gdzie przewodniczącym był Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), a skład sędziowski obejmował również Sędziów NSA: Małgorzatę Wolf-Kalamalę i Sławomira Presnarowicza] przedstawiono pogląd, iż „Przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. należy rozumieć w ten sposób, że – inaczej niż w k.c. – na gruncie u.p.s.d. w drodze zasiedzenia możliwe jest nabycie nieruchomości od poprzednich właścicieli. Stąd też dla ustalenia, czy nabycie w drodze zasiedzenia własności rzeczy podlega zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn, istotne jest to, kto był jej poprzednim właścicielem” [LEX nr 1447090, M.Podat. 2014/6/45-46]. Podobnie i w nowszych wyrokach np. Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r. I SA/Gl 441/15 uznaje się zasiedzenie za nabycie objęte zwolnieniem z art. 4a ustawy o podatków od spadków i darowizn.

Przekonanie o słuszności powyższego wzmacnia nowela ustawy w tym zakresie, bowiem jak już wskazałem, od 1 stycznia 2016 roku sytuacja zmieniła się tu zasadniczo na niekorzyść, ponieważ w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawodawca określił, że dotyczy obowiązku podatkowego powstałego na mocy: „art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2”, wykluczył więc art. 6 ust. 1 pkt 6 dotyczący zasiedzenia.

Zatem w odniesieniu do obowiązków, gdy dany podatnik nie korzysta ze zwolnienia z art. 4a ww. ustawy (czyli nie składa w terminie 6 miesięcy zgłoszenia SD-Z2), to powinien złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru, tj. SD-3 (przy nabyciu w drodze zasiedzenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Koszty przepisania działki na budowę domu

Teściowie mają gospodarstwo. Chcą nam zapisać działkę na budowę domu. Czy jeśli przekażą ją córce, musimy zapłacić podatek? A może da się zapisać nieruchomość na nas oboje?

Opodatkowanie darowizn między osobami obcymi

Interesują mnie zasady opodatkowywania darowizn między osobami obcymi – czyli na przykład gdy darowuję pieniądze znajomemu. Od jakich kwot obowiązuje jaka kwota podatku? Kto tę kwotę powinien zgłosić od urzędu skarbowego (darczyńca czy obdarowany)? Czy jest jakaś graniczna kwota, po przekroczeniu której trzeba darowiznę zgłosić? Co z darowiznami z zagranicy? Na przykład gdybym ja otrzymał darowiznę od osoby z kraju UE albo z Afryki, czy wtedy obowiązują inne przepisy?

Pożyczka dla córki a odsetki karne

Pożyczyłam córce przelewem na konto sumę przekraczającą 10 tys. Córka nie zgłosiła do US faktu otrzymania pożyczki w ustawowym terminie. Przeczytałam gdzieś, że fakt przekazania pieniędzy przelewem ratuje ją od karnych 20% odsetek, płaci tylko 2%. Czy jest to powszechna praktyka?

Uzupełnienie formularza SD-Z2

Czy w polu 56 formularza SD-Z2 (spadek) wpisać wartość wynikającą z podzielenia ogólnej wartości mieszkania według wielkości nabywanego udziału wpisanego w pole 54? To samo dotyczyłoby środków pieniężnych na koncie w polu 82?

Wyjaśnienia w sprawie niezłożenia deklaracji SD-3

Otrzymałam wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie niezłożenia deklaracji SD-3. Dotyczy to spadku po mężu. Spadek otrzymałam 4 lata temu. Jakie konsekwencje mnie czekają oraz czy sprawa się przedawniła?

Prezent ślubny dla syna bez płacenia podatku

Nasz syn wkrótce się żeni. Chcielibyśmy z mężem podarować mu coś na prezent ślubny. Myślimy o nieruchomości (ładnej działce) lub o darowaniu pieniędzy. Zastanawiamy się, jak to uczynić, aby syn nie musiał płacić podatku od wzbogacenia. Jak korzystnie przeprowadzić taką darowiznę?

Śmierć spadkobiercy i nie zapłacony podatek od spadku

Mój zmarły niedawno tata przekazał mamie w całości dysponowanie ich majątkiem poprzez oświadczenie złożone przed notariuszem. W ramach tego majątku są pieniądze pochodzące ze sprzedaży mieszkania dziadka – ojca mojego taty, otrzymane przez tatę w ramach spadku. Tata miał w związku z tym obowiązek zapłaty do końca tego roku podatku – czy ten obowiązek podatkowy przechodzi obecnie na mamę?

Ciocia jako obdarowana a grupa podatkowa

Proszę o poradę w sprawie darowizny, gdy darującą jest córka brata ojca, a obdarowaną ma być żona brata ojca. W jakiej grupie podatkowej będzie obdarowana ciocia?

Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »
0.0677490234375 sek.