Kategoria: Kontrola podatkowa i skarbowa

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem podatkowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Błąd w określeniu strony postępowania w sprawie wymiaru podatku dochodowego

Jakub Bonowicz • Opublikowane: 2015-03-02

Jeżeli małżonkowie rozliczali się z podatku dochodowego za dany rok podatkowy wspólnie, to czy decyzja o podjęciu kontroli za dany rok podatkowy (cel kontroli: prawidłowość rozliczenia podatku dochodowego) powinna być na obojga małżonków razem, czy mogą to być dwie, niezależne decyzje o kontroli? Jeśli musi być to jedna decyzja – na obojga małżonków – to czy wszczęcie postępowania (w sytuacji gdy nie było decyzji na obojga małżonków) jest zgodne z obowiązującymi procedurami?

Jakub Bonowicz

»Wybrane opinie klientów

Po raz drugi zwracam się do eksperta i uzyskuję satysfakcjonującą odpowiedź
Beata, 58 lat
Szybka i wyczerpująca odpowiedź na zapytanie.
Barbara, 60 lat, księgowa
Bardzo wyczerpujaca, jasna i szybko uzyskana porada. Dziekuje!
Krzysztof
Dziękuję bardzo,na podstawie udzielonej przez eksperta pomocy udało mi się osiągnąć ustalony cel. W przyszłości jeżeli będę mieć problem na pewno ponownie się skontaktuje.
Jakub
Szybka odpowiedź :)
Magdalena

Kwestie związane z postępowaniem podatkowym unormowane są w Polsce w ustawie – Ordynacja Podatkowa („OP”). My musimy skupić się zasadniczo na dwóch przepisach:

Art. 92

„§ 3. Małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku”.

Ten przepis odnosi się przede wszystkim do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w której zawarto regulacje uprawniające osób pozostających w ważnym związku małżeńskim do wspólnego rozliczenia podatkowego.

Teraz sięgnąć musimy jeszcze do art. 133 OP, który definiuje pojęcie strony postępowania podatkowego:

Art. 133.

„§ 3. W przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3, jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga”.

Zatem staje się jasne, że podmiotem (stroną) postępowania jest małżeństwo, a nie tylko jeden z małżonków – czyli postanowienie wszczynające postępowanie w sprawie powinno być adresowane do obojga małżonków. Z drugiej strony pamiętać należy, że tak samo jak w sprawach cywilnych każdy z małżonków jest upoważniony do tzw. wzajemnej reprezentacji drugiego z nich (wynika to z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), tak również w postępowaniu podatkowym jeden z małżonków może działać w imieniu i na rzecz obojga z nich.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Kwestia powyższa nie budzi żadnych wątpliwości w doktrynie. Potwierdza ją m.in. H. Dzwonkowski:

„Również małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów są jedną stroną postępowania podatkowego i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Nie mają odrębnych uprawnień procesowych, nie mogą wywodzić istnienia ich odrębnych interesów prawnych i jednocześnie ponoszą wspólną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. Obowiązkiem organu jest prowadzenie jednego postępowania podatkowego w stosunku do obojga małżonków i wydania jednej wobec nich decyzji”.

W taki sam sposób orzekają również sądy administracyjne, np. w kontekście adresowania przesyłek pocztowych do strony postępowania podatkowego będącej małżeństwem wydano wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 listopada 2013 r. (I SA/Ol 502/13). Jest to wyrok dla nas bardzo istotny, albowiem w uzasadnieniu sąd wprost przyznał skarżącym (podatnikom będącym małżeństwem), że jeżeli z treści postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie wynika, że postępowanie w zakresie podatku PIT małżonków zostało wszczęte wobec obydwojga z nich, to postępowanie takie zostało wszczęte wadliwie. Sąd w cytowanym wyroku uchylił decyzję kończącą postępowanie podatkowe wydaną przez organ podatkowy i skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Z uzasadnienia wyroku:

„Na podstawie tego przepisu mogą być zatem prostowane najprostsze omyłki, które można stwierdzić w prosty sposób, w szczególności bez analizowania treści przepisów prawa, w oparciu o który wszczęto postępowanie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy wyraźne pominięcie w kolejnych zdaniach uzasadnienia postanowienia organu z dnia »[...]« o wszczęciu postępowania, w tym również w wykazie podmiotów do których postanowienie jest adresowane, danych jednego z małżonków względem którego prowadzono dalej postępowanie, nie jest oczywistą omyłką, którą można stwierdzić w prosty sposób. Uzupełnienie tych danych w wydanym na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej postanowieniu stanowi bowiem merytoryczną ingerencję organu w treść tego uzasadnienia, w ramach której chodzi nie tyle o sprostowanie oczywistej omyłki, co usunięcie błędu w zakresie określenia strony postępowania, w celu nadania skuteczności prawnej wydanemu postanowieniu o wszczęciu. Istotą sporu pomiędzy stronami, jest bowiem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy tak wydane postanowienie z dnia »[...]« rodzi skutek prawny w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu wobec strony postępowania, jaką są podlegający kontroli w związku ze złożeniem wspólnego zeznania, małżonkowie I. i J.M. Stwierdzenie braku skuteczności takiego postanowienia, niezbędnego, by w ogóle mówić o prowadzeniu postępowania, stanowi zaś uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy wymiaru podatku. Powoduje bowiem, że podejmowane czynności nie powinny wywoływać skutków prawnych” (wyrok NSA z dnia 9 maja 2000 r., III SA 739/00, Z. Zgierski, Wszczęcie postępowania podatkowego (w:) Procedury podatkowe – gwarancje czy instrument fiskalizmu?, red. H. Dzwonkowski, Warszawa 2005, s. 155).

Reasumując, błędu w określeniu strony w związku z wszczęciem postępowania w sprawie wymiaru podatku dochodowego nie można potraktować jako oczywistej omyłki, nadającej się do sprostowania w trybie art. 215 § 1 O.p. Nie jest to bowiem błąd słowny (pisarski lub komputerowy) lub też inna nieistotna wadliwość. Przytoczenie brakującej treści uzasadnienia postanowienia o wszczęciu w drodze postanowienia o sprostowaniu, prowadzi do uzupełnienia jego zawartości, a więc do merytorycznej ingerencji organu w treść tego uzasadnienia, co wykracza poza ramy postanowienia, o którym mowa w art. 215 § 1 O.p.

Czyli jeżeli postępowanie toczyło się jedynie wobec jednego z małżonków, a dotyczyło podatku dochodowego od dochodu rozliczanego wspólnie, to postępowanie takie jest obarczone wadą prawną, która uzasadnia uchylenie decyzji w nim zapadłej i konieczność ponownego rozpoznania sprawy.

Zatem:

  • wydanie dwóch postanowień o wszczęciu kontroli w sprawie podatku rozliczanego wspólnie przez obojga małżonków jest niedopuszczalne;
  • wydanie tylko jednej decyzji adresowanej tylko do jednego z małżonków (z której wynika, iż stroną postępowania jest tylko jeden małżonek), jest wadliwe i wywołuje skutek w postaci konieczności uchylenia wydanych w postępowaniu decyzji i powtórzenia postępowania podatkowego w sprawie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem podatkowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Zadaj pytanie »