Dochody i straty z Forex u zagranicznego brokera

Jak opodatkować dochody z Forex

Dochody z typowych transakcji na rynku Forex, zawieranych przez osoby fizyczne poza działalnością gospodarczą, najczęściej kwalifikują się do kapitałów pieniężnych. Dotyczy to zwłaszcza kontraktów CFD, kontraktów terminowych, opcji, swapów walutowych oraz innych pochodnych instrumentów finansowych rozliczanych pieniężnie.

Jeżeli inwestycje obejmują nie tylko waluty, ale także akcje pracownicze, odrębnie trzeba ocenić sprzedaż akcji RSU po zmianie rezydencji podatkowej.

Podstawą rozliczenia są przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30b. Dochód z kapitałów pieniężnych opodatkowany jest według stawki 19%. Nie łączy się go z dochodami z pracy, emerytury, umów cywilnoprawnych ani z większością innych źródeł.

Dochód to różnica między przychodem a kosztami jego uzyskania. Jeżeli wynik jest dodatni, wykazuje się podatek. Jeżeli wynik jest ujemny, warto wykazać stratę w PIT-38, ponieważ tylko prawidłowo wykazana strata daje podstawę do jej rozliczenia w kolejnych latach.

Zagraniczny broker a obowiązek rozliczenia w Polsce

Jeżeli podatnik ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że co do zasady rozlicza w Polsce swoje dochody bez względu na to, gdzie znajduje się broker, rachunek inwestycyjny albo platforma transakcyjna.

Siedziba brokera na Cyprze nie powoduje automatycznie, że podatek należy rozliczyć wyłącznie za granicą. W przypadku polskiego rezydenta podatkowego zyski z takich transakcji zasadniczo wykazuje się w polskim PIT-38. Jeżeli dochód ma charakter zagraniczny, do zeznania co do zasady dołącza się również PIT/ZG.

Przy innych papierach wartościowych zasady mogą wyglądać inaczej; osobno omawiamy sprzedaż obligacji skarbowych w PIT.

Przy rozliczeniach PIT warto porównać także temat: rozliczenie zysków z inwestycji.

Znaczenie może mieć konkretna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz charakter instrumentu. W praktyce przy transakcjach Forex zawieranych przez polskiego rezydenta przez cypryjskiego brokera dochód najczęściej rozlicza się w Polsce. Jeżeli za granicą został pobrany jakikolwiek podatek, wymaga to osobnej analizy dokumentów i właściwej metody unikania podwójnego opodatkowania.

Jeżeli zagraniczny rachunek przynosi również wypłaty z papierów wartościowych, odrębnie trzeba rozliczyć dywidendy z zagranicy w PIT w Polsce.

Przy zagranicznym rachunku inwestycyjnym trzeba też oddzielić wynik z Forex od innych zdarzeń: opodatkowania odsetek z konta zagranicznego, skutków przewalutowania środków na koncie oraz przychodów z pożyczek społecznościowych i odsetek od pożyczek prywatnych.

Jakie zeznanie złożyć i w jakim terminie

Dochody z kapitałów pieniężnych rozlicza się w formularzu PIT-38. Zeznanie składa się zasadniczo do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie należy zapłacić podatek, jeżeli z rozliczenia wynika kwota do zapłaty.

Jeżeli transakcje były realizowane za pośrednictwem zagranicznego brokera, podatnik powinien przygotować dane samodzielnie. Polski broker zwykle wystawia PIT-8C, natomiast przy braku PIT-8C od zagranicznego brokera podatnik często musi sam zebrać raporty i zestawienia. Nie oznacza to jednak, że dochodu lub straty nie trzeba wykazywać.

W zeznaniu należy wykazać przychody, koszty, dochód albo stratę. Kwoty w walutach obcych przelicza się na złote według zasad przewidzianych w ustawie PIT, co do zasady według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu. Przy dużej liczbie transakcji warto zachować sposób kalkulacji, który pozwala odtworzyć wynik krok po kroku.

PIT-38 pojawia się także przy innych kategoriach inwestycji, ale sposób ustalania przychodu i kosztów może być inny. Osobno opisaliśmy rozliczenie zakupu, sprzedaży i wymiany kryptowalut oraz moment powstania przychodu z akcji pracowniczych i opcji menedżerskich.

Jak udokumentować transakcje bez PIT-8C

Brak polskiego PIT-8C od zagranicznego brokera nie zwalnia z rozliczenia, ale nie trzeba w każdym artykule powtarzać całej metodyki ustalania przychodów, kosztów, prowizji i kursów walut. Szczegółowy opis dokumentowania transakcji bez informacji PIT-8C pozostaje w tekście poświęconym rozliczeniom u zagranicznego brokera.

W sprawie Forex najważniejsze jest zachowanie raportów z platformy, historii transakcji, zestawienia wpłat i wypłat oraz wyliczenia wyniku dla właściwego roku podatkowego. Dopiero z tych danych można ustalić, czy powstał dochód, strata i obowiązek złożenia PIT-38.

Rozliczenie straty z Forex

Strata z transakcji Forex może być korzystna podatkowo, ale tylko wtedy, gdy została prawidłowo wykazana i rozliczana zgodnie z przepisami. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy PIT stratę ze źródła przychodów można co do zasady odliczać od dochodu z tego samego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych.

Aktualne zasady przewidują dwa podstawowe warianty rozliczenia straty: odliczanie w kolejnych latach z limitem 50% straty w jednym roku albo jednorazowe obniżenie dochodu w jednym z kolejnych pięciu lat maksymalnie o 5 000 000 zł, a pozostałą część według limitu 50%. W odniesieniu do starszych strat należy sprawdzić przepisy obowiązujące dla roku, w którym strata powstała.

Straty z Forex nie można dowolnie odliczyć od każdego dochodu. Nie obniży ona wynagrodzenia z umowy o pracę, emerytury ani dochodu z najmu prywatnego. Co do zasady powinna być rozliczana w ramach właściwego źródła przychodów, czyli kapitałów pieniężnych, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących poszczególnych instrumentów.

Co zrobić, jeżeli PIT-38 za poprzedni rok nie został złożony

Jeżeli podatnik nie złożył PIT-38 mimo osiągnięcia dochodu lub poniesienia straty z Forex, powinien ustalić wynik, przygotować brakujące zeznanie albo korektę oraz sprawdzić, czy powstała zaległość podatkowa. Jeżeli wystąpił podatek do zapłaty, należy uiścić go wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi według zasad podatkowych.

Przy niezłożeniu zeznania w terminie może pojawić się odpowiedzialność na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. W wielu sytuacjach ryzyko sankcji można ograniczyć przez złożenie czynnego żalu, czyli zawiadomienia o popełnieniu czynu zabronionego, zanim organ sam uzyska wyraźnie udokumentowaną wiadomość o tym czynie albo rozpocznie odpowiednie czynności służbowe. Czynny żal powinien opisywać uchybienie i być połączony z wykonaniem zaległych obowiązków.

W przypadku rozliczeń za 2018 r. trzeba dodatkowo sprawdzić przedawnienie zobowiązania podatkowego. Co do zasady zobowiązanie za 2018 r., którego termin płatności przypadał w 2019 r., przedawniało się z końcem 2024 r., ale bieg terminu mógł zostać zawieszony albo przerwany. Dlatego przed składaniem pism dotyczących bardzo starych okresów warto zweryfikować, czy urząd podejmował czynności wpływające na przedawnienie.

Przy odtwarzaniu zaległego rozliczenia od zagranicznego pośrednika przydaje się zestawienie dotyczące PIT-38 przy zagranicznym brokerze, dokumentów i kursów walut. Jeżeli portfel obejmował również fundusze notowane za granicą, trzeba dodatkowo sprawdzić zasady dla zagranicznych ETF-ów w PIT-38 i podatku u źródła.

Podsumowanie

Polski rezydent podatkowy powinien rozliczyć zyski z Forex w Polsce, nawet gdy rachunek prowadzony jest przez zagranicznego brokera. Podstawowym formularzem jest PIT-38, a przy dochodach zagranicznych zwykle także PIT/ZG. Brak PIT-8C nie zwalnia z rozliczenia, lecz oznacza konieczność samodzielnego ustalenia wyniku na podstawie raportów i historii transakcji.

Stratę z Forex warto wykazać, ponieważ może obniżyć dochód w kolejnych latach, ale tylko w granicach przewidzianych przepisami. Przy zaległościach należy rozważyć złożenie brakującego zeznania lub korekty, zapłatę podatku z odsetkami, czynny żal oraz ewentualne przedawnienie zobowiązania.

FAQ

Czy muszę rozliczyć Forex, jeżeli broker jest za granicą?

Tak, jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym. Miejsce siedziby brokera nie zwalnia z rozliczenia dochodu w Polsce. W praktyce potrzebny jest PIT-38, a przy dochodach zagranicznych zwykle także PIT/ZG.

Czy brak PIT-8C oznacza brak podatku?

Nie. PIT-8C jest informacją pomocniczą, ale brak tego dokumentu od zagranicznego brokera nie znosi obowiązku podatkowego. Wynik należy obliczyć na podstawie historii rachunku, raportów z platformy i własnych zestawień.

Czy stratę z Forex trzeba wykazać w PIT-38?

Warto ją wykazać, ponieważ bez prawidłowego rozliczenia straty w PIT-38 trudniej będzie skorzystać z jej odliczenia w następnych latach. Strata nie daje zwrotu podatku sama w sobie, ale może obniżyć przyszły dochód z właściwego źródła.

Czy stratę z Forex można odliczyć od wynagrodzenia?

Nie. Strata z kapitałów pieniężnych nie obniża dochodu z pracy, emerytury ani typowych umów cywilnoprawnych. Można ją rozliczać tylko w granicach przewidzianych dla odpowiedniego źródła przychodów.

Co zrobić, jeżeli nie złożyłem PIT-38 za wcześniejsze lata?

Należy ustalić wynik, przygotować zaległe zeznanie albo korektę, sprawdzić odsetki i rozważyć czynny żal. Przy starszych latach trzeba też zbadać przedawnienie oraz to, czy jego bieg nie został zawieszony lub przerwany.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350

2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926

3. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930

4. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, Dz.U. 1993 nr 117 poz. 523