Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niezgłoszenie wyjazdu do Wielkiej Brytanii do urzędu skarbowego

Marcin Sądej • Opublikowane: 2022-01-28

Od 10 lat przebywam w Wielkiej Brytanii. Przyjechałam tu na chwilę, z myślą o szybkim powrocie, dlatego też nie wymeldowałam się w Polsce i nie zgłosiłam wyjazdu ani w urzędzie gminy, ani w urzędzie skarbowym. Zrobiłam to nie umyślnie i nie roztropnie, gdyż czas szybko płynie. Ponieważ były to czasy abolicji podatkowej, nie musiałam rozliczać się w Polsce tylko w kraju, w którym pracuję. W tym roku abolicja została zniesiona i nie wiem, co robić? Czy w związku z niezgłoszeniem tego faktu do urzędu skarbowego poniosę jakąś karę? Jakie grożą mi konsekwencje niedopełnienia tych formalności? Przez cały ten czas nie osiągałam żadnych dochodów w Polsce i nie posiadam w kraju żadnych nieruchomości, jestem zameldowana u rodziców w domu rodzinnym.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niezgłoszenie wyjazdu do Wielkiej Brytanii do urzędu skarbowego

Ustalenie rezydencji podatkowej

Zakładam, że w przedstawionym opisie odnosi się Pani do zmian w zakresie stosowania ulgi abolicyjnej, które weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. Należy jednak wskazać, że zarówno sama ulga abolicyjna, jak i wprowadzone zmiany są stosowane wyłącznie do polskich rezydentów podatkowych. Wynika to wprost z treści art. 27g ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który podaje, że ulga abolicyjna ma zastosowanie do polskich rezydentów podatkowych. Dlatego też w opisanym przypadku należy ustalić, jaka jest Pani rezydencja podatkowa. Przepisy dotyczące rezydencji podatkowej nie uległy zmianie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1-1a ustawy PIT – osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania (rezydencję) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

  1. posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
  2. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że wystarczy spełnienie choćby jednego z powyższych warunków, aby zostać uznanym za osobę mającą miejsce zamieszkania na terenie RP i co za tym idzie – za osobę posiadającą polską rezydencję podatkową.

Zauważmy, że dla ustalenia rezydencji podatkowej nie ma znaczenia obywatelstwo, karta pobytu czy numer PESEL. Liczą się wyłącznie ww. dwie przesłanki.

Centrum interesów osobistych lub gospodarczych podatnika

Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przez „centrum interesów osobistych” należy rozumieć tzw. ognisko domowe, wszelkie powiązania rodzinne i towarzyskie, aktywność społeczną, polityczną, kulturalną, obywatelską, przynależność do organizacji (klubów), uprawiane hobby itp. Z kolei „centrum interesów gospodarczych” to przede wszystkim miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, polisy ubezpieczeniowe, zaciągnięte kredyty, konta bankowe itd. Przy czym warto pamiętać, że nie należy opierać się na prostej, wybiórczej interpretacji, lecz trzeba podjąć próbę analizy wszystkich możliwych do uchwycenia zachowań podatnika, jego aktywności. Dopiero całościowa analiza dostarcza wyczerpującej ilości informacji, w oparciu o które można wyciągnąć wniosek o wystąpieniu bądź nie rezydencji podatkowej. Mówiąc inaczej, wystąpienie jakiegoś pojedynczego elementu (np. posiadanie w Polsce tylko konta bankowego) nie może być determinujące i kluczowe w kontekście uznania, że taka osoba ma polską rezydencję podatkową. Należy bowiem kompleksowo badać wszystkie okoliczności życiowe.

Po pierwsze jest to przesłanka, która musi być rozpatrywana w pierwszej kolejności. Oznacza to, że niezależnie od długości pobytu w kraju (lub nawet braku pobytu) w danym roku osoba zostanie zakwalifikowany jako polski rezydent podatkowy, jeżeli jej ośrodek interesów życiowych będzie znajdował się w Polsce. Ponadto, jak podkreśla się w doktrynie prawa, „nie można opierać się na prostej, wybiórczej interpretacji, lecz trzeba podjąć próbę analizy wszystkich możliwych do uchwycenia zachowań podatnika, jego aktywności. Dopiero całościowa analiza dostarcza wyczerpującej ilości informacji, w oparciu o które można wyciągnąć wniosek o wystąpieniu bądź nie rezydencji podatkowej”. W konsekwencji należy brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych towarzyszących aktywności życiowej, w tym przede wszystkim związki o charakterze osobistym oraz ekonomicznym.

Ustawa nie wyjaśnia, w jaki sposób rozumieć to pojęcie, należy więc odnieść się do definicji wypracowanej przez orzecznictwo. Jak czytamy w wyroku WSA w Łodzi z 05.10.2017 (I SA/Łd 493/17), „oceniając, w którym z państw znajduje się centrum życiowych i zawodowych interesów osoby fizycznej, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki osobiste i ekonomiczne osoby fizycznej z danym państwem, wśród których istotne są więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczna, kulturalna i wszelka inna działalność, miejsce wykonywania działalności gospodarczej i miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem.

Warunek przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a ustawy ww. analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ośrodka interesów życiowych.

Przede wszystkim przepis stanowi o pobycie na terytorium Polski. Kierując się zasadami wykładni językowej, która na gruncie prawa polskiego ma charakter pierwszorzędny, wskazać należy, że zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego termin „pobyt” oznacza „znajdowanie się gdzieś”. Chodzi zatem o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, które niekoniecznie musi być związane z zamiarem zamieszkiwania. Nie trzeba mieć również karty stałego pobytu, aby przebywać na terytorium Polski. Decydujące jest faktyczne przebywanie w RP.

W przypadku tej przesłanki, która analizowana jest w drugiej kolejności, nie mają znaczenia istnienie potencjalnych więzi o charakterze gospodarczym czy osobistym. Kluczowa jest sama okoliczność pobytu na terenie Polski przez okres dłuższy niż 183 dni w roku podatkowym bez względu na występowanie jakichkolwiek subiektywnych przesłanek.

W konsekwencji powyższego dana osoba fizyczna może stać się rezydentem podatkowym w Polsce w dwóch przypadkach:

  • od dnia, w którym przeniosła do Polski swój ośrodek interesów życiowych,
  • od dnia następującego po 183 dniach pobytu w Polsce w danym roku podatkowym.

Certyfikat rezydencji

Co równie ważne, ustawy podatkowe nie przewidują żadnego szczególnego trybu prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie ustalenia i przypisania danej osobie fizycznej rezydencji podatkowej. W konsekwencji organ podatkowy nie może wydać decyzji ustalającej miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych. Urzędnicy aparatu państwowego dokonują jedynie oceny okoliczności faktycznych związanych z aktywnością życiową podatnika w zakresie prowadzonego postępowania. Natomiast decyzja podatkowa rozstrzyga sprawę co do istoty, a więc w zakresie zobowiązania podatkowego. Ciężar dowodowy spoczywa w tym przypadku na podatniku, który dokonując opisu stanu faktycznego, musi przedstawić wiarygodne przesłanki wskazujące na konkretne miejsce zamieszkania.

Należy podkreślić, że w prawie polskim mamy jedynie art. 306l Ordynacji podatkowej, który podaje, że organ podatkowy na wniosek podatnika wydaje zaświadczenie o jego miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (certyfikat rezydencji).

W konsekwencji polski organ podatkowy może wydać jedynie zaświadczenie stwierdzające, że Pani miejsce zamieszkania (rezydencja) znajduje się w Polsce. Polski organ podatkowy nie może natomiast wydać zaświadczenia, że jest Pani rezydentem podatkowym innego kraju (w tym zakresie należy zwrócić się do organu państwa, w którym podatnik mieszka) czy też zaświadczenia, że osoba nie jest rezydentem polski (Ordynacja podatkowa nie przewiduje takiego trybu).

Formularz ZAP-3

Nie ma w przepisach prawa trybu „wymeldowania z polskiej rezydencji”. Okoliczność niezłożenia ZAP-3 w żaden sposób nie wpływa na kwestię rezydencji podatkowej, gdyż ta wynika z przesłanek materialnych a nie formalnych. Podobnie jest z polskim meldunkiem. Okoliczność meldunku pod polskim adresem nie ma większego znaczenia, ponieważ determinujące jest miejsce faktycznego zamieszkania, a nie miejsce zameldowania.

Trzeba wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji podatników osoba fizyczna zmieniająca miejsce zamieszkania powinna o tym fakcie powiadomić US na formularzu ZAP-3. Co jednak ciekawe, przepisy nie określają żadnego terminu na złożenie ZAP-3, w konsekwencji z tytułu niezłożenia ZAP-3 (informacji do US o zmianie miejsca zamieszkania) nie grożą Pani żadne konsekwencje podatkowe czy karnoskarbowe. Kolejną ważną informacją jest fakt, że formularz ZAP-3 nie przewiduje możliwości wpisania daty zmiany miejsca zamieszkania.

Rezydent podatkowy Wielkiej Brytanii

Przyjmując zatem, że Pani ośrodkiem interesów życiowych jest Wielka Brytania, należy wskazać, że nie podlega Pani w ogóle pod regulacje dotyczące ulgi abolicyjnej, bowiem na gruncie prawa polskiego jest Pani traktowana jako nierezydent podatkowy. Dochody z pracy w UK w czasie, gdy jest Pani brytyjskim rezydentem podatkowym, podlegają opodatkowaniu tylko w UK.

Trochę niespójne jest natomiast Pani oświadczenie, iż w UK przebywa Pani jedynie tymczasowo, podczas gdy faktycznie mieszka tam Pani już od 10 lat. Czy w kontekście przedstawionych przepisów możemy przyjąć, że Pani ośrodek interesów życiowych znajduje się w UK? Jeżeli tak, to ulga abolicyjna nie znajdzie do Pani zastosowania.

Skoro jest Pani brytyjskim rezydentem podatkowym to sprawa jest jasna. Nie ma Pani obowiązku rozliczania w RP podatku od brytyjskich dochodów. Nie ma również obowiązku składania z tego tytułu w Polsce deklaracji podatkowych. W mojej ocenie nie popełniła Pani żadnego wykroczenia skarbowego.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »