Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Norweski rezydent podatkowy a podatek od wynajmu mieszkania w Polsce

Marcin Sądej • Opublikowane: 2022-01-14

Mieszkam i pracuję w Norwegii, prowadzę własną firmę. Jestem zameldowany w Polsce, posiadam w kraju mieszkanie, które wynajmuję i odprowadzam od tego stosowny podatek. Nie mam w Polsce żadnych innych dochodów, przyjeżdżam raz do roku na kilka dni. Mam pytania związane z podwójnym opodatkowaniem. Czy nowe przepisy zobowiązują mnie do płacenia podatku od 2021 r. także w Polsce? Jeśli wymelduję się z pobytu stałego w Polsce, czy nie będę podwójnie opodatkowany? Jeśli się wymelduję, czy mogę mieć w kraju nieruchomości? Czy można zrezygnować z rezydencji podatkowej w Polsce, a jeśli tak, to gdzie mam płacić podatek za wynajem mieszkania – czy nadal w urzędzie skarbowym w moim mieście?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Norweski rezydent podatkowy a podatek od wynajmu mieszkania w Polsce

Konwencja MLI a rezydencja podatkowa

W pierwszej kolejności wskażmy, że Konwencja MLI zmienia jedynie metodę unikania podwójnego opodatkowania, a nie zasady ustalania rezydencji podatkowej. Te bowiem pozostają bez zmian. Zgodnie z art. 3 ust. 1-1a ustawy PIT osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania (rezydencje) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

1)posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

2)przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Analiza przepisów wskazuje, że wystarczy spełnienie choćby jednego z powyższych warunków, aby zostać uznanym za osobę mającą miejsce zamieszkania na terenie RP i co za tym idzie – za osobę posiadającą polską rezydencję podatkową. Zauważmy, że dla ustalenia rezydencji podatkowej nie ma znaczenia obywatelstwo, karta pobytu czy numer PESEL. Liczą się wyłącznie ww. dwie przesłanki.

Nie jest również kryterium decydującym adres zameldowania. Kluczowy w tym zakresie jest bowiem adres zamieszkania, a nie adres zameldowania. Liczy się to, gdzie podatnik faktycznie mieszka, a nie to, gdzie jest zameldowany.

Centrum interesów osobistych

Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przez „centrum interesów osobistych” należy rozumieć tzw. ognisko domowe, wszelkie powiązania rodzinne i towarzyskie, aktywność społeczną, polityczną, kulturalną, obywatelską, przynależność do organizacji/klubów, uprawiane hobby itp. Z kolei „centrum interesów gospodarczych” to przede wszystkim miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, polisy ubezpieczeniowe, zaciągnięte kredyty, konta bankowe itd. Przy czym warto pamiętać, że nie należy opierać się na prostej, wybiórczej interpretacji, lecz trzeba podjąć próbę analizy wszystkich możliwych do uchwycenia zachowań podatnika, jego aktywności. Dopiero całościowa analiza dostarcza wyczerpującej ilości informacji, w oparciu o które można wyciągnąć wniosek o wystąpieniu bądź nie rezydencji podatkowej. Mówiąc inaczej, wystąpienie jakiegoś pojedynczego elementu (np. posiadanie w Polsce tylko konta bankowego) nie może być determinujące i kluczowe w kontekście uznania, że taka osoba ma polską rezydencję podatkową. Należy bowiem kompleksowo badać wszystkie okoliczności życiowe.

Zatem jest to przesłanka, która musi być rozpatrywana w pierwszej kolejności. Oznacza to, że niezależnie od długości pobytu w kraju (lub nawet braku pobytu) w danym roku osoba zostanie zakwalifikowany jako polski rezydent podatkowy, jeżeli jej ośrodek interesów życiowych będzie znajdował się w Polsce. W konsekwencji należy brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych towarzyszących aktywności życiowej, w tym przede wszystkim związki o charakterze osobistym oraz ekonomicznym.

Ustawa nie wyjaśnia, w jaki sposób rozumieć to pojęcie, należy więc odnieść się do definicji wypracowanej przez orzecznictwo. Jak czytamy w wyroku WSA w Łodzi z 05.10.2017 (I SA/Łd 493/17): „oceniając, w którym z państw znajduje się centrum życiowych i zawodowych interesów osoby fizycznej, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki osobiste i ekonomiczne osoby fizycznej z danym państwem, wśród których istotne są więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczna, kulturalna i wszelka inna działalność, miejsce wykonywania działalności gospodarczej i miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem”.

Kryterium przebywania w Polsce dłużej niż 183 dni

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a ustawy ww. analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ośrodka interesów życiowych.

Przede wszystkim przepis stanowi o pobycie na terytorium Polski. Kierując się zasadami wykładni językowej, która na gruncie prawa polskiego ma charakter pierwszorzędny, wskazać należy, że zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego termin „pobyt” oznacza „znajdowanie się gdzieś”. Chodzi zatem o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, które niekoniecznie musi być związane z zamiarem zamieszkiwania. Nie trzeba mieć również karty stałego pobytu aby przebywać na terytorium Polski. Decydujące jest faktyczne przebywanie w RP.

W przypadku tej przesłanki, która analizowana jest w drugiej kolejności, nie mają znaczenia istnienie potencjalnych więzi o charakterze gospodarczym czy osobistym. Kluczowa jest sama okoliczność pobytu na terenie Polski przez okres dłuższy niż 183 dni w roku podatkowym bez względu na występowanie jakichkolwiek subiektywnych przesłanek.

W konsekwencji powyższego dana osoba fizyczna może stać się rezydentem podatkowym w Polsce w dwóch przypadkach:

  • od dnia, w którym przeniosła do Polski swój ośrodek interesów życiowych,
  • od dnia następującego po 183 dniach pobytu w Polsce w danym roku podatkowym.

Certyfikat rezydencji podatkowej

Co równie ważne, ustawy podatkowe nie przewidują żadnego szczególnego trybu prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie ustalenia i przypisania danej osobie fizycznej rezydencji podatkowej. W konsekwencji organ podatkowy nie może wydać decyzji ustalającej miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych. Urzędnicy aparatu państwowego dokonują jedynie oceny okoliczności faktycznych związanych z aktywnością życiową podatnika w zakresie prowadzonego postępowania. Natomiast decyzja podatkowa rozstrzyga sprawę co do istoty, a więc w zakresie zobowiązania podatkowego. Ciężar dowodowy spoczywa w tym przypadku na podatniku, który dokonując opisu stanu faktycznego, musi przedstawić wiarygodne przesłanki wskazujące na konkretne miejsce zamieszkania.

Należy podkreślić, że w prawie polskim mamy jedynie art. 306l Ordynacji podatkowej, który podaje, że organ podatkowy na wniosek podatnika wydaje zaświadczenie o jego miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (certyfikat rezydencji).

W konsekwencji polski organ podatkowy może wydać jedynie zaświadczenie stwierdzające, że Pana miejsce zamieszkania (rezydencja) znajduje się w Polsce. Polski organ podatkowy nie może natomiast wydać zaświadczenia, że jest Pan rezydentem podatkowym innego kraju (w tym zakresie należy zwrócić się do organu państwa, w którym podatnik mieszka) czy też zaświadczenia, że osoba nie jest rezydentem polski (Ordynacja podatkowa nie przewiduje takiego trybu).

Polski nierezydent podatkowy

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że na stałe mieszka Pan i pracuje w Norwegii, w związku z czym tam też znajduje się Pana ośrodek interesów życiowych. W konsekwencji jest Pan norweskim rezydentem podatkowym, co wynika już z samych okoliczności faktycznych. Nie ma w przepisach prawa trybu „wymeldowania z polskiej rezydencji”. Wynika to już z przesłanek materialnych a nie formalnych. W rezultacie na gruncie prawa polskiego ma Pan status nierezydenta. Zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy PIT – nierezydenci podlegają opodatkowaniu w RP wyłącznie co do dochodów uzyskanych w RP.

Natomiast w myśl art. 3 ust. 2b pkt 4 ustawy PIT za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości.

Na gruncie przepisów podatkowych ma Pan status norweskiego rezydenta i polskiego nierezydenta. W Polsce, jako nierezydent, będzie się Pan rozliczał wyłącznie z dochodów z tytułu wynajmu nieruchomości położonych w Polsce. W żadnym wypadku polski fiskus nie będzie wymagał zapłaty podatku od Pana norweskich dochodów.

Gdzie nierezydent opłaca podatek od wynajmu w Polsce?

Przechodząc do odpowiedzi na postawione pytania: podatek za rok 2021 będzie w Pana przypadku płatny w Polsce, ale tylko od dochodu uzyskanego z wynajmu położonej w kraju nieruchomości. Kwestia meldunku w Polsce nie ma znaczenia w kontekście rezydencji podatkowej w sytuacji, gdy na stałe mieszka Pan w Norwegii. Oczywiście okoliczność wymeldowania się z miejsca stałego pobytu w kraju nie przeszkadza w posiadaniu nieruchomości w RP. Pytał Pan również o możliwość rezygnacji z rezydencji podatkowej w Polsce – przepisy podatkowe nie przewidują trybu takiej „rezygnacji”. Wynika to z okoliczności faktycznych, tj. z zamieszkiwania w innym kraju, a nie od złożenia dokumentów w polskim US. I ostatnie pytanie: gdzie powinien Pan płacić podatek za wynajem – otóż nierezydenci składają zeznanie podatkowe do wyspecjalizowanych urzędów skarbowych ustalonych w danym województwie, w którym prowadzony jest wynajem i w którym położona jest wynajmowana nieruchomość. Zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie właściwości organów podatkowych są to:

  1. w województwie dolnośląskim - Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole;
  2. w województwie kujawsko-pomorskim - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy;
  3. w województwie lubelskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie;
  4. w województwie lubuskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze;
  5. w województwie łódzkim - Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście;
  6. w województwie małopolskim - Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście;
  7. w województwie mazowieckim - Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście;
  8. w województwie opolskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu;
  9. w województwie podkarpackim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie;
  10. w województwie podlaskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku;
  11. w województwie pomorskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku;
  12. w województwie śląskim - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Katowicach;
  13. w województwie świętokrzyskim - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach;
  14. w województwie warmińsko-mazurskim - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie;
  15. w województwie wielkopolskim - Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań-Nowe Miasto;
  16. w województwie zachodniopomorskim - Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »