Kategoria: Podatek dochodowy

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podatkiem dochodowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Opodatkowanie wynagrodzenia niewypłaconego zmarłemu

Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2017-09-18

Sprawa dotyczy opodatkowania wynagrodzenia niewypłaconego zmarłemu. Moja mama świadczyła usługi dla sądu – była biegłą sądową. Niedawno zmarła. Czy wynagrodzenie należne jej wówczas od sądu wchodzi do masy spadkowej? Czy sąd, wypłacając to wynagrodzenie mnie jako spadkobiercy, jest zobowiązany pobrać od tej wypłaty podatek dochodowy? Dlaczego sąd wymusza na mnie oświadczenie, że wynagrodzenie należy kwalifikować do źródeł przychodów z pozarolniczej działalności, tak jak to było w przypadku mamy? Mnie się wydaje, że teraz jest to część masy spadkowej, którą ja dziedziczę, a nie wynagrodzenie za usługi biegłej, ponieważ ja nią nie jestem.

»Wybrane opinie klientów

Po raz drugi zwracam się do eksperta i uzyskuję satysfakcjonującą odpowiedź
Beata, 58 lat
Szybka i wyczerpująca odpowiedź na zapytanie.
Barbara, 60 lat, księgowa
Bardzo wyczerpujaca, jasna i szybko uzyskana porada. Dziekuje!
Krzysztof
Dziękuję bardzo,na podstawie udzielonej przez eksperta pomocy udało mi się osiągnąć ustalony cel. W przyszłości jeżeli będę mieć problem na pewno ponownie się skontaktuje.
Jakub
Szybka odpowiedź :)
Magdalena

Pani mama świadczyła usługi dla sądu, czyniąc to prawdopodobnie jako przedsiębiorca prowadzący własną działalność gospodarczą (wpis do CEIDG). Gdyby było inaczej, sąd nie domagałby się złożenia przez Panią oświadczenia o wskazanej treści.

Sąd był dłużnikiem mamy, a obecnie jest dłużnikiem spadkobierców z tytułu zapłaty wynagrodzenia za wykonane przez mamę opinie dla sądu.

Dziedziczenie ma charakter sukcesji uniwersalnej; spadkobierca na mocy jednego zdarzenia, jakim jest otwarcie spadku, wstępuje w ogół praw i obowiązków osoby zmarłej. Otwarcie spadku następuje zawsze w chwili śmierci osoby fizycznej, z tą też chwilą spadkobierca nabywa spadek, a określone prawa i obowiązki wchodzą do majątku spadkobiercy, stając się jego prawami i obowiązkami.

W przypadku śmierci przedsiębiorcy, prowadzącego indywidualnie działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów. Dziedziczenie to nabycie przez spadkobierców praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy. Jednoosobowa działalność gospodarcza formalnie nie może zmienić właściciela, gdyż nie ma odrębnej od właściciela osobowości prawnej.

Dziedziczeniu podlega przedsiębiorstwo, czyli zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli spadkobierca chce kontynuować działalność gospodarczą, musi uczynić to pod własnym nazwiskiem.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Spadkobiercy nie mogą rozliczyć dochodu z działalności spadkodawcy jako własnych dochodów – uczyni to ewentualnie urząd skarbowy w drodze decyzji wydanych spadkobiercom, które to decyzje ustalą wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy; również wysokość ewentualnej nadpłaty do zwrotu.

Dochód, jaki uzyskała Pani mama, ale go nie otrzymała fizycznie, cały czas jest formalnie jej dochodem. Z chwilą jej śmierci z powodu nieprzekazania przez sąd kwoty za opinie – pieniądze te stały się wierzytelnością (wchodzącą w skład masy spadkowej).

Składnikami przedsiębiorstwa są: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa), wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, koncesje, licencje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej; własność nieruchomości i ruchomości oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości i ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych.

W przedmiotowej sprawie spadek to wszelkie prawa będące elementami stosunków cywilnoprawnych łączących osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą (Pani mamę). W skład spadku po mamie jako zmarłym przedsiębiorcy wejdą zatem przysługujące jej wierzytelności, wynikające z zawartych umów (w tym umowy z sądem), ale i z bezpodstawnego wzbogacenia, czynów niedozwolonych.

Należne mamie jako zmarłemu przedsiębiorcy pieniądze za wykonane prace stają się wierzytelnościami jej przedsiębiorstwa.

Zatem niewypłacone wynagrodzenie za wydaną opinię wchodzi w skład masy spadkowej (co zgodnie z obowiązującymi przepisami nie powinno być kwestionowane, gdyż z żadnych szczególnych uregulowań nie wynika, aby omawiane świadczenie powinno było być – po śmierci biegłego – wypłacone konkretnym osobom; tym samym, zgodnie z ogólną regułą wynikającą art. 922 Kodeksu cywilnego, stanowi element masy spadkowej) i jako prawo majątkowe podlega dziedziczeniu oraz regulacjom ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, (...). Wobec powyższego, do ww. dochodu nie znajdują zastosowania uregulowania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zatem w pełni zasadne jest stwierdzenie, iż niewypłacone świadczenie, jako nabyte z tytułu dziedziczenia, nie może być przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż powinno podlegać uregulowaniom określonym w ustawie o podatku od spadków i darowizn.

Wynagrodzenie mamy z sądu, gdyby żyła, podlegałoby opodatkowaniu podatkiem dochodowym. A nadto prawdopodobnie związany był z nim podatek VAT (jeśli mama była czynnym podatnikiem VAT). Następcy prawni mają obowiązek dokonania zawiadomienia naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego o śmierci podatnika, co skutkuje wykreśleniem zmarłego z rejestru VAT. Fiskus we własnym zakresie po śmierci podatnika musi ustalić dane w zakresie wysokości zobowiązania podatkowego powstałego do dnia śmierci lub ewentualnej nadpłaty podatku przez zmarłego.

W przedmiotowej sprawie występują dwa zagadnienia podatkowe:

  1. opodatkowanie przychodu, jaki uzyskała Pani mama jako biegła od sądu, w sytuacji gdy wynagrodzenie z tego tytułu nie zostało jej przekazane za życia – podatnikiem była mama (nie Pani ani żaden inny spadkobierca),
  2. opodatkowanie wskazanego wyżej wynagrodzenia, jakie było należne mamie, podatkiem od spadków i darowizn – podatnikiem jest Pani oraz inni ewentualni spadkobiercy.

Są to dwa odrębne zagadnienia. Łączy je tylko osoba Pani mamy (przedsiębiorcy i spadkodawcy).

Sąd chce dokonać wypłaty, ale nie wie, czy powinien potrącić zaliczkę na podatek dochodowy, czy też nie.

Pani oświadczenie o tym, że wynagrodzenie mamy należy zakwalifikować jako dochód z działalności gospodarczej – powinno spowodować, że sąd dokona wypłaty całej kwoty bez potrącania zaliczki. Nie będzie płatnikiem zobowiązanym do potracenia zaliczki oraz wystawienia na koniec roku odpowiedniej informacji podatkowej. W takiej sytuacji powinien uznać, że mama jako podatnik rozliczała się z podatku dochodowego samodzielnie – co skutkuje po stronie sądu obowiązkiem zapłaty całej kwoty wynagrodzenia (bez żadnych potrąceń).

Brak takiego oświadczenia może skłonić sąd do zakwalifikowania wynagrodzenia jako przychodu mamy z działalności wykonywanej osobiście i potrącenia zaliczki na podatek dochodowy.

Osobiście uznaję to za bezzasadne. Mając na uwadze, iż wynagrodzenie za wydaną opinię biegłego sądowego weszło w skład masy spadkowej, na sądzie jako wypłacającemu ww. świadczenie, nie ciążą obowiązki płatnika z tego tytułu, w tym obowiązek pobrania od tego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz sporządzenia informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11, jak również deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R.

Proszę się upewnić, że sąd po złożeniu oświadczenia przez Panią wypłaci całe należne wynagrodzenie (bez potrącania jakichkolwiek zaliczek na podatek dochodowy). Jeżeli tak, to nie widziałbym przeszkód do złożenia tego oświadczenia. Ono nie spowoduje powstania podatku dochodowego po Pani stronie z tytułu otrzymania tego wynagrodzenia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podatkiem dochodowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Zadaj pytanie »