Kategoria: Podatek dochodowy

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podatkiem dochodowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozliczenie PIT jako samotnie wychowująca matka

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2017-10-27

Mam pytanie odnośnie rozliczenia PIT za ubiegły rok*. Od prawie 3 lat mam rozdzielność majątkową z mężem. Rozwód uprawomocnił się w tym miesiącu (03.17), wyrok rozwodowy zapadł jeszcze w 2016 r. Mamy jedno dziecko. Czy mogę skorzystać z rozliczenia PIT jako samotnie wychowująca matka? Od 5 lat nie prowadzimy wspólnego gospodarstwa domowego.

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dziękuję za udzielenie porady prawnej. Z usługi korzystałam po raz pierwszy i nigdy nie myślałam, że można tak uczciwie podejść do problemu osoby, której się nie zna i nie ma z nią bezpośredniego kontaktu. Na moje zapytanie otrzymałam odpowiedź wyczerpującą faktyczny stan prawny mojej sprawy oraz wskazówki może nie do rozwiązania mojego problemu ale przynajmniej wiem jak spróbować \"ugryźć\" problem. Jestem w pełni usatysfakcjonowana przesłaną poradą prawną tym bardziej, że prawdopodobnie uniknęłam niepotrzebnego szarpania się i związanych z tym kosztów.
Regina, 64 lata
Profesjonalnie i na temat. Polecam.
Wojtek
Dziękuję bardzo za udzielone wyjaśnienia. Odpowiedzi na moje pytania były jasne, szybkie i rzetelne. To najlepszy serwis, jakiego znam.
Ricardo, emeryt, 71 lat
Szybka odpowiedź
Henryk
Dziękuję, wszystko jasne.
Agnieszka, księgowa
Dziękuję bardzo za odpowiedzi na moje pytania - obszerne, poparte podstawą prawną. POLECAM
Bożena, 61 lat, ekonomista
Po opłaceniu usługi nie czekałam zbyt długo na poradę,uzyskałam odpowiedz na której mi bardzo zależało,jeżeli będę kiedykolwiek miała problem na pewno z  skorzystam
Elżbieta
Witam. Odpowiedź szybka. Szkoda że dwie różne osoby pracowały nad sprawą, wycena i porada. Ale jak na moje chaotyczne przedstawienie sytuacji i zadane pytanie, odpowiedź zadowalająca choć nie wyczerpująca lecz poparta podstawą prawną i dająca nadzieję na wyczerpującą pomoc po kolejnym kontakcie. Unikalne podejście, możliwość zadania kolejnych pytań ! 
Anna, sprzedawca, 45 lat
Dzień dobry Bardzo serdecznie Panu dziękuję. Bardzo pomocna odpowiedź.
Elżbieta, pracownik biurowy
Opinia skondensowana, mimo że obszerna, jest jasnym, udokumentowanym przedstawieniem sytuacji prawnej - o co mi chodziło. W jednym z tematów, objętych opinią, miałem wcześniej przekonanie, że sprawy wyglądają inaczej, niż zostało to wykazane w opinii. To istotna pomoc, bo pozwoli mi uniknąć błędu liczenia na coś, na co liczyć nie mogę. Poza tym sporą zaletą poszukiwania pomocy prawnej na tej drodze jest fakt, że można ją otrzymać nie wychodząc z domu w poszukiwaniu kancelarii prawnych i w ciągu doby - jeśli nie jest zapytaniem o sprawy znacząco skomplikowane. Ale i wówczas czas oczekiwania także najpewniej nie będzie nieprzeciętnie długi. Słowem - korzystna dla pytających prawników forma płatnej konsultacji.
Zbigniew, wykształcenie wyższe, 68 lat
Bardzo dziękuję, opinia była wyczerpująca.
Adrian, lekarz, 33 lata
Dziękuję za obszerną odpowiedź.
Tomasz, inżynier elektryk, 50 lat
Uzyskane odpowiedzi na zadane pytania - profesjonalne i wyczerpujące! Polecam usługi tej firmy!
Janusz, ekonomista, 66 lat
Bardzo serdecznie dziękuję. Podpowiedź ta dla mnie jest dobrym rozwiązaniem mojej sytuacji. 
Alicja, emeryt - pracownik socjalny, 68 lat
Pismo przygotowane w bardzo profesjonalny i rzetelny sposób, dostałem właściwie więcej niż oczekiwałem.
Przemysław
Odpowiedź profesjonalna. Jestem w pełni usatysfakcjonowany.
Wojciech
Przystępna interpretacja przepisów prawa
Anna
Bardzo dziękuję za udzielenie mi pełnej, wyczerpującej i kompetentnej odpowiedzi na zadane pytania. Pozwoliło mi to na podjęcie, myślę, że słusznej decyzji. 
Zofia, pedagog specjalny, 62 lata
Dziękuję i pozdrawiam.
Dawid
Grono ekspertów,szybka odpowiedż, możliwość zadawania dodatkowych pytań
Anna
Szybkość i skuteczność
DARIUSZ, 46 lat, emeryt
Dobry wieczór, Bardzo dziękuję za udzielenie obszernej odpowiedzi oraz za wyrozumiałość dla mojej męczącej dociekliwości graniczącej z upierdliwością. Chciałam w jakiś sposób pomóc tym Panom, bo sprawa wydawała mi się prosta , ktoś kogoś oszukał i prawo powinno stać po jego stronie i być mu przychylne. Niestety tak nie jest. Szkoda. 
Anna, pracownik państwowy, 48 lat
Odpowiedż jest obszerna i wyczerpująca zagadnienie. Brakowało mi trochę wyodrębnienia mojej sytuacji. Na przykład pogrubioną trzcionką. Jestem po udarze i mam obniżoną zdolność koncentracji.
Krzysztof, 56 lat, inżynier
Dziękuję za udzielona mi pomoc.
Izabela
Jestem zadowolony z porady. Wyjaśniła moje wątpliwości.
Karol
Bardzo dobrze przeprowadzona analiza prawna dotycząca zadanego pytania, jeszcze nie spotkałem się tak szybkiej odpowiedzi.
Tomasz, dyrektor, 43 lata
Skorzystałam już drugi raz porady. Jestem bardzo zadowolona. Szybko, profesjonalnie i rzeczowo. Byłam u prawnika w kancelarii i bardzo żałuje wydanych pieniędzy.
Mirela
Napisze krótko, polecam z ręką na sercu, szczerze polecam. Szybko, sprawnie, profesjonalnie.
Elżbieta, nauczyciel matematyki, 58 lat
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Pozdrawiam
Bogumił
Opinia Wasza była dla mnie bezcenna. Utwierdziło nas, że można i trzeba złożyć apelację. Uspokoiło mnie, że dobrze interpretuję przepisy prawa spadkowego. 
Anna, nauczyciel, 58 lat

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci: 1) małoletnie, 2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną; 3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli spełnione są określone warunki – podatek może być określony, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.

Sposób opodatkowania, o którym mowa wyżej, nie ma zastosowania do podatników, którzy wniosek, wyrażony w zeznaniu podatkowym, złożą po terminie.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia m.in. warunku posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko.

Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby), zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. Przepis art. 6 ust. 4 ustawy wymienia osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci, jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Jest to więc taka osoba, która stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka, bez udziału (wsparcia) drugiej osoby.

Jednocześnie o samotnym wychowywaniu dziecka nie musi przesądzać orzeczenie sądowe o sprawowaniu władzy rodzicielskiej przez jedno z rodziców.

W sytuacji, gdy żaden z rodziców nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, ani nie jest ona ograniczona, a oboje są stanu wolnego, zarówno jeden jak i drugi może samotnie wychowywać dziecko. Przy czym prawo do omawianej preferencji przysługuje jedynie temu z rodziców, który faktycznie w roku podatkowym samotnie, tj. bez udziału drugiego rodzica, wychowywał dziecko, czyli sprawował nad nim stałą opiekę, np. zamieszkując z nim, łożąc na jego utrzymanie, wspierając go emocjonalnie i fizycznie. (…)

W celu określenia możliwości opodatkowania wnioskodawcy, będącego rozwodnikiem, jako osoby samotnie wychowującej dzieci, należy ustalić, który z rodziców w rzeczywistości ponosi trud wychowania dziecka. Podkreślić należy, że wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do jego „utrzymania”, czy też czasowego (doraźnego) przebywania z nim, lecz obejmuje ogół czynności zmierzających do należytego ukształtowania człowieka w sferze duchowej i psychicznej oraz zapewnienia mu materialnych podstaw rozwoju. Użycie określenia „osoba samotnie wychowująca dzieci” oznacza zatem, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do wspólnego rozliczenia dochodów z dzieckiem temu z rodziców lub opiekunów prawnych, który faktycznie wychowuje dziecko.

We wskazanych okolicznościach stwierdzić można, że jest Pani rodzicem faktycznie wychowującym dziecko, to Pani bowiem zajmuje się jego wychowaniem. Były już małżonek nie pomaga w wychowywaniu i utrzymaniu dziecka. W związku z tym trudno jest uznać, że wychowuje dziecko.

A właśnie wychowywanie dzieci, tj. kształtowanie ich osobowości i sprawowanie nad nimi stałej pieczy, a nie tylko doraźnej, w określonych przedziałach czasowych, jest warunkiem do skorzystania z preferencji podatkowej, o której mowa w powołanym art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W odniesieniu natomiast do możliwości rozliczania się w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dziecko za 2016 r., jak wynika z treści art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – prawo do preferencyjnego sposobu opodatkowania dochodów przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, który wychowuje dziecko. Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.

Przepis art. 6 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy o podatku dochodowym mówi o osobach samotnie wychowujących w roku podatkowym dzieci, a nie wychowujących te dzieci w całym roku podatkowym.

Fiskus prezentuje także odmienny pogląd – a mianowicie, że przesłanką ulgi jest stan prawny sprawowania władzy rodzicielskiej lub opieki, a nie stan faktyczny i codzienne wychowywanie dziecka. W przypadku osób rozwiedzionych decyduje orzeczenie sądowe o sprawowaniu władzy rodzicielskiej. Czasami wymaga wskazania w zeznaniach rodziców, kto w jakim procencie korzysta z ulgi. Przy braku wskazania zgodnego – uznaje, że ulga przysługuje obojgu rodzicom po połowie. Możliwość odliczenia tej kwoty przez rodziców dziecka w inny sposób niż w proporcji pół na pół, należy traktować w kategorii przywileju (wyjątku od generalnej zasady), który ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy zgodę na ustalenie innej proporcji kwoty odliczenia wyrażają oboje rodzice.

Jeżeli takiego porozumienia rozwiedzionych rodziców nie ma, to przysługującą rodzicom wspólną kwotę ulgi na dziecko rodzic dziecka dzieli z drugim rodzicem w częściach równych. Tak stwierdził m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w indywidualnej interpretacji podatkowej z 16 lutego 2015 r. (IBPBII/l/415-961/14/DP).

W wyrokach z 4 lutego 2010 r., I SA/Sz 816/09, z 13 stycznia 2010 r., I SA/Kr 1280/09, sądy wskazały, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest osoba, która faktycznie sama wychowuje dziecko bez udziału drugiego z rodziców.

Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama zajmuje się wychowywaniem dziecka – Izba Skarbowa w Bydgoszczy w interpretacji z 23 lipca 2009 r. (ITPB1/415-443/09/MM).

Wątpliwości osoby po rozwodzie dotyczą najczęściej momentu, od którego rozwodnik lub rozwódka może zostać uznany za „osobę samotnie wychowującą dziecko”.

Fiskus w interpretacji z 13.04.2006r., PDFD/415-36/06, uznał, że skutki prawne wywołuje jedynie orzeczenie prawomocne o rozwiązaniu małżeństwa. Przepisy podatkowe nie wskazują, od jakiego momentu osoba rozwiedziona uzyskuje status „osoby samotnie wychowującej dzieci”. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, a zgodnie z art. 435 § 1 K.p.c. wyrok prawomocny, w przypadku postępowania w sprawach małżeńskich, ma skutek wobec osób trzecich. Zatem skutki prawne wywołuje jedynie orzeczenie prawomocne (od daty uprawomocnienia się).

Z powyższego wynika więc, że z uwagi na datę uprawomocnienia się orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód, w 2016 r. nie posiadała Pani statusu osoby samotnie wychowującej dzieci, zatem nie jest możliwe opodatkowanie dochodów w rocznym zeznaniu podatkowym za 2016 r. w trybie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dopiero od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o rozwiązaniu małżeństwa można mówić, że dana osoba jest „osobą samotnie wychowując dziecko”.

Z uwagi na datę uprawomocnienia się wyroku rozwodowego – wywołuje on skutki dopiero po tej dacie. Nie wywołuje on skutków prawnych w roku 2016.

W praktyce może Pani:

  1. uzyskać zgodę eksmałżonka na to, by Pani za rok 2016 rozliczała się jako osoba samotna w całości,
  2. załączyć zeznanie ze stosownym wnioskiem,
  3. do zeznania załączyć dodatkowo pisemne wyjaśnienie.

W razie uznania Pani racji zyska Pani ulgę – fiskus dokona korekty zeznania. Ale jak wskazałem – data uprawomocnienia się wyroku jest nie do przeskoczenia.

Na koniec dodam, że rozdzielność majątkowa to instytucja, jaka występuje tylko w trakcie trwania małżeństwa. Gdy małżeństwo zostaje rozwiązane, ustaje małżeński ustrój majątkowy (wspólnota, rozdzielność, inny), a w jego miejsce powstaje współwłasność ułamkowa.

Ustanowienie w czasie trwania małżeństwa rozdzielności majątkowej nie powoduje ustania małżeństwa.

Rozliczenie samodzielne – bez małżonka – odbywa się na innych zasadach. W małżeństwie rozliczenie wspólne nie jest obowiązkowe, tak samo jak rozliczenie samodzielne. Nie działa to w taki sposób, że skoro nie może Pani rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, to ma Pani prawo rozliczyć się z dzieckiem jako osoba samotnie je wychowująca. Faktycznie może Pani samodzielnie i samotnie zajmować się dzieckiem. W świetle prawa nie jest Pani jednak rozwiedziona. Na własne ryzyko może Pani postąpić tak, jak wskazałem.

* Opis sprawy z marca 2017 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podatkiem dochodowym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zbycie udziałów i praw w spółce jawnej

Moje pytanie dotyczy wyjścia wspólnika ze spółki jawnej. Wspólnik zbył swoje udziały za kwotę 1000 zł na podstawie umowy zbycia udziałów. Spółka działa dalej, a w miejsce tego wspólnika wszedł inny. Czy kwota zbycia 1000 zł stanowi przychód wspólnika do rozliczenia w rocznym PIT? Z jaką datą liczy się wyjście i rozliczenie dochodów wspólnika uzyskanych w ramach spółki – z datą podpisania umowy zbycia, czy z datą wprowadzenia zmiany w KRS? Chodzi o rozliczenie dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w rocznym PIT.

Wyjazd na wakacje z celem służbowym a odliczenie kilometrówki

W wakacje wybieramy się z rodziną na wakacje nad morze. Podczas tego wyjazdu chcę używać prywatnego pojazdu do prowadzonej działalności. Czy w takim przypadku mogę swobodnie korzystać z całej kilometrówki, czy mogę wykorzystać jej tylko połowę? Wyjazd jest typowym wyjazdem wakacyjnym z rodziną, ale korzystając z okazji, chcę uzyskane materiały wykorzystać w swojej działalności i na nich zarobić.

Użyczenie lokali rodzinie w celu najmu

Z powodu osiągania dochodu z najmu domu i mieszkania nie mogę otrzymać świadczeń na odpowiednim poziomie w Niemczech. Dlatego chciałbym zawrzeć umowę użyczenia tych nieruchomości z osobą z bliskiej rodziny – z ciotką. Czy będzie ona mogła wynajmować moje lokale? Czy zapłaci podatek dochodowy od tego użyczenia?

Czy muszę płacić podatek od sprzedaży mieszkania?

Moja mama zmarła w ubiegłym roku. W tym roku sprzedałam mieszkanie mamy (dostałam je w spadku). Czy muszę płacić podatek od sprzedaży tego mieszkania?

Skorzystanie z ulgi w podatku dochodowym a zmiana planów mieszkaniowych

W 2013 r. sprzedałem działkę i złożyłem PIT-39. Aby skorzystać z ulgi mieszkaniowej wybudowałem dom (2014-2015) na działce, której byłem właścicielem od 15 lat. Jednak zmieniły się moje plany i w 2016 r. sprzedałem tę nieruchomość i kupiłem inną. Czy to wystarczy, by rozliczyć ulgę? Czy muszę złożyć kolejny PIT-39?

Umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania a ulga na własne cele mieszkaniowe

Dwoje moich pełnoletnich dzieci odziedziczyło po babci własnościowe spółdzielcze prawo do mieszkania, po 50% każde. Przed upływem 5 lat zdecydowały się je sprzedać i za otrzymane środki kupić dwa odrębne mieszkania. Jest już chętny kupiec, który musi wystąpić do banku o kredyt na zakup (potrwa to ok. 2 miesięcy). Mamy też upatrzone mieszkania na rynku wtórnym. Jakie kolejno podejmować kroki prawne, aby skorzystać z ulgi na własne cele mieszkaniowe w ciągu 2 lat od sprzedaży? Czy można zawrzeć umowę przedwstępną zakupu nowych mieszkań przed zawarciem umowy z nabywcą starego? Czy konieczne jest sfinalizowanie sprzedaży w formie aktu notarialnego z przeniesieniem praw do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i dopiero wtedy zawieranie jakichkolwiek umów ze sprzedającymi, aby nie stracić ulgi? Może wystarczy zawarcie umowy przedwstępnej sprzedaży, a potem umów przedwstępnych zakupu.

Sprzedaż mieszkania sprzed małżeństwa a skorzystanie z ulgi mieszkaniowej

Otrzymałem 2 lata temu mieszkanie w darowiźnie, będąc kawalerem. Aktualnie jestem żonaty i miesiąc temu sprzedałem to mieszkanie za 250 tys. zł. Chcę skorzystać ze zwolnienia i obecnie jestem na etapie zakupu działki wartej 100 tys. zł. Aby skorzystać z ulgi mieszkaniowej, powinienem tę działkę kupić tylko na siebie, czy mogę wraz z małżonką? Czy przy zakupie takiej działki do zwolnienia zalicza się pełną kwotę, czy tylko połowę? Czy wydatki na planowaną budowę (udokumentowane fakturami) są uwzględniane przy uldze w pełnej wartości, czy tylko w 50%, jeśli jesteśmy współwłaścicielami działki?

Nabycie spadku a pięcioletni okres na zapłatę podatku

Mama zmarła w 2010 roku, zostawiając w spadku działkę (jedyna własność majątkowa mamy). W 2012 roku złożyliśmy do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. W postanowieniu sąd stwierdził, że spadek po mamie na podstawie testamentu nabyli w równych częściach (1/4) mąż oraz troje dzieci (nie robiliśmy działu spadku). W 2016 roku założyliśmy księgę wieczystą, a następnie sprzedaliśmy całą działkę jednemu nabywcy. Czy dobrze myślę i podatku dochodowego od sprzedaży działki nie muszę płacić (minęło ponad 5 lat), czy postanowienie sądu z 2012 roku o stwierdzeniu nabycia spadku ma tu jakiś wpływ na pięcioletni okres i wtedy podatek muszę zapłacić?



Zapytaj prawnika

Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »