- Ulga termomodernizacyjna przysługuje właścicielowi albo współwłaścicielowi istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
- Jeżeli działka należy do majątku osobistego żony, dom wybudowany na tej działce co do zasady również stanowi jej własność.
- Sam fakt zapłaty z konta męża lub z majątku wspólnego nie daje mężowi prawa do ulgi, jeżeli nie jest właścicielem ani współwłaścicielem budynku.
- Podatnik rozliczający ryczałt może korzystać z ulgi, wykazując ją co do zasady w PIT-28 oraz załączniku PIT/O.
- Limit odliczenia wynosi 53 000 zł na podatnika, a przedsięwzięcie trzeba zakończyć w terminie 3 lat od końca roku poniesienia pierwszego wydatku.
Ulga termomodernizacyjna a ryczałt ewidencjonowany
Zgodnie z art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik będący właścicielem albo współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego może odliczyć wydatki poniesione na materiały budowlane, urządzenia i usługi związane z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym w tym budynku.
Opodatkowanie ryczałtem ewidencjonowanym nie przekreśla prawa do ulgi. Różnica polega na technice rozliczenia: podatnik opodatkowany według skali albo podatkiem liniowym odlicza ulgę w zeznaniu PIT-36 albo PIT-36L, natomiast podatnik na ryczałcie odlicza ją od przychodu w zeznaniu PIT-28, z wykazaniem ulgi w załączniku PIT/O.
Ulga nie dotyczy budowy nowego domu. Budynek powinien być budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w rozumieniu Prawa budowlanego, czyli obiektem wolno stojącym albo w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służącym zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i stanowiącym konstrukcyjnie samodzielną całość. Dopuszczalne jest wydzielenie w nim nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Limit 53 000 zł i dokumentowanie wydatków
Limit i dokumentowanie wydatków są ważne, ale w tym tekście mają charakter pomocniczy. Najważniejsze jest to, czy ulgę może rozliczyć mąż, skoro dom formalnie należy do żony.
W analizowanym scenariuszu decydujące pozostaje powiązanie wydatku z właścicielem albo współwłaścicielem budynku, a nie samo poniesienie płatności z konta małżonka.
Trzyletni termin zakończenia przedsięwzięcia
Przedsięwzięcie termomodernizacyjne musi zostać zakończone w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym podatnik poniósł pierwszy wydatek. Jeżeli ten warunek nie zostanie spełniony, podatnik musi doliczyć uprzednio odliczone kwoty do dochodu albo przychodu za rok, w którym upłynął termin na zakończenie przedsięwzięcia.
Wydatki na instalację fotowoltaiczną mogą mieścić się w uldze, jeżeli odpowiadają katalogowi materiałów, urządzeń i usług określonemu w przepisach wykonawczych do art. 26h ustawy PIT oraz pozostają związane z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym w budynku mieszkalnym jednorodzinnym.
Kto może odliczyć ulgę: właściciel albo współwłaściciel
Podstawowym warunkiem ulgi jest posiadanie prawa własności albo współwłasności budynku. Samo zamieszkiwanie w domu, finansowanie inwestycji, pozostawanie w małżeństwie albo istnienie wspólności majątkowej nie wystarcza, jeżeli podatnik nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości.
W praktyce przyjmuje się, że najpóźniej na dzień dokonania odliczenia podatnik powinien być właścicielem albo współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Nie eliminuje to jednak innych warunków ulgi, w szczególności konieczności posiadania prawidłowej faktury oraz wykazania, że wydatek został poniesiony przez podatnika uprawnionego do odliczenia.
Jeżeli podatnik stał się współwłaścicielem dopiero po poniesieniu wydatków, a faktury wystawiono wyłącznie na drugiego małżonka, istnieje realne ryzyko sporu z organem podatkowym. W takiej sytuacji bezpiecznym rozwiązaniem może być wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową, ponieważ interpretacje i objaśnienia nie zawsze rozstrzygają każdy wariant stanu faktycznego wprost.
Dom na gruncie należącym do żony
Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego małżonka należą co do zasady przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę, chyba że darczyńca inaczej postanowił. Jeżeli żona otrzymała działkę w darowiźnie i działka nie została następnie objęta współwłasnością małżeńską, pozostaje ona składnikiem jej majątku osobistego.
Na gruncie Kodeksu cywilnego budynek trwale związany z gruntem zasadniczo dzieli los prawny gruntu. Oznacza to, że dom wybudowany na gruncie należącym wyłącznie do żony nie staje się automatycznie współwłasnością męża tylko dlatego, że małżonkowie budowali go wspólnie albo finansowali z majątku wspólnego.
W takim układzie mąż może mieć określone roszczenia majątkowe związane z nakładami poniesionymi na cudzą nieruchomość, ale nie jest to tożsame z prawem własności budynku. Dla ulgi termomodernizacyjnej kluczowe jest natomiast właśnie bycie właścicielem albo współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Faktura na żonę i płatność z konta męża
W opisanej sytuacji faktura i umowa zostały wystawione na żonę. To wzmacnia wniosek, że odliczenia powinna dokonać żona, o ile spełnia pozostałe warunki ulgi i ma dochód albo przychód pozwalający na jej rozliczenie w odpowiednim zeznaniu.
Zapłata z konta męża nie przesądza o prawie męża do ulgi. Przy wspólności majątkowej środki na rachunkach bankowych często mogą pochodzić z majątku wspólnego, ale nadal nie zastępuje to wymogu własności albo współwłasności budynku oraz wymogu prawidłowego udokumentowania wydatku.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy budynek należy do majątku wspólnego małżonków. W objaśnieniach Ministerstwa Finansów dotyczących ulgi termomodernizacyjnej wskazywano, że jeżeli małżonkowie objęci wspólnością majątkową są właścicielami budynku należącego do majątku wspólnego, a faktura została wystawiona tylko na jednego z nich, odliczenia może dokonać jeden z małżonków albo oboje w wybranej proporcji, oczywiście w granicach przysługujących im limitów.
Ta korzystna zasada dotyczy jednak budynku należącego do majątku wspólnego. Nie należy jej automatycznie przenosić na sytuację, w której nieruchomość stanowi wyłączną własność jednego małżonka.
Czy mąż może rozliczyć fotowoltaikę w opisanej sprawie?
W przedstawionym stanie faktycznym mąż co do zasady nie powinien odliczać wydatków na instalację fotowoltaiczną, ponieważ nie jest właścicielem ani współwłaścicielem budynku. Dodatkowo faktury wystawiono wyłącznie na żonę, co zwiększa ryzyko zakwestionowania odliczenia po stronie męża.
Odliczenie może natomiast rozważyć żona, ponieważ to ona jest właścicielką nieruchomości i to na nią wystawiono dokumenty. Jeżeli żona rozlicza podatek według skali, liniowo albo ryczałtem i ma odpowiednią podstawę do odliczenia, może wykazać ulgę w swoim zeznaniu rocznym z załącznikiem PIT/O. Jeżeli nie wykorzysta całej ulgi w jednym roku, pozostałą część może rozliczać w kolejnych latach w ustawowym limicie 6 lat.
Gdyby małżonkowie chcieli, aby mąż w przyszłości korzystał z ulg związanych z tym budynkiem, należałoby rozważyć uregulowanie stanu własności, na przykład przez przeniesienie udziału w nieruchomości. Taka czynność wymaga jednak formy aktu notarialnego i może rodzić skutki podatkowe lub cywilnoprawne, dlatego powinna być oceniona indywidualnie.
Jak praktycznie rozliczyć ulgę przez uprawnionego małżonka?
Uprawniony małżonek powinien zebrać faktury dokumentujące zakup i montaż instalacji, sprawdzić, czy sprzedawca lub wykonawca był podatnikiem VAT niekorzystającym ze zwolnienia, oraz ustalić, czy wydatek nie został sfinansowany lub zwrócony w sposób wyłączający odliczenie.
Następnie ulgę wykazuje się w zeznaniu rocznym właściwym dla formy opodatkowania oraz w załączniku PIT/O. Przy ryczałcie ewidencjonowanym będzie to co do zasady PIT-28. Jeżeli zeznanie za dany rok zostało już złożone bez ulgi, podatnik może rozważyć korektę, o ile nadal mieści się w terminach i spełnia warunki materialne odliczenia.
W razie wątpliwości co do własności budynku, danych na fakturze albo skutków późniejszego przeniesienia udziału w nieruchomości, najbezpieczniej jest nie opierać się wyłącznie na ogólnych informacjach. Indywidualna interpretacja podatkowa chroni tylko wnioskodawcę i tylko w granicach opisanego stanu faktycznego.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak znaczenie mają własność budynku, dane na fakturze i sposób finansowania inwestycji.
Anna otrzymała działkę w darowiźnie od rodziców, a po ślubie małżonkowie wybudowali na niej dom. Faktura za fotowoltaikę została wystawiona na Annę. Mimo że część płatności wykonano ze wspólnego rachunku, ulgę może rozliczyć Anna, ponieważ to ona jest właścicielką nieruchomości i na nią wystawiono fakturę.
Marta i Jacek są współwłaścicielami domu objętego majątkiem wspólnym. Faktura za ocieplenie budynku została wystawiona tylko na Martę, ale wydatek poniesiono z majątku wspólnego. Małżonkowie mogą rozliczyć ulgę u jednego z nich albo podzielić ją między siebie w wybranej proporcji, z zachowaniem limitu 53 000 zł na każdego podatnika.
Tomasz odziedziczył dom po dziadkach i pozostaje jego jedynym właścicielem. Żona zapłaciła z własnego rachunku za wymianę źródła ciepła, ale nie jest właścicielką ani współwłaścicielką budynku. Prawo do ulgi przysługuje Tomaszowi, o ile spełnia pozostałe warunki, natomiast sama płatność dokonana przez żonę nie daje jej prawa do odliczenia.
FAQ
Czy mąż na ryczałcie może odliczyć ulgę za fotowoltaikę zamontowaną w domu żony?
Nie, jeżeli nie jest właścicielem ani współwłaścicielem budynku. Ryczałt sam w sobie nie wyklucza ulgi, ale nie zastępuje wymogu własności lub współwłasności nieruchomości.
Czy faktura wystawiona na żonę wystarczy, aby mąż odliczył wydatek?
Co do zasady nie. Faktura na żonę i własność budynku po stronie żony przemawiają za tym, że to żona, a nie mąż, powinna rozliczać ulgę.
Czy wspólność majątkowa małżeńska oznacza wspólną własność domu?
Nie zawsze. Jeżeli grunt należy do majątku osobistego żony, bo otrzymała go w darowiźnie, dom trwale związany z tym gruntem zasadniczo również należy do niej, chyba że doszło do skutecznego przeniesienia udziału lub innego uregulowania własności.
Czy żona może odliczyć ulgę, jeśli płatność wyszła z konta męża?
Tak, jest to możliwe, jeżeli żona jest właścicielką budynku, faktura została wystawiona na nią, wydatek spełnia warunki ulgi i nie został sfinansowany lub zwrócony w sposób wyłączający odliczenie.
Czy po dopisaniu męża do własności domu można rozliczyć wcześniejsze faktury?
To sytuacja ryzykowna. W praktyce wskazuje się, że podatnik powinien być właścicielem lub współwłaścicielem najpóźniej na dzień odliczenia, ale faktury wystawione wcześniej wyłącznie na żonę mogą spowodować spór z organem podatkowym.
Czy niewykorzystaną ulgę można przenieść na następne lata?
Tak. Kwotę, która nie znalazła pokrycia w dochodzie albo przychodzie za dany rok, można odliczać w kolejnych latach, nie dłużej niż przez 6 lat od końca roku, w którym poniesiono pierwszy wydatek.
Podsumowanie
W opisanej sprawie decydujące znaczenie ma to, że dom znajduje się na gruncie otrzymanym przez żonę w darowiźnie. Jeżeli mąż nie został współwłaścicielem nieruchomości, nie spełnia podstawowego warunku ulgi termomodernizacyjnej, nawet jeśli uczestniczył w finansowaniu inwestycji i pozostaje z żoną we wspólności majątkowej.
Najbezpieczniejsze rozliczenie polega na tym, aby ulgę wykazała żona, o ile ma do tego podstawę podatkową i spełnia wszystkie warunki odliczenia. Mąż powinien unikać samodzielnego odliczenia takiego wydatku bez wcześniejszej analizy dokumentów albo bez uzyskania indywidualnej interpretacji w szczególnie spornym wariancie.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Interpretacja Dyrektora KIS z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.191.2020.2.JK
3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
4. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
5. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
