Świadczenie wdowie z USA a podatek w Polsce

Umowa z USA o unikaniu podwójnego opodatkowania

W przypadku osoby mieszkającej w Polsce, która otrzymuje świadczenie wdowie ze Stanów Zjednoczonych, punktem wyjścia jest Umowa z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu.

Zgodnie z art. 5 tej umowy Polska może opodatkować dochód osoby mającej miejsce zamieszkania w Polsce, nawet jeżeli źródło wypłaty znajduje się w USA. Sama umowa nie przesądza jednak, że od każdego takiego świadczenia trzeba zapłacić polski podatek. Po ustaleniu prawa Polski do opodatkowania należy jeszcze sprawdzić przepisy krajowe, w tym zwolnienia przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W praktyce oznacza to, że argumentacja wobec banku powinna być dwustopniowa: po pierwsze, świadczenie może być oceniane według polskiej ustawy o PIT, a po drugie, jeżeli ma charakter świadczenia rodzinnego, powinno korzystać ze zwolnienia podatkowego.

Zobacz również: opodatkowanie emerytury z USA

Zwolnienie świadczenia wdowiego z PIT

Kluczowy jest art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten zwalnia z podatku m.in. świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz inne świadczenia wskazane w tym punkcie.

W odniesieniu do świadczeń z USA organy podatkowe w wielu interpretacjach przyjmowały, że świadczenie wdowie wypłacane przez amerykański system Social Security może korzystać z tego zwolnienia, jeżeli z dokumentów wynika, że jest odpowiednikiem świadczenia rodzinnego, a nie zwykłej emerytury lub renty opodatkowanej według zasad ogólnych.

W interpretacji indywidualnej z dnia 10 czerwca 2015 r., znak IBPBII/1/4511-219/15/BJ, organ podatkowy wskazał, że skoro świadczenie otrzymywane z USA jest rodzajem świadczenia rodzinnego będącego odpowiednikiem polskich świadczeń rodzinnych, to korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.

Podobny kierunek wynika z późniejszych interpretacji, m.in. z pisma Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2020 r., znak 0113-KDIPT2-2.4011.794.2020.2.AKR, oraz z pisma z dnia 14 sierpnia 2020 r., znak 0115-KDIT2.4011.429.2020.2.RS. Organy podkreślały w nich, że świadczenie wdowie z USA podlega ocenie w Polsce, ale jeżeli jest świadczeniem rodzinnym przyznanym na podstawie amerykańskich przepisów o świadczeniach rodzinnych, może być zwolnione z podatku.

W piśmie do banku warto więc nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że jest to świadczenie wdowie. Należy wykazać jego charakter: wskazać podstawę wypłaty, przedstawić decyzję lub zaświadczenie z Social Security Administration, opisać związek ze śmiercią małżonka i wyjaśnić, że świadczenie nie jest wypłacane jako własna emerytura podatnika.

Treść art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT można dodatkowo zestawić z aktualnym brzmieniem przepisu dostępnym w bazach prawnych, w tym w dotychczas przywoływanym opracowaniu: art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy PIT.

Co napisać do banku

Do banku warto skierować pismo reklamacyjne albo ponowne stanowisko, w którym jasno oddzieli się żądanie zaprzestania poboru zaliczek na PIT od kwestii składki zdrowotnej. Pismo powinno zawierać przede wszystkim:

• dane identyfikujące rachunek i świadczenie, którego dotyczą potrącenia,
• wskazanie, że świadczenie jest wypłacane z USA jako świadczenie wdowie po zmarłym małżonku,
• powołanie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT,
• powołanie interpretacji indywidualnych dotyczących analogicznych świadczeń z USA,
• żądanie zaprzestania pobierania zaliczek na PIT od kolejnych wypłat,
• żądanie korekty dotychczasowych potrąceń albo wskazania, czy pobrane kwoty zostały już przekazane do urzędu skarbowego,
• prośbę o podanie podstawy prawnej potrącania składki zdrowotnej.

Warto dołączyć kopie dokumentów z USA, najlepiej z tłumaczeniem najważniejszych fragmentów. Jeżeli dokument posługuje się określeniem Social Security survivor benefits, należy wyjaśnić, że chodzi o świadczenie po zmarłym małżonku, a nie o własne świadczenie emerytalne podatnika.

Przykładowe sformułowanie żądania może brzmieć: „Wnoszę o zaprzestanie pobierania zaliczek na podatek dochodowy od świadczenia wdowiego wypłacanego mi z USA, ponieważ świadczenie to ma charakter świadczenia rodzinnego i korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnoszę także o korektę dotychczasowego sposobu rozliczania świadczenia oraz o wskazanie, czy pobrane zaliczki zostały przekazane do właściwego urzędu skarbowego”.

Zwrot pobranych zaliczek na podatek

Jeżeli bank pobrał zaliczki na PIT, trzeba ustalić, co stało się z tymi kwotami. Jeżeli nie zostały jeszcze przekazane do urzędu skarbowego albo bank może skorygować własne rozliczenia płatnika, można żądać korekty i zwrotu bezpośrednio od banku. Jeżeli zaliczki zostały już odprowadzone, zwrot najczęściej następuje przez rozliczenie roczne i wykazanie nadpłaty podatku.

W takiej sytuacji warto zażądać od banku informacji, w jaki sposób świadczenie zostanie wykazane w informacji podatkowej oraz czy bank zamierza wystawić korektę dokumentu podatkowego. Jest to istotne, ponieważ podatnik powinien mieć spójne dokumenty do rozliczenia rocznego.

Jeżeli urząd skarbowy będzie miał wątpliwości, pomocne może być złożenie wyjaśnienia wraz z dokumentami z USA i kopią interpretacji indywidualnych dotyczących analogicznych stanów faktycznych. W razie większych kwot warto rozważyć własny wniosek o interpretację indywidualną, aby uniknąć sporu z bankiem i urzędem skarbowym.

Składka zdrowotna od świadczenia z USA

Kwestia składki zdrowotnej wymaga odrębnej oceny. To, że dane świadczenie jest zwolnione z PIT, nie oznacza automatycznie, że nie może podlegać składce zdrowotnej. Podatek dochodowy i ubezpieczenie zdrowotne wynikają z różnych ustaw i mają różne przesłanki.

Bank może pobierać składkę zdrowotną, jeżeli traktuje wypłatę jako emeryturę lub rentę z zagranicy, od której polskie przepisy nakładają obowiązek składkowy. Jeżeli jednak świadczenie ma charakter rodzinny i nie powinno być kwalifikowane jako własna emerytura albo renta podatnika, można żądać od banku wskazania konkretnej podstawy prawnej oraz wyjaśnienia, dlaczego bank uznaje się za podmiot zobowiązany do potrącania składki.

W piśmie do banku nie należy więc pisać wyłącznie, że skoro świadczenie jest zwolnione z PIT, to składka zdrowotna także jest nienależna. Lepiej sformułować żądanie precyzyjnie: „Wnoszę o wskazanie podstawy prawnej pobierania składki zdrowotnej od świadczenia wdowiego z USA oraz o wyjaśnienie, czy bank kwalifikuje to świadczenie jako emeryturę, rentę czy świadczenie rodzinne”.

Jeżeli bank podtrzyma potrącenia, można zwrócić się o wyjaśnienie również do właściwego oddziału NFZ albo ZUS, przedstawiając dokumenty dotyczące świadczenia. W praktyce rozstrzygające znaczenie może mieć to, jak świadczenie jest opisane w dokumentach amerykańskich i jaką funkcję pełni w systemie USA.

Interpretacja indywidualna KIS

Jeżeli bank uzależnia zmianę sposobu rozliczania od interpretacji indywidualnej, można złożyć wniosek ORD-IN do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. We wniosku trzeba dokładnie opisać świadczenie, wskazać miejsce zamieszkania w Polsce, obywatelstwo, źródło wypłaty, podstawę przyznania świadczenia oraz sposób przekazywania pieniędzy przez bank.

Pytanie do KIS powinno dotyczyć przede wszystkim tego, czy świadczenie wdowie z USA korzysta w Polsce ze zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Własne stanowisko powinno wskazywać, że świadczenie ma charakter rodzinny i jest wypłacane w związku ze śmiercią małżonka, a nie jako własna emerytura podatnika.

Interpretacja indywidualna nie rozwiązuje automatycznie wszystkich kwestii składkowych, bo KIS rozstrzyga sprawy podatkowe. Może jednak bardzo pomóc w rozmowie z bankiem w zakresie podatku dochodowego i pobieranych zaliczek.

Podsumowanie

Świadczenie wdowie z USA wypłacane osobie mieszkającej w Polsce może być oceniane na gruncie polskiej ustawy o PIT. Jeżeli z dokumentów wynika, że jest to świadczenie o charakterze rodzinnym, istnieją mocne argumenty za zastosowaniem zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Potwierdzają to interpretacje indywidualne wydawane w podobnych sprawach.

Wobec banku warto przedstawić dokumenty z USA, powołać konkretne interpretacje i zażądać zaprzestania poboru zaliczek na PIT. Jednocześnie trzeba osobno wyjaśnić składkę zdrowotną, ponieważ nie wynika ona automatycznie z przepisów o podatku dochodowym. Jeżeli bank nie zmieni stanowiska, praktycznym krokiem jest uzyskanie własnej interpretacji indywidualnej oraz dochodzenie zwrotu nadpłaty w prawidłowym trybie podatkowym.

FAQ

Czy świadczenie wdowie z USA zawsze jest zwolnione z PIT w Polsce?

Nie zawsze. Zwolnienie można stosować wtedy, gdy świadczenie ma charakter świadczenia rodzinnego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Trzeba to wykazać dokumentami dotyczącymi wypłaty z USA.

Czy interpretacje wydane dla innych osób wiążą bank?

Nie wiążą banku wprost, ale są mocnym argumentem. Formalną ochronę daje przede wszystkim interpretacja indywidualna wydana dla konkretnego podatnika i konkretnego stanu faktycznego.

Czy bank musi oddać pobrane zaliczki na PIT?

To zależy od etapu rozliczenia. Jeżeli bank może skorygować pobór, warto żądać korekty bezpośrednio od banku. Jeżeli zaliczki zostały już przekazane do urzędu skarbowego, zwrot może nastąpić przez rozliczenie roczne albo procedurę nadpłaty.

Czy zwolnienie z PIT oznacza brak składki zdrowotnej?

Nie automatycznie. Składka zdrowotna wynika z odrębnych przepisów. Trzeba ustalić, czy świadczenie jest traktowane jako emerytura lub renta z zagranicy, czy jako świadczenie rodzinne, i zażądać od banku konkretnej podstawy prawnej potrąceń.

Co zrobić, gdy bank żąda interpretacji indywidualnej?

Można złożyć wniosek ORD-IN do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. We wniosku należy szczegółowo opisać świadczenie i zadać pytanie o zwolnienie z PIT. Taka interpretacja może ułatwić zmianę stanowiska banku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Umowa z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, Dz.U. 1976 nr 31 poz. 178
3. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2020 r., znak 0113-KDIPT2-2.4011.794.2020.2.AKR
4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2020 r., znak 0115-KDIT2.4011.429.2020.2.RS
5. Interpretacja indywidualna z dnia 10 czerwca 2015 r., znak IBPBII/1/4511-219/15/BJ