Ulga na dorosłe dziecko studiujące i pracujące

Kiedy przysługuje ulga na pełnoletnie dziecko?

Zgodnie z art. 27f ustawy o PIT ulga na dzieci może obejmować nie tylko dzieci małoletnie, ale również określone dzieci pełnoletnie. W przypadku pełnoletniego dziecka uczącego się najczęściej znaczenie mają trzy warunki: wiek, nauka oraz limit dochodów lub określonych przychodów dziecka.

Ulga może przysługiwać na pełnoletnie dziecko do ukończenia 25. roku życia, jeżeli uczy się w szkole lub na uczelni w rozumieniu przepisów o systemie oświaty albo szkolnictwie wyższym, także za granicą. Rodzice muszą ponadto utrzymywać dziecko w związku z ciążącym na nich obowiązkiem alimentacyjnym. Obowiązek alimentacyjny wynika z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i obejmuje dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także wychowania.

W praktyce oznacza to, że samo studiowanie nie zawsze wystarczy. Trzeba jeszcze ustalić, czy dziecko nie przekroczyło ustawowego limitu oraz czy nie wystąpiły inne okoliczności wyłączające preferencję, np. określone formy opodatkowania dochodów dziecka wskazane w ustawie o PIT.

Dochód z umowy-zlecenia a limit dla ulgi

W odniesieniu do pełnoletniego uczącego się dziecka ustawa o PIT przewiduje limit oparty na dwunastokrotności kwoty renty socjalnej obowiązującej w grudniu danego roku podatkowego. Do limitu należy brać pod uwagę nie tylko dochody opodatkowane według skali podatkowej lub z określonych kapitałów pieniężnych, lecz także wybrane przychody zwolnione z PIT, w tym przychody objęte tzw. ulgą dla młodych, jeżeli mieszczą się w zakresie wskazanym w ustawie.

Dla rozliczenia za 2023 r. limit wynosił 19 061,28 zł. Jeżeli więc córka w 2023 r. uzyskała z umowy-zlecenia około 5000 zł, to sama wysokość tych zarobków nie wyłącza prawa do ulgi. Nadal trzeba jednak potwierdzić pozostałe warunki: wiek córki, status studentki oraz to, że rodzice faktycznie ją utrzymywali.

Warto odróżnić przychód od dochodu. Przy umowie-zleceniu dochód co do zasady ustala się po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu, ale w przypadku przychodów zwolnionych, np. ulgi dla młodych, ustawodawca może nakazywać uwzględnienie przychodu w limicie. Dlatego przy wątpliwościach należy przeanalizować informację PIT-11 oraz sposób wykazania kwot w zeznaniu rocznym.

Ulga przy trojgu dzieci i wspólnym rozliczeniu małżonków

Jeżeli rodzice mają dwoje małoletnich synów oraz pełnoletnią studiującą córkę spełniającą warunki ulgi, w rozliczeniu mogą uwzględnić troje dzieci. W przypadku dwojga lub większej liczby dzieci nie stosuje się limitu dochodów rodziców, który ogranicza ulgę przy jednym dziecku.

Przy trojgu dzieci kwota ulgi, jeżeli wszystkie dzieci spełniały warunki przez cały rok, wynosi: 92,67 zł miesięcznie na pierwsze dziecko, 92,67 zł miesięcznie na drugie dziecko oraz 166,67 zł miesięcznie na trzecie dziecko. Rocznie daje to łącznie 4224,12 zł. Jeżeli któreś dziecko spełniało warunki tylko przez część roku, odliczenie należy ustalić za odpowiednie miesiące.

Małżonkowie mogą podzielić ulgę między siebie w dowolnej proporcji albo odliczyć ją w całości u jednego z nich, o ile łączna kwota odliczenia nie przekroczy ustawowego limitu. Przy wspólnym rozliczeniu małżonków technicznie wykazuje się ulgę w załączniku PIT/O do zeznania rocznego.

Jak udokumentować prawo do ulgi?

Ulgę wykazuje się w zeznaniu rocznym wraz z załącznikiem PIT/O. Podaje się dane dzieci, w szczególności numer PESEL, a gdy go nie ma - imię, nazwisko i datę urodzenia. Rodzice powinni zachować dokumenty pozwalające potwierdzić prawo do ulgi, ponieważ urząd skarbowy może o nie poprosić.

W przypadku pełnoletniego dziecka przydatne mogą być zwłaszcza: potwierdzenie nauki na uczelni, informacja PIT-11 lub inne dokumenty dotyczące zarobków dziecka, dokumenty potwierdzające utrzymywanie dziecka oraz dowody ponoszenia wydatków związanych z jego utrzymaniem. Nie trzeba dołączać tych dokumentów do zeznania, ale należy mieć je na wypadek kontroli lub czynności sprawdzających.

Odpowiedź w opisanej sytuacji

Jeżeli córka w 2023 r. studiowała, nie ukończyła 25 lat i uzyskała z umowy-zlecenia około 5000 zł, to jej zarobki nie przekroczyły limitu 19 061,28 zł. W takim układzie rodzice mogą co do zasady skorzystać z ulgi również na córkę, oprócz ulgi na dwóch małoletnich synów.

Nie ma przy tym przeszkody, aby rodzice rozliczali się wspólnie jako małżonkowie. Wspólne rozliczenie nie odbiera prawa do ulgi prorodzinnej. Trzeba jedynie prawidłowo wykazać ulgę w PIT/O i upewnić się, że wszystkie dzieci spełniały warunki w okresie, za który odliczenie jest stosowane.

FAQ

Czy umowa-zlecenie pełnoletniego dziecka odbiera ulgę?

Nie zawsze. Umowa-zlecenie odbierze ulgę dopiero wtedy, gdy dochody lub przychody uwzględniane w ustawowym limicie przekroczą próg obowiązujący dla danego roku podatkowego albo gdy dziecko nie spełnia innych warunków ulgi.

Jaki limit obowiązywał dla rozliczenia za 2023 r.?

Dla 2023 r. limit wynosił 19 061,28 zł. Zarobek około 5000 zł z umowy-zlecenia mieścił się więc poniżej tego progu.

Czy ulga przysługuje, jeśli dziecko jest studentem zaocznym?

Tak, forma studiów co do zasady nie przesądza o utracie prawa do ulgi. Znaczenie ma to, czy dziecko uczy się w szkole lub na uczelni spełniającej ustawowe kryteria, nie ukończyło 25 lat i nie przekroczyło limitu.

Czy przy trojgu dzieci obowiązuje limit dochodów rodziców?

Nie. Limit dochodów rodziców ma znaczenie przy uldze na jedno dziecko. Przy dwojgu lub większej liczbie dzieci spełniających warunki ulgi limit dochodów rodziców nie jest stosowany.

Czy trzeba dołączać zaświadczenie z uczelni do PIT?

Nie trzeba dołączać go do zeznania rocznego. Warto jednak zachować dokument potwierdzający naukę, ponieważ urząd skarbowy może poprosić o wykazanie prawa do ulgi.

Podsumowanie

W opisanej sprawie rodzice mogą zasadniczo skorzystać z ulgi na dorosłą córkę, jeżeli w 2023 r. studiowała, nie ukończyła 25 lat i była przez nich utrzymywana. Dochód z umowy-zlecenia w wysokości około 5000 zł nie przekraczał limitu obowiązującego dla tego roku.

Przy dwóch małoletnich synach i pełnoletniej córce spełniającej warunki rodzice mogą rozliczyć ulgę jak na troje dzieci. Powinni jednak prawidłowo wypełnić PIT/O i zachować dokumenty potwierdzające status studentki oraz wysokość jej zarobków.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 6 i art. 27f
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, Dz.U. 2023 poz. 2194
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 1734/17