Zakup złota i srebra online a podatki

Czy zakup złota lub srebra na platformie to rzecz czy inwestycja kapitałowa?

Najpierw trzeba ustalić, co faktycznie jest przedmiotem transakcji. Inaczej rozlicza się zakup udziałów w funduszu ETF, certyfikatów, kontraktów lub innych instrumentów finansowych, a inaczej zakup fizycznego złota albo srebra przechowywanego w skarbcu.

Przy zakupach złota, srebra lub wartościowych rzeczy podobne pytania podatkowe rodzi kupno używanej biżuterii.

Jeżeli z regulaminu platformy wynika, że klient nabywa własność określonego, fizycznego kruszcu, a platforma lub operator skarbca jedynie przechowuje metal, mamy mocne argumenty za traktowaniem złota lub srebra jako rzeczy ruchomej. Zgodnie z art. 45 Kodeksu cywilnego rzeczami są wyłącznie przedmioty materialne. Fizyczne sztabki lub inne postacie kruszcu spełniają tę cechę, nawet jeżeli nie znajdują się w mieszkaniu inwestora, lecz w profesjonalnym skarbcu.

W takiej sytuacji istotne są dokumenty platformy: regulamin, potwierdzenie nabycia, opis sposobu alokacji metalu, informacje o przechowywaniu oraz możliwość żądania wydania kruszcu. Sam fakt, że zakup odbywa się przez internet, nie przesądza jeszcze o tym, że mamy do czynienia z instrumentem finansowym.

Gdy zakup kruszcu poprzedza wymiana waluty na rachunku platformy, odrębnym zagadnieniem jest przewalutowanie środków na koncie a przychód podatkowy.

Własność kruszcu a przechowanie w skarbcu

W modelu stosowanym przez część platform inwestor nie odbiera metalu fizycznie, lecz nabyty kruszec pozostaje w skarbcu. Nie oznacza to automatycznie, że inwestor nie jest właścicielem. W praktyce należy odróżnić własność rzeczy od jej posiadania fizycznego.

Jeżeli regulamin wskazuje, że złoto lub srebro jest alokowaną własnością klienta, a operator skarbca przechowuje metal na podstawie konstrukcji zbliżonej do przechowania, inwestor może być właścicielem rzeczy, której nie trzyma osobiście. W polskim prawie przez umowę przechowania, zgodnie z art. 835 Kodeksu cywilnego, przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.

W dokumentach platform zagranicznych może pojawiać się pojęcie bailment. Nie jest to polski termin ustawowy, ale funkcjonalnie bywa zbliżany do przechowania rzeczy cudzej. Dla podatków ważne jest jednak nie samo słowo użyte w regulaminie, lecz to, czy klient nabywa prawo do fizycznego metalu, czy tylko ekspozycję finansową na cenę metalu.

Samo miejsce przechowywania aktywa za granicą nie przesądza jeszcze o sposobie opodatkowania. Podobnie przy innych zagranicznych dochodach inwestycyjnych trzeba oddzielnie analizować na przykład dywidendy z zagranicy w PIT w Polsce.

Jeżeli rachunek platformy lub powiązane konto przechowuje także środki pieniężne i nalicza odsetki, osobno trzeba ocenić odsetki z konta zagranicznego a podatek Belki w Polsce.

Sprzedaż złota i srebra w PIT

Jeżeli osoba fizyczna nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu metalami i sprzedaje własny fizyczny kruszec, podstawowe znaczenie ma art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy PIT. Przepis ten obejmuje odpłatne zbycie innych rzeczy, jeżeli zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

W praktyce oznacza to, że sprzedaż złota lub srebra po upływie tego półrocznego terminu nie stanowi źródła przychodu w PIT. Nie wykazuje się jej wtedy w zeznaniu rocznym tylko dlatego, że transakcja przyniosła zysk. Trzeba jednak zachować dokumenty nabycia i sprzedaży, aby w razie pytań wykazać datę zakupu, datę sprzedaży i charakter transakcji.

Jeżeli dodatkowym problemem jest pochodzenie środków, osobno należy przeanalizować sprzedaż złota kupionego za nieujawnione dochody.

Jeżeli sprzedaż nastąpi przed upływem pół roku, dochód stanowi różnica między przychodem ze sprzedaży a kosztami nabycia, powiększonymi o udokumentowane koszty bezpośrednio związane z transakcją, o ile można je prawidłowo przypisać do sprzedaży. Dochód rozlicza się w zeznaniu PIT-36 według skali podatkowej. Aktualnie skala obejmuje stawkę 12% oraz 32% po przekroczeniu progu podatkowego, z uwzględnieniem zasad ogólnych właściwych dla danego roku podatkowego.

Nie należy automatycznie stosować formularza PIT-38 ani 19% podatku od zysków kapitałowych, jeżeli przedmiotem sprzedaży jest fizyczna rzecz ruchoma. PIT-38 dotyczy między innymi odpłatnego zbycia papierów wartościowych, udziałów, pochodnych instrumentów finansowych i podobnych praw majątkowych, a nie zwykłej sprzedaży rzeczy ruchomej przez osobę prywatną. Jeżeli jednak rozliczenie dotyczy aktywów objętych PIT-38 i powstanie strata, w odpowiednich przypadkach można ją odliczyć w kolejnych latach.

Nie należy przenosić zasad dla fizycznego kruszcu na inne aktywa inwestycyjne. Inaczej rozlicza się zakup, sprzedaż i wymianę kryptowalut w PIT oraz sprzedaż obligacji skarbowych w PIT, a przy zagranicznych ETF-ach w PIT-38 i podatku u źródła oraz akcjach pracowniczych i opcjach menedżerskich moment i źródło przychodu mogą być odmienne.

Nie należy przenosić zasad sprzedaży fizycznego kruszcu na inne źródła kapitałowe; osobnego rozliczenia wymagają na przykład pożyczki społecznościowe i odsetki od pożyczek prywatnych w PIT.

ETF, certyfikat albo kontrakt na metal rozlicza się inaczej

Jeżeli inwestor nie kupuje fizycznego kruszcu, lecz instrument finansowy powiązany z ceną złota lub srebra, zasady są inne. Przykładem może być ETF, certyfikat inwestycyjny, kontrakt CFD albo instrument pochodny. Wtedy przychody mogą być kwalifikowane jako kapitały pieniężne, a dochód co do zasady rozlicza się według 19% stawki w PIT-38.

Dlatego przed rozliczeniem trzeba ustalić, jaki produkt został nabyty. Nazwa handlowa, wykres ceny metalu albo możliwość szybkiej sprzedaży przez platformę nie przesądzają jeszcze o kwalifikacji podatkowej. Decydują warunki prawne produktu, regulamin, dokumenty transakcyjne i to, czy klient ma roszczenie o wydanie rzeczy, czy jedynie prawo finansowe rozliczane pieniężnie.

Waluty i dokumenty przy zakupie kruszcu

Ten artykuł powinien zostać przy złocie, srebrze i platformach przechowujących kruszec. Jeżeli problemem jest sam zysk ze sprzedaży waluty, właściwy jest osobny tekst: jak rozliczyć zysk ze sprzedaży walut.

Przy kruszcach trzeba zachować potwierdzenia zakupu, sprzedaży, przechowania, prowizji i przewalutowań. Dokumenty są potrzebne do ustalenia, czy sprzedawany był fizyczny metal, udział w metalu, certyfikat czy instrument finansowy.

Jeżeli platforma inwestycyjna działa przez zagranicznego pośrednika, przydatne są również zasady dotyczące PIT-38 przy zagranicznym brokerze, dokumentów i kursów walut.

VAT przy zakupie kruszcu na platformie zagranicznej

W podatku VAT zasadnicze znaczenie ma miejsce dostawy towaru. Jeżeli złoto lub srebro jest towarem niewysyłanym i nietransportowanym do nabywcy, miejscem dostawy jest co do zasady miejsce, w którym towar znajduje się w momencie dostawy. Jeżeli kruszec znajduje się w skarbcu poza Polską i nie jest transportowany do Polski, sama transakcja nie podlega polskiemu VAT tylko dlatego, że kupujący mieszka w Polsce.

Nie oznacza to jednak, że transakcja zawsze jest wolna od jakiegokolwiek podatku pośredniego. O ewentualnym VAT, podatku od sprzedaży lub podobnej daninie może decydować prawo państwa, w którym znajduje się kruszec albo w którym rozliczana jest platforma. W przypadku złota inwestycyjnego w wielu systemach występują szczególne preferencje, natomiast srebro bywa traktowane inaczej. Tę część trzeba oceniać według prawa właściwego dla miejsca dostawy.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy inwestor zażąda fizycznego wydania i wysyłki metalu do Polski. Wtedy mogą pojawić się konsekwencje związane z importem, odprawą celną, podatkiem VAT od importu albo szczególnymi zwolnieniami dla złota inwestycyjnego, zależnie od rodzaju metalu, miejsca wysyłki i dokumentów.

Czy przy zakupie może wystąpić PCC?

Poza PIT i VAT warto zwrócić uwagę na podatek od czynności cywilnoprawnych. Sprzedaż rzeczy ruchomych może co do zasady podlegać PCC według stawki 2%, jeżeli wartość rynkowa rzeczy przekracza ustawowy próg i nie ma zastosowania wyłączenie, na przykład związane z opodatkowaniem VAT lub zwolnieniem z VAT jednej ze stron w zakresie tej czynności.

Przy zakupie kruszcu przechowywanego za granicą ocena PCC bywa szczególnie zależna od szczegółów. Znaczenie może mieć to, gdzie znajduje się rzecz, gdzie uznaje się umowę za zawartą, czy kupujący ma miejsce zamieszkania w Polsce, jaki status ma sprzedawca oraz czy transakcja jest objęta podatkiem od wartości dodanej lub analogicznym podatkiem. Nie należy więc pomijać PCC, zwłaszcza przy większych zakupach srebra lub złota od podmiotów prywatnych.

Jeżeli PCC ma zastosowanie, zasadniczo składa się deklarację PCC-3 i płaci podatek w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Przy platformach zagranicznych przed złożeniem deklaracji warto jednak zweryfikować, czy dana transakcja rzeczywiście mieści się w zakresie polskiego PCC.

Kiedy obrót kruszcem może stać się działalnością?

Pojedyncza sprzedaż złota lub srebra może mieć inne skutki niż stałe kupowanie i odsprzedaż kruszcu z marżą. Przy ocenie działalności liczy się zorganizowanie, częstotliwość, skala, marketing oraz sposób finansowania zakupów.

Interpretacja indywidualna jako sposób ograniczenia ryzyka

Jeżeli kwoty są znaczne albo regulamin platformy jest niejednoznaczny, można rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną. Interpretacja chroni wnioskodawcę w granicach opisanego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Trzeba więc dokładnie opisać model działania platformy, miejsce przechowywania kruszcu, możliwość wydania metalu, sposób sprzedaży i przepływy pieniężne.

W interpretacjach podatkowych dotyczących fizycznego złota organy podatkowe wskazywały, że sprzedaż sztabek złota przez osobę prywatną po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca nabycia, nie powoduje obowiązku zapłaty PIT. Przykładem jest interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2012 r., nr ITPB1/415-1104/11/TK. Każdą sprawę trzeba jednak odnosić do konkretnego modelu inwestycji i aktualnych dokumentów.

FAQ

Czy przy zakupie złota lub srebra online zawsze płacę VAT w Polsce?

Nie. Jeżeli kruszec znajduje się za granicą i nie jest wysyłany ani transportowany do Polski, sama transakcja zwykle nie podlega polskiemu VAT. Trzeba jednak sprawdzić przepisy państwa położenia metalu oraz skutki ewentualnego późniejszego sprowadzenia kruszcu do Polski.

Czy metal przechowywany w skarbcu nadal może być moją własnością?

Tak, jeżeli wynika to z regulaminu i dokumentów transakcyjnych. Własność rzeczy nie wymaga, aby właściciel trzymał ją fizycznie u siebie. Kruszec może być własnością klienta i jednocześnie pozostawać w profesjonalnym przechowaniu.

Kiedy sprzedaż złota lub srebra jest bez PIT?

Jeżeli sprzedajesz fizyczny kruszec jako majątek prywatny po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca nabycia, sprzedaż co do zasady nie stanowi źródła przychodu w PIT. Warunek ten nie dotyczy sprzedaży w ramach działalności gospodarczej.

Jaki formularz złożyć przy sprzedaży przed upływem pół roku?

Przy sprzedaży fizycznej rzeczy ruchomej przed upływem pół roku dochód rozlicza się zasadniczo w PIT-36 według skali podatkowej. PIT-38 jest właściwy dla kapitałów pieniężnych, na przykład dla ETF lub innych instrumentów finansowych.

Czy muszę rozliczać przewalutowanie z platformy?

Dla PIT trzeba przeliczyć przychód i koszt według zasad z art. 11a ustawy PIT, czyli według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego odpowiednio dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu. Kurs banku lub platformy może mieć znaczenie ekonomiczne, ale nie zastępuje ustawowego kursu podatkowego.

Czy zakup kruszcu może powodować obowiązek zapłaty PCC?

Może, ale nie w każdej sytuacji. Trzeba ocenić położenie rzeczy, miejsce zawarcia umowy, status stron, wartość transakcji oraz ewentualne wyłączenia związane z VAT. Przy większych zakupach warto przeanalizować PCC oddzielnie.

Podsumowanie

Zakup złota lub srebra przez platformę internetową nie zawsze jest inwestycją kapitałową. Jeżeli klient nabywa fizyczny, alokowany kruszec, a platforma zapewnia jedynie obrót i przechowanie, sprzedaż może być traktowana jak odpłatne zbycie rzeczy ruchomej. Wtedy po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca nabycia, sprzedaż prywatnego kruszcu zasadniczo nie podlega PIT.

Przy sprzedaży wcześniejszej trzeba ustalić dochód, prawidłowo przeliczyć waluty i rozliczyć transakcję w PIT-36. Polski VAT zwykle nie występuje, jeżeli metal znajduje się za granicą i nie jest transportowany do Polski, ale należy uwzględnić prawo państwa położenia kruszcu, skutki importu oraz możliwe PCC. Najbezpieczniej oprzeć rozliczenie na regulaminie platformy, dokumentach transakcji i rzeczywistym modelu posiadania metalu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

4. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

5. Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2012 r., nr ITPB1/415-1104/11/TK.