Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zatrudnienie w radzie nadzorczej obywatela Rosji a wystawianie deklaracji PIT-11

Marcin Sądej • Opublikowane: 2021-02-05

Spółka zatrudnia (rada nadzorcza) obywatela Rosji, który ma zezwolenie na pobyt stały w Polsce i od wielu lat mieszka w Polsce. Spółka wystawia IFT-1R, bo nigdy oficjalnie nie dostała informacji o pobycie stałym. Teraz chcemy zmienić to na normalną deklarację PIT-11.
Proszę o informację, czy wystawianie IFT-1R ma wadę prawną? Jak teraz przejść na PIT-11? Czy Spółka musi otrzymać deklarację CFR-15, czy wystarczy tylko wyrażenie woli tego pracownika?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zatrudnienie w radzie nadzorczej obywatela Rosji a wystawianie deklaracji PIT-11

Podatek od wynagrodzenia członków rad nadzorczych

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy PIT podatek dochodowy od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby, o których mowa w art. 3 ust. 2a, przychodów z działalności określonej w art. 13 pkt 7 (tj. wynagrodzenie członków rad nadzorczych) – pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20% przychodu.

W myśl natomiast art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy PIT „płatnicy, zobowiązani do poboru podatku u źródła o którym mowa w art. 29 ustawy, są obowiązani przesłać podatnikom, o których mowa w art. 3 ust. 2a, oraz urzędom skarbowym, przy pomocy których naczelnicy urzędów skarbowych właściwi w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonują swoje zadania, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym – imienne informacje IFT-1/IFT-1R”.

Co istotne, w myśl art. 42 ust. 6 ustawy powyższą informacje sporządzają i przekazują również podmioty, również gdy na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub ustawy nie są obowiązane do poboru podatku, o którym mowa w art. 29–30a.

Zwróćmy zatem uwagę, że zarówno obowiązek poboru podatku o źródła, jak i obowiązek przesyłania informacji IFT-1/IFT-1R (niezależnie, czy podatek został pobrany) dotyczy wyłącznie podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, tj. nierezydentów.

Rezydencja podatkowa w polskich przepisach

W konsekwencji należy odnieść się do polskich przepisów regulujących kwestię rezydencji podatkowej. Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy, czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast jeśli podatnik będzie miał miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1–1a ustawy PIT „osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym”.

Uznanie miejsca zamieszkania na terenie RP

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że wystarczy spełnienie choćby jednego z powyższych warunków, aby zostać uznanym za osobę mającą miejsce zamieszkania na terenie RP, i – co za tym idzie – za osobę posiadającą polską rezydencję podatkową. Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy, czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania.

Zwróćmy zatem uwagę, że kwestia rezydencji podatkowej nie zależy od takich okoliczności jak posiadanie karty stałego pobytu, obywatelstwo czy zameldowanie. Nie jest również decydujące samo oświadczenie woli podatnika – musi ono być poparte stosownymi okolicznościami obiektywnymi wskazującymi, że rzeczywiście miejsce zamieszkania znajduje się w RP.

Ośrodek interesów życiowych zatrudnionego Rosjanina

Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP (także zatrudnionego u Państwa Rosjanina) przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przesłanka ta została skonstruowana w bardzo szeroki sposób, jeśli chodzi o zakreśloną grupę osób, które na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych posiadają w Polsce ośrodek interesów życiowych. Wynikać może to z użycia w powołanym powyżej przepisie spójnika „lub” w sformułowaniu „centrum interesów osobistych lub gospodarczych” dla doprecyzowania, kiedy uznaje się daną osobę za mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym określona osoba, która ma ścisłe powiązania biznesowe czy też gospodarcze w Polsce, a całą rodzinę i znajomych w innym państwie, może w takiej sytuacji podlegać opodatkowaniu w Polsce od całości swoich dochodów.

Jest to przesłanka, która musi być rozpatrywana w pierwszej kolejności. Oznacza to, że niezależnie od długości pobytu w kraju (lub nawet braku pobytu) w danym roku osoba zostanie zakwalifikowany jako polski rezydent podatkowy jeżeli jej ośrodek interesów życiowych będzie znajdował się w Polsce. Ponadto, jak podkreśla się w doktrynie prawa, „nie można opierać się na prostej, wybiórczej interpretacji, lecz trzeba podjąć próbę analizy wszystkich możliwych do uchwycenia zachowań podatnika, jego aktywności. Dopiero całościowa analiza dostarcza wyczerpującej ilości informacji, w oparciu o które można wyciągnąć wniosek o wystąpieniu bądź nie rezydencji podatkowej”. W konsekwencji należy brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych towarzyszących aktywności życiowej, w tym przede wszystkim związki o charakterze osobistym oraz ekonomicznym

Przez „centrum interesów osobistych” należy rozumieć tzw. ognisko domowe, wszelkie powiązania rodzinne i towarzyskie, aktywność społeczną, polityczną, kulturalną, obywatelską, przynależność do organizacji/klubów, uprawiane hobby itp. Z kolei „centrum interesów gospodarczych” to przede wszystkim miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, polisy ubezpieczeniowe, zaciągnięte kredyty, konta bankowe itd.

Ustawa nie wyjaśnia, w jaki sposób rozumieć to pojęcie, należy więc odnieść się do definicji wypracowanej przez orzecznictwo.

Jak czytamy w wyroku WSA w Łodzi z 5.10.2017 (sygn. akt I SA/Łd 493/17), „oceniając, w którym z państw znajduje się centrum życiowych i zawodowych interesów osoby fizycznej, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki osobiste i ekonomiczne osoby fizycznej z danym państwem, wśród których istotne są więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczna, kulturalna i wszelka inna działalność, miejsce wykonywania działalności gospodarczej i miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem”.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a ustawy ww. analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ośrodka interesów życiowych.

Przede wszystkim przepis stanowi o pobycie na terytorium Polski. Kierując się zasadami wykładni językowej, która na gruncie prawa polskiego ma charakter pierwszorzędny, wskazać należy, że zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego termin „pobyt” oznacza „znajdowanie się gdzieś”. Chodzi zatem o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, które niekoniecznie musi być związane z zamiarem zamieszkiwania. Nie trzeba mieć również karty stałego pobytu, aby przebywać na terytorium Polski. Decydujące jest faktyczne przebywanie w RP.

Okres przebywania pracownia na terenie RP

W przypadku tej przesłanki, która analizowana jest w drugiej kolejności, nie mają znaczenia istnienie potencjalnych więzi o charakterze gospodarczym czy osobistym. Kluczowa jest sama okoliczność pobytu na terenie Polski przez okres dłuższy niż 183 dni w roku podatkowym bez względu na występowanie jakichkolwiek subiektywnych przesłanek.

Kiedy pracownik z zagranicy staję się polskim rezydentem podatkowym? 

W konsekwencji powyższego dana osoba fizyczna może stać się rezydentem podatkowym w Polsce w dwóch przypadkach:

  • od dnia, w którym przeniosła do Polski swój ośrodek interesów życiowych,
  • od dnia następującego po 183 dniach pobytu w Polsce w danym roku podatkowym.

W myśl natomiast art. 3 ust. 2a ustawy „osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy)”.

Jednakże należy pamiętać, że możliwa jest sytuacja, w której jedna osoba spełnia kryteria rezydencji podatkowej dwóch krajów. Przykładowo jeżeli osoba przebywa w danym kraju dłużej niż 183 dni, lecz w drugim kraju ma ośrodek interesów życiowych, to zgodnie z ustawodawstwem wewnętrznym ma rezydencję podatkową obu tych państw. Zasadniczo taka sytuacja jest niedopuszczalna, a powstała kolizja jest niwelowana postawieniami umów międzynarodowych.

Umowa międzynarodowa między RP a Rosją

W przedstawionej sprawie należy sięgnąć do treści Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Moskwie dnia 22 maja 1992 r.

W myśl art. 1 tejże umowy „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie oznacza każdą osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam opodatkowaniu z uwagi na miejsce zamieszkania. Jeżeli osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu Umawiających się Państwach, to jej status będzie określony według następujących zasad:

a) osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu Państwach, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych),

b) jeżeli nie można ustalić, w którym Państwie osoba ma ośrodek interesów życiowych, albo jeżeli nie ma ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z Państw, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym zwykle przebywa,

c) jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obydwu Państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, to będzie ona uważana za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, którego jest obywatelem,

d) jeżeli jest ona obywatelem obu Państw lub nie jest obywatelem żadnego z nich, właściwe władze Umawiających się Państw rozstrzygną zagadnienie w drodze wzajemnego porozumienia”.

W konsekwencji należy powyższe wyjaśnienia przenieść do stanu faktycznego dotyczącego obywatela Rosji. W opisie sprawy wskazał Pan, że na stałe mieszka już od kilku lat w Polsce. To pozwala sądzić, że ma on w Polsce ośrodek interesów życiowych i jednocześnie przebywa w RP dłużej niż 183 dni w roku. To oznacza, że od dnia przeprowadzki do Polski stał się on polskim rezydentem podatkowym. Są bowiem wobec niego spełnione oba warunki z art. 3 ust. 1 ustawy PIT.

Skoro jest on polskim rezydentem podatkowym, to nie może być jednocześnie nierezydentem, o którym mowa w art. 3 ust. 2a ustawy PIT. W konsekwencji skoro nie jest nierezydentem, to nie znajduje do niego zastosowanie ani art. 29, ani art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy PIT – stanowiące o poborze podatku u źródła i o informacji IFT-1/IFT-1R.

Oczywiście powyższe należy zweryfikować, gdyż podał Pan bardzo mało informacji. Jeżeli jednak znajduje to potwierdzenie w faktach, to obywatel Rosji od dnia zamieszkania w Polsce na stałe z zamiarem pobytu stał się Polskim rezydentem podatkowym.

Co równie ważne, ustawy podatkowe nie przewidują żadnego szczególnego trybu prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie ustalenia i przypisania danej osobie fizycznej rezydencji podatkowej. W konsekwencji organ podatkowy nie może wydać decyzji ustalającej miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych. Urzędnicy aparatu państwowego dokonują jedynie oceny okoliczności faktycznych związanych z aktywnością życiową podatnika w zakresie prowadzonego postępowania. Natomiast decyzja podatkowa rozstrzyga sprawę co do istoty, a więc w zakresie zobowiązania podatkowego. Ciężar dowodowy spoczywa w tym przypadku na podatniku, który dokonując opisu stanu faktycznego musi przedstawić wiarygodne przesłanki wskazujące na konkretne miejsce zamieszkania.

Zaświadczenia urzędowe – potwierdzeniem stanu istniejącego

Rezydencja podatkowa nie jest również uzależniona od wydania przez organ podatkowy certyfikatu rezydencji CFR-1.

W myśl bowiem art. 306l Ordynacji podatkowej „organ podatkowy na wniosek podatnika wydaje zaświadczenie o jego miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (certyfikat rezydencji)”.

Natomiast zgodnie z art. 306a Ordynacji „organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego”.

Jak zatem widać, zaświadczenie jedynie potwierdza określone fakty. Samo zaświadczenie CFR-1 nie tworzy żadnego stanu faktycznego czy prawnego – jest ono jedynie potwierdzeniem tego, co już ma miejsce w sferze faktów czy też w sferze prawa.

Podsumowując, dla uzyskania statusu rezydenta RP nie jest konieczne posiadanie CFR-1. Jest to obiektywna okoliczność, która wynika z faktów. Jeżeli obywatel Rosji złoży oświadczenie woli i wskaże, że jego centrum interesów życiowych jest w Polsce (co oczywiście będzie w stanie udowodnić i rzetelnie wykazać, gdyż samo oświadczenie woli niepoparte faktami takiego skutku nie wywołuje), to należy go traktować jako rezydenta. Skoro zatem wskaże, że jest rezydentem, to pobór podatku u źródła oraz przesyłanie informacji IFT-1/IFT-1R będą niezasadne.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podwójnym opodatkowaniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo handlowe

prawo cywilne

prawo służebności

Szukamy prawnika »