Akcyza
Podatek konsumpcyjny od określonych wyrobów (alkohol, papierosy, paliwa, energia). Pobierany od producenta lub importera, wliczany w cenę. ustawa o akcyzie
Zobacz też: VAT
A
C
Ceny transferowe
Wartość transakcji między podmiotami powiązanymi (kapitałowo, osobowo). Muszą odpowiadać warunkom rynkowym, inaczej fiskus może doszacować dochód. art. 11a CIT
Zobacz też: CIT · indywidualna interpretacja podatkowa
CITPodatek dochodowy od osób prawnych
Podatek dochodowy płacony przez osoby prawne (spółki kapitałowe). Stawki: 19% (standardowa), 9% (mały podatnik i nowi). ustawa o CIT
Zobacz też: estoński CIT · PIT
Czynności sprawdzające
Wstępna analiza danych podatkowych przez US. Nie wymaga formalnej decyzji. Mogą prowadzić do kontroli podatkowej lub postępowania. art. 272 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: kontrola podatkowa · urząd skarbowy
Czynny podatnik VAT
Podatnik zarejestrowany w urzędzie skarbowym jako podatnik VAT (VAT-R). Wystawia faktury z VAT, odlicza VAT naliczony, składa JPK_V7. art. 96 ustawy o VAT
D
Darowizna a podatek
Podatek od darowizn po grupach. Grupa I (małżonek, dzieci, rodzice) — pełne zwolnienie po zgłoszeniu SD-Z2 w 6 miesięcy. ustawa o podatku od spadków
Zobacz też: PCC
Deklaracja podatkowa
Pisemne lub elektroniczne oświadczenie podatnika o podstawie wymiaru i wysokości należnego podatku. Składane w terminach ustawowych. art. 3 Ordynacji podatkowej
Doradca podatkowy
Zawód regulowany. Reprezentuje podatnika przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi. Może udzielać porad i sporządzać deklaracje. ustawa o doradztwie podatkowym
Zobacz też: indywidualna interpretacja podatkowa
Działalność nierejestrowana
Drobna działalność osoby fizycznej do limitu (od 2026 r. kwartalnie 225% min. wynagrodzenia = 10 813,50 zł). Bez wpisu do CEIDG i ZUS, rozliczana w PIT-36. art. 5 Prawo przedsiębiorców
Zobacz też: PIT-36
E
e-Faktura / KSeFKrajowy System e-Faktur
Faktura w postaci ustrukturyzowanej (XML) wystawiana przez KSeF. Od 2026 r. obowiązkowa dla większości podatników VAT. art. 106na ustawy o VAT
Estoński CITryczałt od dochodów spółek
Forma CIT z odroczeniem podatku do momentu wypłaty zysku spółki wspólnikom (np. w formie dywidendy). Niższe stawki. rozdz. 6b ustawy o CIT
Zobacz też: CIT
F
Faktoring
Forma finansowania — przedsiębiorca sprzedaje faktury faktorowi, który płaci ich wartość pomniejszoną o prowizję. Faktor odzyskuje płatność od kontrahenta. (praktyka)
Zobacz też: faktura
Faktura
Dokument księgowy wystawiany przez podatnika VAT przy sprzedaży towarów/usług. Zawiera dane stron, towar/usługę, kwoty netto, VAT i brutto. art. 106a–b ustawy o VAT
Faktura korygująca
Dokument poprawiający dane wcześniej wystawionej faktury (np. cena, ilość, stawka VAT). Skutkuje korektą podatku VAT u sprzedawcy i nabywcy. art. 106j ustawy o VAT
Faktura zaliczkowa
Faktura wystawiana po otrzymaniu części zapłaty przed dostawą towaru/wykonaniem usługi. Po finalizacji wystawia się fakturę końcową rozliczającą. art. 106b ustawy o VAT
Fundacja rodzinna a podatki
Fundacja rodzinna jest podatnikiem CIT, ale podatek (15%) płacony jest dopiero przy świadczeniu na rzecz beneficjentów. Korzystne dla sukcesji. ustawa o fundacji rodzinnej
Zobacz też: CIT · estoński CIT
G
Grupa VAT
Stowarzyszenie podmiotów powiązanych traktowanych jako jeden podatnik VAT. Wewnętrzne transakcje nie podlegają opodatkowaniu. art. 15a ustawy o VAT
Zobacz też: VAT · ceny transferowe
I
Indywidualna interpretacja podatkowa
Wykładnia prawa podatkowego wydawana przez Krajową Informację Skarbową (KIS) na wniosek podatnika. Chroni przed negatywnymi konsekwencjami zastosowania się do niej. art. 14b Ordynacji podatkowej
Zobacz też: KAS · Ordynacja podatkowa
J
JPK_V7Jednolity Plik Kontrolny VAT
Plik elektroniczny zawierający ewidencję VAT i deklarację (część ewidencyjna + deklaracyjna). Wysyłany do urzędu co miesiąc. art. 99 ustawy o VAT
K
Karta podatkowa
Forma opodatkowania działalności gospodarczej stałą kwotą zależną od rodzaju, miejsca i skali. Od 2022 r. dostępna tylko dla kontynuujących. ustawa o ryczałtach
KASKrajowa Administracja Skarbowa
Jednolita administracja podatkowa, celna i skarbowa. Obejmuje urzędy skarbowe, izby celne, KIS i Służbę Celno-Skarbową. ustawa o KAS
Zobacz też: urząd skarbowy · kontrola podatkowa
Kasa rejestrującakasa fiskalna
Urządzenie ewidencjonujące sprzedaż konsumencką podatników VAT. Obowiązkowa po przekroczeniu limitu sprzedaży lub dla określonych branż. art. 111 ustawy o VAT
Kontrola podatkowa
Czynności sprawdzające organów podatkowych dotyczące prawidłowości rozliczeń. Wszczynana po doręczeniu zawiadomienia (z 7-dniowym wyprzedzeniem). art. 281 Ordynacji podatkowej
Zapytaj prawnika o kontrolę z US
Zobacz też: KAS · postępowanie podatkowe
Korekta deklaracji
Poprawa wcześniej złożonej deklaracji. Składana z pisemnym uzasadnieniem. Korekta in plus — bez sankcji, in minus — po terminie skutkuje odsetkami. art. 81 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: deklaracja podatkowa · PIT
KPiRKsięga Przychodów i Rozchodów
Uproszczona ewidencja podatkowa dla małych firm (jednoosobowych, spółek cywilnych). Zawiera przychody i koszty — podstawa rozliczenia PIT. rozporządzenie ws. KPiR
Kwota wolna od podatku
Roczny dochód nie podlegający opodatkowaniu PIT na skali (30 000 zł). Realizowana przez "ulgę 0 zł" lub niepobranie zaliczki przez pracodawcę. art. 27 PIT
Zobacz też: skala podatkowa · ulga na dziecko
M
Mały podatnik
Podatnik VAT/CIT, którego sprzedaż brutto w poprzednim roku nie przekroczyła określonego limitu (CIT: 2 mln euro). Korzysta z preferencji (np. CIT 9%, kwartalne rozliczenie VAT). art. 4a CIT, art. 2 VAT
MDRSchemat podatkowy
Obowiązek raportowania transgranicznych i krajowych schematów podatkowych do Szefa KAS. Dotyczy doradców, użytkowników i wspomagających. art. 86a Ordynacji podatkowej
Zobacz też: KAS · doradca podatkowy
N
NIPNumer Identyfikacji Podatkowej
Unikalny identyfikator podatnika nadawany przez US. 10 cyfr. Wymagany dla osób prowadzących działalność, spółek i instytucji. ustawa o NIP
Zobacz też: KAS
O
Odliczenie VAT
Uprawnienie czynnego podatnika VAT do pomniejszenia VAT należnego o VAT naliczony z faktur zakupowych (związany ze sprzedażą opodatkowaną). art. 86 ustawy o VAT
Odsetki za zwłokę
Sankcja za zaległość podatkową — obecnie 16,5% rocznie (stan od 2025 r.). Naliczana od dnia po terminie zapłaty. art. 56 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: zaliczka na podatek · Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa
Ustawa regulująca ogólne zasady prawa podatkowego — postępowanie, kontrole, interpretacje, zobowiązania, ulgi, zwolnienia, przedawnienie. ustawa z 1997 r.
Zobacz też: postępowanie podatkowe · interpretacja podatkowa
P
PCCPodatek od czynności cywilnoprawnych
Podatek od umów cywilnoprawnych (sprzedaż samochodu, mieszkania, pożyczka, darowizna). Stawki 0,5%–2%, deklaracja PCC-3 w 14 dni. ustawa o PCC
Zobacz też: VAT
Pełnomocnik podatkowyUPL-1
Osoba upoważniona do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi. Pełnomocnictwo ogólne (UPL-1) lub szczególne (PPS-1). art. 138a Ordynacji podatkowej
Zobacz też: doradca podatkowy · Ordynacja podatkowa
PITPodatek dochodowy od osób fizycznych
Podatek dochodowy płacony przez osoby fizyczne. Skala podatkowa: 12% i 32% (próg 120 000 zł), alternatywnie liniowy 19%, ryczałt lub karta podatkowa. ustawa o PIT
Zobacz też: PIT-36 · PIT-37 · podatek liniowy · ryczałt
PIT-36
Roczne zeznanie PIT dla osób prowadzących działalność gospodarczą (skala podatkowa) oraz uzyskujących dochody z najmu, działalności nierejestrowanej, zagranicy. art. 45 PIT
Zobacz też: PIT · działalność nierejestrowana
PIT-37
Roczne zeznanie PIT dla pracowników i zleceniobiorców rozliczających się przez płatnika (pracodawca). Najpopularniejsza forma rozliczenia PIT. art. 45 PIT
Zobacz też: PIT
Podatek liniowy19%
Forma opodatkowania działalności gospodarczej stawką stałą 19%, bez progu i bez kwoty wolnej. Korzystna przy wyższych dochodach. art. 30c PIT
Polski Ład
Pakiet zmian podatkowych obowiązujący od 2022 r. (potem korygowany). Wprowadził nowe stawki, składkę zdrowotną od dochodu, ulgi. ustawa z 2021 r.
Zobacz też: PIT · składka zdrowotna
Postępowanie podatkowe
Sformalizowane postępowanie organu podatkowego zmierzające do wymierzenia podatku w formie decyzji. Następuje po kontroli i czynnościach sprawdzających. art. 165 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: kontrola podatkowa · Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania
Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego po 5 latach od końca roku, w którym upłynął termin zapłaty. Bieg może być zawieszony lub przerwany. art. 70 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: Ordynacja podatkowa · zobowiązanie podatkowe
Próg podatkowy
Granica dochodu, do której obowiązuje niższa stawka. W PIT skala — 120 000 zł (12% poniżej, 32% powyżej). Próg waloryzowany sporadycznie. art. 27 PIT
Zobacz też: skala podatkowa · PIT
R
Rejestracja VATVAT-R
Złożenie wniosku VAT-R o rejestrację jako podatnika VAT. Obowiązkowa po przekroczeniu limitu zwolnienia. Można też zarejestrować się dobrowolnie. art. 96 ustawy o VAT
Zobacz też: czynny podatnik VAT · zwolnienie podmiotowe VAT
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Uproszczona forma PIT dla działalności gospodarczej i najmu. Podatek od przychodu (bez kosztów). Stawki 2%–17% zależne od rodzaju działalności. ustawa o zryczałtowanym podatku
Zobacz też: podatek liniowy · PIT
S
Sankcja w VAT
Dodatkowe zobowiązanie (15%, 20%, 30% lub 100%) nakładane przez US za nieprawidłowości w rozliczaniu VAT (zaniżenie, fikcyjne faktury). art. 112b ustawy o VAT
Zobacz też: VAT · kontrola podatkowa
Schemat podatkowy
Uzgodnienie, które spełnia ogólne i szczególne cechy rozpoznawcze (Hallmarks) wskazujące na korzyść podatkową. Podlega raportowaniu (MDR). art. 86a Ordynacji podatkowej
Zobacz też: MDR
Skala podatkowa12% / 32%
Forma opodatkowania PIT — stawka 12% do progu 120 000 zł, 32% od nadwyżki. Daje prawo do kwoty wolnej (30 000 zł), ulg, wspólnego rozliczenia z małżonkiem. art. 27 PIT
Zobacz też: PIT · podatek liniowy
Skarga do WSAWojewódzki Sąd Administracyjny
Środek od decyzji organu podatkowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Termin 30 dni od doręczenia. Po rozprawie wyrok WSA. art. 53 P.p.s.a.
Zobacz też: Ordynacja podatkowa · skarga kasacyjna do NSA
Skarga kasacyjna do NSANaczelny Sąd Administracyjny
Środek od wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Termin 30 dni. Wymaga pełnomocnika (radca prawny, adwokat, doradca podatkowy). art. 173 P.p.s.a.
Zobacz też: skarga do WSA
Składka zdrowotna
Obowiązkowa składka na NFZ — od 2022 r. liczona od dochodu (skala/liniowy) lub jako stała kwota (ryczałt). Nieodliczalna od podatku. ustawa o świadczeniach NFZ
Stawka VAT
Procentowa stawka podatku VAT. Podstawowa 23%, obniżone 8% (gastronomia, hotele), 5% (książki, leki), 0% (eksport), zwolnienie (wybrane towary i usługi). art. 41 ustawy o VAT
U
Ulga B+Rbadania i rozwój
Odliczenie dodatkowo 100% kosztów kwalifikowanych poniesionych na działalność badawczo-rozwojową. Dla CBR — 200%. art. 18d CIT, 26e PIT
Ulga dla młodychPIT-0
Zwolnienie z PIT do ukończenia 26 lat dla osób z dochodem z pracy/zlecenia/stażu (limit 85 528 zł rocznie). art. 21 ust. 1 pkt 148 PIT
Zobacz też: PIT · ulga na dziecko
Ulga dla powracających z zagranicy
PIT-0 przez 4 lata dla osób, które wróciły do Polski po min. 3 latach pobytu za granicą. Stosowana po spełnieniu określonych warunków. art. 21 ust. 1 pkt 152 PIT
Zobacz też: PIT
Ulga mieszkaniowa
Zwolnienie z PIT przy sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat, jeśli przychód wydany na własne cele mieszkaniowe (zakup mieszkania, budowa, remont) w 3 lata. art. 21 ust. 1 pkt 131 PIT
Zobacz też: PIT
Ulga na dziecko
Odliczenie od PIT przysługujące rodzicom/opiekunom na każde dziecko (do 18 lat lub uczące się do 25). Roczna kwota zależy od liczby dzieci. art. 27f PIT
Ulga termomodernizacyjna
Odliczenie od PIT do 53 000 zł kosztów termomodernizacji jednorodzinnego budynku własności podatnika (ocieplenie, kocioł, fotowoltaika). art. 26h PIT
Zobacz też: PIT
Urząd skarbowyUS
Terenowy organ administracji podatkowej. Obsługuje podatników w sprawach PIT, VAT, PCC. Składamy tam deklaracje i odbieramy pisma podatkowe. ustawa o KAS
Zobacz też: KAS · kontrola podatkowa
V
VATPodatek od towarów i usług
Podatek od wartości dodanej. Stawki: 23% (podstawowa), 8%, 5%, 0%, zwolnienie. Limit zwolnienia podmiotowego: 200 000 zł netto. ustawa o VAT
Zobacz też: JPK_V7 · faktura · odliczenie VAT
VAT marża
Szczególna procedura VAT — podstawą opodatkowania jest marża (różnica między ceną sprzedaży a ceną nabycia), nie cała wartość. Dotyczy używanych towarów, usług turystycznych. art. 119, 120 ustawy o VAT
Zobacz też: VAT
VAT-7 / VAT-7Kdeklaracja
Dawna nazwa deklaracji VAT — od 2020 zastąpiona JPK_V7M (miesięczna) lub JPK_V7K (kwartalna). Zawiera ewidencję i deklarację. art. 99 ustawy o VAT
W
Wspólne rozliczenie małżonków
Rozliczenie PIT-37 razem przez małżonków. Korzystne gdy znaczna różnica dochodów — obie połowy opodatkowane niższą stawką. art. 6 PIT
Zobacz też: PIT · PIT-37 · skala podatkowa
Wyrejestrowanie VAT
Złożenie wniosku VAT-Z o zakończenie statusu podatnika VAT. Wymagane przy zaprzestaniu działalności lub po spadku sprzedaży poniżej limitu. art. 96 ustawy o VAT
Zobacz też: rejestracja VAT · VAT
Z
Zaliczka na podatek
Płatność na poczet podatku rocznego, wpłacana w trakcie roku miesięcznie lub kwartalnie. W PIT przez płatnika (pracodawca) lub samodzielnie. art. 44 PIT
Zobowiązanie podatkowe
Obowiązek podatnika świadczenia podatku, jego wysokości, terminu, miejsca zapłaty wynikający z mocy prawa i konkretnego zdarzenia. art. 5 Ordynacji podatkowej
Zobacz też: Ordynacja podatkowa · przedawnienie zobowiązania
Zwolnienie podmiotowe VAT
Zwolnienie z VAT do limitu 200 000 zł sprzedaży rocznej (netto). Nie dotyczy m.in. doradztwa, jubilerów. Po przekroczeniu — obowiązkowa rejestracja. art. 113 ustawy o VAT
Zobacz też: VAT · czynny podatnik VAT
Zwrot VAT
Wypłata nadwyżki VAT naliczonego nad należnym przez urząd skarbowy. Termin standardowy 60 dni, skrócony 25 dni (faktury opłacone) lub 180 dni. art. 87 ustawy o VAT
Zobacz też: VAT · odliczenie VAT
Brak pojęć pasujących do wyszukiwania.
