Korekta faktur po wyroku sądu, VAT i podatek dochodowy

Podatek VAT

Na gruncie VAT wystawienie faktury co do zasady powoduje obowiązek wykazania podatku należnego, niezależnie od tego, czy kontrahent faktycznie zapłacił. Jeżeli jednak później okazuje się (np. na skutek prawomocnego rozstrzygnięcia), że wynagrodzenie w ogóle się nie należy albo należy się w mniejszej wysokości, podatnik powinien doprowadzić rozliczenia do zgodności z rzeczywistym stanem prawnym i ekonomicznym.

W takim przypadku zasadnym rozwiązaniem jest wystawienie faktur korygujących, które obniżą podstawę opodatkowania i VAT należny do wartości wynikających z rozstrzygnięcia sądu.

Podstawą do wystawienia faktury korygującej jest m.in. przepis art. 106j ust. 1 ustawy o VAT, który dopuszcza korektę m.in. w razie stwierdzenia pomyłki w kwocie należności lub zmiany podstawy opodatkowania:

• art. 106j ust. 1 ustawy o VAT

Faktury korygujące powinny jednoznacznie odzwierciedlać treść wyroku (np. „korekta do zera” przy dwóch fakturach i „korekta do kwoty …” przy fakturze częściowo uznanej). Następnie korekty należy prawidłowo wykazać w JPK_V7.

W praktyce trzeba też uwzględnić formalne warunki rozliczenia korekty po stronie VAT, w tym ewentualne potwierdzenie odbioru korekty przez kontrahenta, jeżeli w danym stanie faktycznym jest to wymagane.

Podatek dochodowy

W podatku dochodowym (PIT/CIT) kluczowe jest doprowadzenie do zgodności przychodów z tym, co rzeczywiście jest należne. Skoro sąd przesądził, że określona część wynagrodzenia w ogóle nie przysługuje, to przychód wykazany wcześniej z tych faktur powinien zostać skorygowany.

Zasady korekty przychodów wynikają odpowiednio z:

• art. 12 ust. 3j ustawy o CIT (dla podatników CIT),

• art. 14 ust. 1m ustawy o PIT (dla podatników PIT).

Korekta przychodu zwykle następuje w okresie, w którym pierwotnie wykazano przychód (czyli może oznaczać konieczność korekty wcześniejszych rozliczeń rocznych/zaliczek). Jeżeli podatek dochodowy został już zapłacony od kwot, które finalnie nie są należne, podatnik może skorygować rozliczenia (np. CIT-8 lub PIT-36, zależnie od formy opodatkowania).

Jeżeli podatnik prowadzi księgi rachunkowe, należy również zadbać o prawidłowe ujęcie księgowe korekty.

Gdy nie da się wystawić korekty (brak współpracy kontrahenta)

Jeżeli z przyczyn praktycznych nie jest możliwe wystawienie i „przeprowadzenie” korekt (np. kontrahent odmawia współdziałania), w podatku dochodowym alternatywnie rozważa się rozliczenie nieściągalnej wierzytelności jako koszt uzyskania przychodu, po spełnieniu warunków ustawowych i odpowiednim udokumentowaniu nieściągalności.

Podstawy prawne w tym zakresie to:

• art. 16 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT albo

• art. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy o PIT.

W VAT, jeżeli spełnione są przesłanki ustawowe, możliwe może być także skorzystanie z tzw. ulgi na złe długi:

• art. 89a ustawy o VAT.

Co do zasady ulga ta wymaga m.in. upływu 90 dni od terminu płatności i braku uregulowania należności.

Ryzyka braku korekty

Pozostawienie rozliczeń bez zmian może skutkować trwałym poniesieniem ciężaru podatku od kwot, które finalnie nie są należne, a więc realną stratą finansową. Dodatkowo w razie kontroli organy podatkowe mogą zakwestionować rozliczenia, co może prowadzić do obowiązku składania wyjaśnień, korekt oraz naliczenia odsetek za zwłokę.

Należy też pamiętać, że korekta powinna mieć solidne uzasadnienie i dokumentację (w tej sprawie jest nią uzasadnienie wyroku), ponieważ korekta „oderwana” od podstawy prawnej lub faktycznej może zostać zakwestionowana.