Projektant na zleceniu a spółka jawna, czy fiskus może zakwestionować umowę?

Czym różni się działalność gospodarcza od działalności wykonywanej osobiście?

W polskim prawie nie ma definicji działalności wykonywanej osobiście, jednak art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „u.p.d.o.f.”) zawiera katalog źródeł przychodów uznawanych za działalność wykonywaną osobiście. Pozwala to przyjąć, że działalność taka polega na realizowaniu czynności, o których mowa w przywołanym przepisie, przez osobę niebędącą pracownikiem zleceniobiorcy, pod warunkiem że nie spełnia ona cech określonych w definicji działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. – za przychód z działalności wykonywanej osobiście należy uznać przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

• osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej lub jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
• właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
  
  z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze.

Prawidłowa kwalifikacja uzyskanego przychodu – jako pochodzącego z działalności gospodarczej albo wykonywanej osobiście – nie zależy jednak wyłącznie od rodzaju zleceniodawcy. Kwestia ta jest sporna, co potwierdzają liczne kontrole organów podatkowych oraz rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Jak orzecznictwo rozstrzyga sporne przypadki?

WSA we Wrocławiu w wyroku z 1 września 2004 r. (sygn. I SA/Wr 1892/02) uznał, że osobiste świadczenie usług w oparciu o umowę zlecenia (lub o dzieło) na rzecz podmiotów gospodarczych i niewykonywanie takich usług na rzecz ludności nie może samo w sobie przesądzać o kwalifikacji tych usług jako działalności wykonywanej osobiście. Jeżeli działalność ma charakter zawodowy, zorganizowany i ciągły – stanowi przejaw działalności gospodarczej. Dla kwalifikacji przychodów jako działalności wykonywanej osobiście niewystarczające jest więc samo stwierdzenie osobistego wykonywania usług, lecz konieczne jest także ustalenie, że podatnik nie wykonywał usług w sposób zorganizowany, administracyjnie określony i ciągły.

Podobnie NSA w wyroku z 9 marca 2011 r. (II FSK 1952/09) wskazał, że działalność gospodarczą w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. od działalności wykonywanej osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f.) odróżnia nie tyle fakt osobistego świadczenia usług, ale przede wszystkim ich zarobkowy, zorganizowany, zawodowy i ciągły charakter. O kwalifikacji przychodu decydują więc przesłanki właściwe dla działalności gospodarczej, a nie wyłącznie krąg odbiorców usług.

Co więcej, pozarolnicza działalność gospodarcza stanowi jedno źródło przychodów – niezależnie od tego, ile rodzajów działalności i w jakiej formie (np. jednoosobowa działalność, spółka osobowa) prowadzi podatnik. W takiej sytuacji kwalifikowanie części przychodów jako odrębnego źródła nie znajduje uzasadnienia.

Czy przedsiębiorca może podpisać umowę-zlecenie poza działalnością?

Zasadniczo przedsiębiorca może wykonywać umowę-zlecenie poza zakresem własnej działalności gospodarczej, a wówczas przychód ten powinien być rozliczany jako przychód z działalności wykonywanej osobiście. W takim przypadku zleceniodawca, jako płatnik podatku dochodowego, jest zobowiązany do poboru zaliczki na podatek oraz do sporządzenia i przekazania zleceniobiorcy i właściwemu urzędowi skarbowemu imiennej informacji o wysokości osiągniętego dochodu.

Celowo jednak wskazuję, że „co do zasady”, ponieważ kwalifikacja przychodów do źródła „działalność wykonywana osobiście” jest sporna – co doskonale pokazuje przywołany wyrok WSA. Tym bardziej w Pana przypadku, skoro świadczy Pan analogiczne usługi w ramach spółki w sposób zorganizowany i ciągły.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie – interpretacja indywidualna

Dlatego w tej sytuacji zdecydowanie rekomenduję wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową. Koszt złożenia wniosku wynosi 40 zł od jednego pytania, a czas oczekiwania na wydanie interpretacji to maksymalnie 3 miesiące. Zastosowanie się do uzyskanej interpretacji nie wywoła dla Pana negatywnych konsekwencji – pod warunkiem, że stan faktyczny i prawny nie ulegnie zmianie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz.U. 2018 poz. 646
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
4. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926