Przelew z konta wspólnego na prywatne a podatek od darowizny

Konto wspólne nie przesądza o własności środków

Ogólne zasady oceny przelewów między rachunkami małżonków są omówione szerzej tutaj: przelewy między małżonkami a podatek od darowizny.

W tej sprawie trzeba ustalić źródło pieniędzy, tytuł ich wpływu na konto wspólne i cel przelewu na konto prywatne. Sam fakt współposiadania rachunku nie przesądza jeszcze o darowiźnie, depozycie ani pożyczce.

Kiedy przelew z konta wspólnego nie jest darowizną?

Darowizna wymaga zamiaru bezpłatnego przysporzenia po stronie darczyńcy i wzbogacenia po stronie obdarowanego. Jeżeli ciocia, partner albo inny współposiadacz rachunku przekazuje środki wyłącznie po to, aby druga osoba zapłaciła rachunki, kupiła żywność, leki, opłaciła opiekę, rehabilitację albo bieżące koszty wspólnego gospodarstwa domowego, to sam przelew nie powinien być traktowany jako darowizna.

W takiej sytuacji osoba otrzymująca pieniądze działa raczej jako faktyczny pomocnik, domownik lub osoba prowadząca sprawy osoby starszej albo chorej. Nie zatrzymuje środków dla siebie, lecz wydaje je zgodnie z ustalonym celem. To szczególnie ważne przy opiece nad osobą w podeszłym wieku, która nie korzysta z karty płatniczej albo nie może samodzielnie wykonywać codziennych dyspozycji.

Im większe kwoty i im mniej dokumentów, tym większe ryzyko pytań ze strony urzędu. Warto więc zachować faktury, rachunki, potwierdzenia płatności, historię transakcji kartą, korespondencję z darczyńcą lub domownikami oraz krótką notatkę wyjaśniającą, na jakie potrzeby wydano pieniądze.

Kiedy urząd może uznać przelew za darowiznę?

Ryzyko podatku od spadków i darowizn pojawia się wtedy, gdy z okoliczności wynika, że środki zostały przekazane po to, aby trwale zwiększyć majątek odbiorcy. Może tak być zwłaszcza przy przelewie dużej kwoty na prywatne konto, braku rozliczenia wydatków, braku związku z potrzebami osoby przekazującej środki albo przy tytule przelewu wskazującym wprost na darowiznę.

Jeżeli darczyńcą jest ciocia, czyli siostra mamy, nabywca należy zasadniczo do II grupy podatkowej. Kwota wolna dla II grupy wynosi 27 090 zł, liczona łącznie od tej samej osoby według zasad ustawowych. Po przekroczeniu tej kwoty składa się zeznanie SD-3, a nie SD-Z2. Formularz SD-Z2 dotyczy zwolnienia dla najbliższej rodziny, m.in. małżonka, dzieci, rodziców, dziadków, wnuków, rodzeństwa, ojczyma i macochy, ale nie obejmuje co do zasady cioci ani partnera bez małżeństwa.

Jeżeli darczyńcą jest partner, z którym nie zawarto małżeństwa, należy zasadniczo stosować III grupę podatkową. Kwota wolna dla III grupy wynosi 5 733 zł. W takim przypadku przelewy o charakterze darowizny są podatkowo bardziej ryzykowne, bo limit jest niski, a stawki podatku wyższe niż w II grupie.

Depozyt nieprawidłowy i PCC

Nie każdy przelew, który nie jest darowizną, jest automatycznie neutralny. Jeżeli z ustaleń stron wynika, że jedna osoba przekazuje drugiej pieniądze do przechowania albo do swobodnego używania z obowiązkiem zwrotu takiej samej kwoty, może powstać depozyt nieprawidłowy. Taka kwalifikacja bywa rozważana przez organy podatkowe przy cudzych środkach znajdujących się na rachunku innej osoby.

Aktualnie depozyt nieprawidłowy jest opodatkowany podatkiem od czynności cywilnoprawnych według stawki 0,5% podstawy opodatkowania. Deklarację PCC-3 i podatek składa się zasadniczo w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli podatnik powołuje się na depozyt nieprawidłowy dopiero w toku kontroli lub postępowania, a podatek nie został zapłacony, może mieć zastosowanie sankcyjna stawka 20%.

W praktyce nie należy jednak automatycznie zgłaszać jako PCC każdego przelewu technicznego z konta wspólnego na konto osobiste. Najpierw trzeba ustalić, czy w ogóle była umowa depozytu, pożyczki, darowizny, zlecenia prowadzenia spraw, czy jedynie rozliczanie wspólnych kosztów życia.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: nadpłata wspólnego kredytu.

Przelew między dwoma rachunkami wspólnymi

Przeniesienie środków z jednego rachunku wspólnego na drugi rachunek wspólny tych samych osób, na przykład z konta walutowego na złotówkowe, zwykle ma charakter techniczny i samo w sobie nie powoduje darowizny. Nadal jednak warto zachować przejrzystość: kto zasila rachunek, kto korzysta ze środków i czy późniejsze wypłaty z konta wspólnego na konto prywatne mają konkretny, udokumentowany cel.

Jeżeli po takim technicznym transferze jedna osoba przelewa na swoje konto duże kwoty i wydaje je wyłącznie na własne potrzeby, urząd może badać już nie samo przewalutowanie lub transfer między rachunkami wspólnymi, lecz końcowe przysporzenie na rzecz tej osoby.

Zobacz również: duże przelewy bankowe między małżonkami oraz zeznanie SD-3 po terminie

Jak zabezpieczyć się dowodowo?

Najbezpieczniej opisywać przelewy już w chwili ich wykonywania, np. jako środki na zakupy, leki, opiekę, czynsz, remont pokoju osoby starszej albo wspólne wydatki domowe. Gdy przelewy zostały wykonane wcześniej bez opisów, warto zebrać dokumenty potwierdzające, że pieniądze nie zostały zatrzymane jako osobiste wzbogacenie.

Przydatne mogą być zwłaszcza: faktury za remont, rachunki za zakupy i leki, potwierdzenia zapłaty czynszu i mediów, przelewy do usługodawców, dokumentacja leczenia lub opieki, korespondencja z osobą przekazującą środki, a także zestawienie wpływów i wydatków z okresu objętego przelewami.

Jeżeli część pieniędzy została rzeczywiście zatrzymana dla siebie, lepiej oddzielić ją od wydatków wspólnych i ocenić osobno, czy powstał obowiązek w podatku od spadków i darowizn albo PCC. Przy spóźnionym zeznaniu lub deklaracji może być potrzebny czynny żal oraz zapłata zaległości z odsetkami.

FAQ

Podsumowanie

Przelewy z konta wspólnego na konto osobiste trzeba oceniać przez pryzmat celu, dokumentów i faktycznego przysporzenia. Wydatki na wspólne gospodarstwo domowe, opiekę nad osobą starszą, leki, rachunki czy remont związany z potrzebami domowników zwykle nie są darowizną. Jeżeli jednak pieniądze trafiły do prywatnego majątku odbiorcy i nie ma rozliczenia ich celu, może powstać obowiązek w podatku od spadków i darowizn.

Wątpliwości pojawiają się szczególnie przy wysokich kwotach, przelewach bez opisów i braku dokumentów. Wtedy warto przygotować zestawienie wydatków i oddzielnie ocenić, czy w sprawie występuje darowizna, depozyt nieprawidłowy, pożyczka czy jedynie techniczne rozliczanie wspólnych potrzeb.

Źródła

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - ISAP
2. Stawki i limity w podatku od spadków i darowizn - podatki.gov.pl
3. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - ISAP
4. Informacje o formularzu PCC-3 i terminie zapłaty PCC - gov.pl
5. Informacje o formularzu SD-Z2 - gov.pl
6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. II FSK 1722/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. I SA/Kr 152/13.