Zgłoszenie pożyczki do Urzędu Skarbowego z czynnym żalem

Wspólny rachunek bankowy

W pierwszej kolejności wskażmy, że gromadzenie środków pieniężnych na rachunku bankowym jest jedynie formą przechowania, czynnością techniczną, która nie zmienia kwestii własności pieniędzy. Jeżeli jedna osoba wpłaci pieniądze na rachunek bankowy, to właściciel konta nie uzyskuje tylko z tego tytułu prawa własności czy też współwłasności tych środków. Własność danego mienia nabywa się bowiem na podstawie określonej czynności prawnej. Wpłata pieniędzy na rachunek bankowy nie jest czynnością prawną.

Na podstawie art. 725 Kodeksu cywilnego „przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych”.

Natomiast z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo bankowe wynika, że „posiadacz rachunku bankowego dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku. W umowie z bankiem mogą być zawarte postanowienia ograniczające swobodę dysponowania tymi środkami”.

W kontekście powyższych rozważań w orzecznictwie przyjmuje się również, że przy określaniu, komu przysługuje wierzytelność o zwrot kwoty wpłaconej na rachunek bankowy, istotne jest, kto dokonywał wpłaty, czyli czyją własność stanowiły one przed ich wpłaceniem, gdyż z faktu dokonania wpłaty przez daną osobę wynika domniemanie faktyczne, że środki te należały do osoby dokonującej wpłaty.

Przelewy na konta

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż posiadanie wspólnego rachunku bankowego (oszczędnościowego) nie przesądza o własności środków zgromadzonych na tym rachunku. Samo dokonanie wpłaty pieniędzy na wspólny rachunek bankowy przez jednego z jego posiadaczy (współwłaściciela) bez zawierania umowy darowizny czy chociażby działania w celu dokonania nieodpłatnego przysporzenia w majątku tego posiadacza, nie skutkuje dla drugiego współposiadacza rachunku bankowego automatycznym nabyciem tych środków pieniężnych. Taka sytuacja mogłaby przykładowo wystąpić, gdyby doszło do zawarcia umowy darowizny lub/i faktycznego przekazania środków finansowych przez jednego ze współwłaścicieli konta na rzecz drugiego współwłaściciela. Jednakże samo uczynienie drugiej osoby współwłaścicielem konta nie oznacza, iż osoba, której pieniądze wpływają na wspólne konto poprzez tą wpłatę dokonuje kosztem swego majątku darowizny na rzecz drugiego współwłaściciela.

Powyższe potwierdził też m.in. Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 09.09.2013 r., nr IBPBII/1/436-152/13/MCZ:

„Należy bowiem nadmienić, że posiadanie wspólnego rachunku bankowego nie przesądza o własności środków znajdujących się na tym rachunku. Tym samym jedynie zawarcie umowy darowizny i/lub faktyczne przekazanie środków finansowych przez żonę na rzecz Wnioskodawcy wiązałoby się z koniecznością dokonania - dla celów zachowania zwolnienia z opodatkowania - zgłoszenia otrzymania darowizny przekraczającej kwotę wolną od podatku, we właściwym urzędzie skarbowym. Tak długo jak taka umowa nie zostanie zawarta lub nie dojdzie do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego (przedmiot darowizny nie zostanie faktycznie wydany - co oznacza, że środki finansowe znajdujące się na wspólnym rachunku bankowym małżonków nie staną się własnością Wnioskodawcy), to brak jest podstaw do zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn”. 

Natomiast w ślad za interpretacja Dyrektora IS w Katowicach z dnia 15.03.2016r., nr IBPB-2-1/4515-224/15/MCZ należy stwierdzić, iż posiadanie wspólnego rachunku bankowego (oszczędnościowego) nie przesądza o własności środków zgromadzonych na tym rachunku. Samo dokonanie wpłaty pieniędzy na wspólny rachunek bankowy przez jednego z jego posiadaczy (współwłaściciela) bez zawierania umowy darowizny czy chociażby działania w celu dokonania nieodpłatnego przysporzenia w majątku tego posiadacza, nie skutkuje dla drugiego współposiadacza rachunku bankowego automatycznym nabyciem tych środków pieniężnych. Taka sytuacja mogłaby przykładowo wystąpić gdyby doszło do zawarcia umowy darowizny lub/i faktycznego przekazania środków finansowych przez jednego ze współwłaścicieli konta na rzecz drugiego współwłaściciela. Jednakże samo uczynienie drugiej osoby współwłaścicielem konta nie oznacza, iż osoba, której pieniądze wpływają na wspólne konto poprzez tą wpłatę dokonuje kosztem swego majątku darowizny na rzecz drugiego współwłaściciela.

W konsekwencji na skutek samej wpłaty środków przez matkę na wspólny rachunek bankowy nie stała się Pani właścicielem tych środków. Wpłata a wspólny rachunek nie jest bowiem czynnością cywilnoprawną powodującą rozdysponowanie pieniędzy.

Natomiast taką czynnością o charakterze rozporządzającym czy zobowiązującym jest odpowiednio umowa darowizny lub umowa pożyczki. W tym miejscu wskażmy, że zgodnie z art. 199a Ordynacji podatkowej „organ podatkowy, dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności”.

W rezultacie jeżeli strony zawrą umowę pożyczki (potwierdzając ją np. w formie pisemnej, co wynika z treści art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego: „umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej”), to fiskus nie ma podstaw aby taką umowę potraktować jako umowę darowizny. Ponadto jak wynika z treści art. 199a par. 3 Ordynacji podatkowej jeżeli organ podatkowy ma wątpliwości co do treści czynności prawnej to musi skierować sprawę do sądu powszechnego i to sąd, a nie organ podatkowy, ocenia czy dany stosunek prawny jest umową darowizny czy pożyczki.

Reasumując:

• można umowy pożyczki w ten sposób, że środki zostaną przekazane ze wspólnego rachunku na rachunek osobisty,
• umowa pożyczki powinna być zawarta w formie pisemnej (w treści umowy można wskazać, że środki należące do matki są przekazywane z rachunku wspólnego na rachunek osobisty),
• do zgłoszenia umowy pożyczki należy dołączyć potwierdzenie przelewu z rachunku (taki przelew zostanie uznany),
• do zgłoszenia PCC-3 należy dołączyć czynny żal.Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›