Zagraniczne odsetki i sprzedaż w internecie w PIT, najważniejsze zasady

Dochody z zagranicy

Kwestię opodatkowania odsetek uzyskanych poza Polską przez obywatela polskiego reguluje co do zasady dwustronna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (o ile jest zawarta z Polską) oraz ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pan jako podatnik mający miejsce zamieszkania w Polsce (czyli objęty nieograniczonym obowiązkiem podatkowym) powinien wykazać odsetki uzyskane za granicą w deklaracji składanej w polskim urzędzie skarbowym. Wartość tych odsetek podlega opodatkowaniu 19% podatkiem zryczałtowanym. Podatnik ma prawo pomniejszyć go o podatek zapłacony za granicą.

W przedstawionej sytuacji oznacza to, że Pan będzie musiał otrzymane za granicą odsetki wykazać w zeznaniu podatkowym i opodatkować także w Polsce, jednak od należnego 19% podatku zryczałtowanego będzie można odjąć podatek zapłacony za granicą (o ile umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania pozwala na taki manewr). Ewentualne odliczenie to może dotyczyć oczywiście tylko tej wartości podatku zryczałtowanego, która związana jest z odsetkami uzyskanymi za granicą.

Opodatkowanie odsetek

Uzyskuje Pan dochody z tytułu odsetek od lokat dewizowych lub zgromadzonych środków w banku zagranicznym, zatem stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) jako osoba fizyczna, mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). W myśl art. 4a ww. ustawy powołany przepis stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczypospolita Polska. Zatem przychody uzyskane przez podatnika będącego polskim rezydentem z tytułu odsetek od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach bankowych zakładanych za granicami RP, co do zasady będą podlegały opodatkowaniu w Polsce, chyba że umowa o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu stanowić będzie inaczej.

Banki zagraniczne nie zawsze pobierają podatek od odsetek od lokat bankowych. Powodem takiego działania mogą być postanowienia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Polską, które niekiedy przewidują, iż odsetki podlegają opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji.

Ponadto, nawet jeżeli umowa zezwala na pobór takiego podatku u źródła, to wewnętrzne przepisy państwa, w którym bank ma siedzibę, mogą nie przewidywać takiego podatku w stosunku do nierezydentów. Państwu, w którym powstają odsetki z zastrzeżeniem warunków określonych w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania, jeśli jest podpisana, przysługuje prawo do ich opodatkowania, zgodnie z prawem tego państwa.

Począwszy od 1 lipca 2005 r., weszła w życie Dyrektywa Rady UE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie płatności odsetkowych (2003/48/EC). Zgodnie z Dyrektywą kraje członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek stosować zasady wzajemnej wymiany informacji o dochodach z odsetek wypłacanych osobom fizycznym z innych krajów członkowskich. Podstawowym celem tych przepisów jest ułatwienie opodatkowania przychodów z tytułu płatności odsetkowych na rzecz osób fizycznych w tym państwie członkowskim, w którym są one rezydentami podatkowymi.

Podatnik będący polskim rezydentem jest zobowiązany do opodatkowania dochodu z odsetek zgromadzonych na zagranicznym rachunku w zeznaniu składanym w Polsce. Podatek od odsetek podlega wykazaniu w PIT-36 lub PIT-38 przy odsetkach giełdowych. W PIT -36 jako dochód zagraniczny na PIT-ZG.

Zyski z kryptowalut

Osoby fizyczne rozliczają otrzymane zyski z kryptowalut przy okazji składania rocznego rozliczenia PIT. Osoba fizyczna musi rozliczyć się (na formularzu PIT-38) za rok, w którym:

a) dokonała wymiany kryptowaluty na:

• prawny środek płatniczy,
• towar,
• usługę lub
• prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna

lub

b) uregulowała inne zobowiązania walutą wirtualną.

Tym samym zamiana (ang. swap) jednych tokenów na inne nie wymaga rozpoznania obowiązku podatkowego. Dopóki bowiem przedmiotem obrotu są tokeny spełniające definicję „waluty wirtualnej” nie mamy do czynienia z żadnym towarem, produktem, innym prawem majątkowym lub regulowaniem świadczeń poprzez przekazanie tokenów. Zwykłe zbycie to przychód z tego tytułu. A nabycie to koszt.

W Polsce, w przypadku zbycia kryptowaluty, podstawę opodatkowania stanowi różnica pomiędzy wartością uzyskanych środków (np. w walucie FIAT) i wartości środków, za które dokonano zakupu kryptowalut oraz związanych z tym bezpośrednio kosztów. Od podstawy opodatkowania jest naliczany 19% podatek od dochodu.

Przychody z odpłatnego handlu kryptowalutami stanowią przychody z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT). Według ustawy PIT:

„Art. 9. 1. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

3. O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:

1) obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo

2) obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.

3a. Przepis ust. 3 nie ma zastosowania do strat:

1) z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8;

2) z odpłatnego zbycia walut wirtualnych;

Art. 17. 1. Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się: 11) przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej”.

W świetle powyższych przepisów przychód z handlu walutą wirtualną/krypto w kantorze internetowym nie jest przychodem wskazanym w art. 10.1.8 ustawy PIT – czyli nie jest to zbycie innych rzeczy. Jest to odrębna kategoria – przychód z kapitałów pieniężnych – wskazana w art. 17 ustawy PIT.

Wskażę przy tym, że przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną (zarówno w PIT, jak i CIT).

„Art. 22. 14. Koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej stanowią udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

15. Koszty uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 14, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione, z zastrzeżeniem ust. 16.

16. Nadwyżka kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 14, nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym powiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym”.

Według art. 30b ustawy PIT „od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia walut wirtualnych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. A dochodem z odpłatnego zbycia walut wirtualnych jest osiągnięta w roku podatkowym różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia walut wirtualnych a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 14–16”.

Jest to podatek zryczałtowany według sztywno określonej stawki 19%.

Według tego samego przepisu (5d) „dochodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w ust. 1 oraz w art. 27 lub art. 30c”.

Czyli wyłączona jest możliwość opodatkowania tych dochodów na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym.

W zeznaniu rocznym podatnik wykazuje koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 14–16, także wtedy, gdy w roku podatkowym nie uzyskał przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

UWAGA

Od dnia 1 stycznia 2019 r. istnieje zakaz rozliczania straty z handlu walutami wirtualnymi w związku z tym, że wprowadzono instytucję przenoszenia nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodami na kolejne lata podatkowe (art. 9 ust. 3a pkt 2 oraz art. 22 ust. 16 PIT).

Nadwyżka kosztów nad przychodami

Przychodów i kosztów z tego tytułu nie łączy się z pozostałymi kwotami w ramach przychodów z kapitałów pieniężnych, a co za tym idzie:

1. przychody z kryptowalut mogą być sumowane wyłącznie z innymi przychodami z kryptowalut,

2. przychody z kryptowalut nie mogą być sumowane z innymi przychodami w ramach przychodów z kapitałów np. ze sprzedaży akcji,

3. koszty poniesione na nabycie kryptowalut mogą być sumowane wyłącznie z innymi kosztami odnoszącymi się tylko do kryptowalut.

Nadwyżka kosztów nad przychodami z tytułu obrotu kryptowalutami w ujęciu rocznym nie łączy się z nadwyżką występującą w pozostałych kapitałach pieniężnych. Nadwyżka ta stanowi stratę podatkową i jest przenoszona do rozliczenia na następny rok podatkowy.

W przypadku rozliczania przychodów z kapitałów pieniężnych w deklaracji PIT-38 może mieć miejsce sytuacja, w której wykazane będą wyłącznie koszty nabycia waluty wirtualnej i brak przychodów z tytułu ich sprzedaży. Gdy w następnym wykazany zostanie przychód ze sprzedaży, nie będzie możliwe odliczenie kosztów z roku poprzedniego w razie ich niewykazania w zeznaniu rocznym za rok poprzedni.

Obecnie nie ma mowy o „stracie”, ale o nadwyżce kosztów nad przychodami z obrotu kryptowalutami w danym roku podatkowym. Gdy takowa wystąpi, otrzymaną różnicę należy przenieść na następny rok podatkowy i potraktować jako zwiększenie kosztów uzyskania przychodów.

Nie jest to strata podatkowa, którą można rozliczać zwykle do 5 lat kalendarzowych, tylko o nadwyżce, którą rozlicza się w roku następnym. Pojęcie „rok następny” nie jest jednoznaczne. Trzeba więc zwrócić uwagę na poniższe kwestie:

1. „Rok następny” sugeruje konieczność rozliczenia jej w kosztach wyłącznie w następnym, jednym roku – nie można nadwyżki podzielić.

2. Ustawodawca wielokrotnie posłużył się w ustawie o PIT oznaczeniem „rok bezpośrednio następujący”, a w tym przypadku wskazał, że rozliczenie ma mieć miejsce w roku następnym, a nie w roku bezpośrednio następnym. Nasuwa się pytanie, czy rokiem następnym po 2023 jest wyłącznie 2024 (ten jest bezpośrednio następnym), czy również 2025, 2026… (są następne, bo nie poprzedzają roku 2023).

3. Logika oraz praktyka fiskalna wskazuje, że nadwyżkę poniesionych kosztów nad przychodami można wykazać w każdym kolejnym roku.

4. Przepisy nie wskazują, że rozliczenie ma być jednorazowe, albowiem w sytuacji uzyskania niższego przychodu nie byłoby szansy na rozliczenie kosztów.

5. Dopuszczalne jest łączenie nadwyżki z kilku lat i rozliczanie ich w kolejnych (następnych latach).

Wszystkie te koszty muszą być odpowiednio udokumentowane, tak, aby możliwe było ich przypisanie do danej osoby. Kosztami będę więc prowizje dla podmiotów świadczących usługi wymiany kryptowalut i prowizje podmiotów prowadzących rachunki w tej walucie. Koszty uzyskania przychodów są potrącane w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione.

W sytuacji, gdy pojawi się nadwyżka kosztów uzyskania przychodów nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym – nadwyżka ta powiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym.

Przy sprzedaży przez kilka kolejnych lat i nadwyżce kosztów nad przychodami z lat ubiegłych uzyskany przychód zmniejsza te koszty. A gdy przychody przekroczą kwotę kosztów dojdzie do ustalenia podatku. Do odnotowywania przychodów i kosztów związanych z obrotem kryptowalutami należy prowadzić odrębną ewidencję.

Sprzedaż przedmiotów przez internet

Sprzedaż własnych rzeczy na platformach handlowych co do zasady nie stanowi rzeczy niezwykłej. Ale należy mieć na uwadze, że zbycie przez upływem 6 miesięcy od nabycia danej rzeczy powoduje przychód podlegający podatkowi dochodowemu (PIT).

Operatorzy platform handlowych online mają obowiązek raportowania danych o sprzedających i (według obowiązującej dyrektywy DAC7). Raporty za rok 2024 i w kolejnych latach muszą złożyć rezydenci państw Unii Europejskiej oraz państw uczestniczących: Kanady, Nowej Zelandii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Zgodnie z polityką Allegro. Od 1 lipca 2024 ma obowiązek zbierania, sprawdzania i przekazywania danych do organów podatkowych. Pierwszy raport obejmie okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 2024.

„Zgodnie z ustawą, będziemy raportować informacje o Tobie, jeśli w danym roku kalendarzowym:

• zrealizujesz minimum 30 transakcji na Allegro lub

• przeprowadzisz transakcje na łączną kwotę powyżej 2000 euro.

W ciągu roku sprawozdawczego przy sprawdzaniu limitu bierzemy pod uwagę liczbę transakcji i wartość sprzedaży na wszystkich Twoich kontach Allegro. Jeśli przekroczysz jeden z limitów, wyślemy do Ciebie prośbę o uzupełnienie danych DAC7.

W raporcie uwzględniamy tylko zrealizowane transakcje. To oznacza, że jeśli przyznaliśmy Ci rabat transakcyjny (zwrot prowizji) do danej transakcji, to nie podamy jej w raporcie. Przed wysłaniem raportu ponownie przeliczamy, czy limity nie zostały osiągnięte”.

Co do zasady US wykazuje zainteresowanie transakcjami na polskich portalach internetowych. Przy większej liczbie transakcji podjąć może dalsze działania celem ustalenia, czy przychód nie ma cech działalności gospodarczej. Gdy transakcji jest tylko kilka w roku, nie wywołują zbytniego zainteresowania. Ale jak są częstsze – mogą.

Powinien Pan sprawdzić przede wszystkim, czy zbycie danej rzeczy nastąpiło po 6 miesiącach od jej nabycia. Oczywiście powinien Pan móc to udowodnić. Jeżeli tak – nie podlega to opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Jeżeli zaś nie – zalecałbym wykazanie przychodu w zeznaniu rocznym jako INNE.

Źródła:

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350