Nadpłata wspólnego kredytu a podatek od darowizny

Rachunek wspólny a nadpłata kredytu

Ten artykuł powinien pozostać przy nadpłacie wspólnego kredytu z prywatnych środków jednego z partnerów. Ogólne ryzyko przelewów między małżonkami i wspólnych rachunków omawia tekst: przelewy między małżonkami a podatek od darowizny.

Przy partnerach niebędących małżeństwem szczególnie ważne jest, czy nadpłata miała być darowizną, pożyczką, rozliczeniem nakładów czy wykonaniem własnego zobowiązania kredytowego.

Rachunek wspólny a pełnomocnictwo do konta

W opisanej sytuacji istotne jest rozróżnienie rachunku wspólnego od rachunku jednej osoby z pełnomocnictwem dla drugiej. Przy rachunku wspólnym obie osoby są współposiadaczami rachunku. Przy pełnomocnictwie właścicielem rachunku pozostaje jedna osoba, a druga tylko wykonuje określone czynności w jej imieniu.

Zgodnie z art. 51 i art. 51a ustawy Prawo bankowe rachunek bankowy może być prowadzony dla kilku osób fizycznych jako rachunek wspólny. W przypadku rachunku wspólnego osób fizycznych, jeżeli umowa rachunku nie stanowi inaczej, każdy ze współposiadaczy może samodzielnie dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku.

To uprawnienie do dysponowania środkami nie przesądza jeszcze o podatku od darowizny. Dla podatku ważniejsze jest to, czy doszło do nieodpłatnego przysporzenia po stronie drugiej osoby. Wewnętrzne rozliczenia między współposiadaczami rachunku mogą mieć więc znaczenie dowodowe.

Nadpłata wspólnego kredytu z prywatnych środków

Jeżeli oboje są Państwo kredytobiorcami, to nadpłata kredytu powoduje zmniejszenie zobowiązania wobec banku. Osoba, która wpłaca własne pieniądze, spłaca także swoje zobowiązanie. W praktyce taka operacja nie powinna być traktowana wyłącznie jako darowizna tylko dlatego, że drugi kredytobiorca również korzysta ze zmniejszenia długu.

Trzeba jednak pamiętać, że między współdłużnikami mogą powstać rozliczenia wewnętrzne. Jeżeli jedna osoba spłaciła więcej, niż wynika z ustaleń partnerów, może co do zasady rozważać żądanie rozliczenia odpowiedniej części, o ile z relacji stron, celu kredytu lub umowy między nimi nie wynika coś innego. Takie ustalenie pomaga wykazać, że nadpłata nie była prezentem dla drugiej osoby.

Najbezpieczniej, aby tytuł przelewu i dokumenty bankowe jasno wskazywały cel operacji, na przykład: „środki własne na nadpłatę wspólnego kredytu nr ...”. Warto także zachować potwierdzenie dyspozycji nadpłaty złożonej w banku.

Kiedy może powstać ryzyko podatku od darowizny?

Podatek od spadków i darowizn może wchodzić w grę wtedy, gdy jedna osoba nieodpłatnie przekazuje drugiej określoną korzyść majątkową. W relacji narzeczonych nie działa automatycznie zwolnienie przewidziane dla najbliższej rodziny, dlatego ewentualna darowizna między partnerami wymagałaby oceny według właściwej grupy podatkowej i aktualnych kwot wolnych.

Ryzyko może pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy po przelaniu pieniędzy na rachunek wspólny narzeczony wypłaci je na swoje prywatne konto, przeznaczy wyłącznie na własne potrzeby albo gdy z rozmów, wiadomości lub dokumentów wynika, że środki zostały mu przekazane jako bezzwrotny prezent.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której pieniądze są technicznie przelewane przez konto wspólne tylko po to, aby wykonać nadpłatę kredytu, a oboje kredytobiorcy mają świadomość, że kwota pochodzi z Pani majątku i będzie uwzględniona w rozliczeniach między Państwem.

Jak udokumentować nadpłatę kredytu?

Warto przygotować porozumienie, opis przelewu, harmonogram kredytu, potwierdzenie źródła środków i ustalenie, czy druga osoba ma obowiązek zwrotu części nadpłaty. Bez takiej dokumentacji urząd może próbować oceniać przepływ jako nieodpłatne przysporzenie.

Podsumowanie

Przelew własnych oszczędności na rachunek wspólny narzeczonych nie jest sam w sobie darowizną. Również nadpłata wspólnego kredytu z takich środków co do zasady może być traktowana jako spłata wspólnego zobowiązania wobec banku, a nie jako prezent dla partnera.

Kluczowe jest jednak to, aby z dokumentów i zachowania stron nie wynikało, że pieniądze zostały nieodpłatnie przekazane narzeczonemu. Przy kwocie 50 000 zł warto szczególnie zadbać o opis przelewów, potwierdzenia bankowe i pisemne ustalenia dotyczące rozliczenia nadpłaty.

FAQ

Czy urząd skarbowy może uznać każdy przelew na konto wspólne za darowiznę?

Nie. Sam przelew na rachunek wspólny nie wystarcza do uznania, że doszło do darowizny. Urząd musiałby analizować, czy druga osoba rzeczywiście otrzymała nieodpłatne przysporzenie.

Czy nadpłata kredytu przez jednego z narzeczonych jest opodatkowana?

Nie automatycznie. Jeżeli oboje są kredytobiorcami, nadpłata jest przede wszystkim spłatą zobowiązania wobec banku. Podatek może być rozważany dopiero wtedy, gdy z okoliczności wynika, że jedna osoba definitywnie i nieodpłatnie finansuje drugą.

Co wpisać w tytule przelewu?

Warto wpisać konkretny cel, na przykład: „środki własne na nadpłatę wspólnego kredytu” oraz numer umowy kredytowej. Taki opis ułatwia wykazanie, że przelew nie był prezentem dla partnera.

Czy narzeczony musi zgłaszać darowiznę, jeśli nie było darowizny?

Nie. Jeżeli nie doszło do darowizny, nie ma czego zgłaszać. Jeżeli jednak strony rzeczywiście umawiają się na bezzwrotne przekazanie pieniędzy narzeczonemu, trzeba ocenić obowiązki podatkowe właściwe dla darowizny.

Czy warto spisać porozumienie przed nadpłatą?

Tak, zwłaszcza przy większych kwotach i braku małżeństwa. Porozumienie może określać, czy wpłata podlega rozliczeniu, w jakiej części i w jakiej sytuacji. Pomaga to zarówno w relacji między partnerami, jak i przy ewentualnych pytaniach urzędu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939

2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny