Przejęcie niepublicznego przedszkola, sprzedaż przedsiębiorstwa czy majątku?

Sprzedaż przedsiębiorstwa czy majątku? Wybór odpowiedniej formy umowy

„Przejęcie” przedszkola może nastąpić na dwa sposoby. Strony mogą zawrzeć umowę sprzedaży przedsiębiorstwa lub umowę sprzedaży składników majątku (art. 535 i n. Kodeksu cywilnego, dalej: „K.c.”). Bardziej odpowiednią formą wydaje się być zawarcie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, natomiast nie można wykluczyć także drugiego wariantu, szczególnie gdy w ogólności majątek zbywcy jest szeroki i obejmuje prowadzenie także innych przedsiębiorstw.

Sprzedaż przedsiębiorstwa wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 75¹ K.c.), zaś w przypadku sprzedaży składników majątku wystarczy forma pisemna, zgodnie z ogólnymi zasadami (o ile przeniesienie nie obejmuje składników, które wymagają formy szczególnej, jak np. w przypadku nieruchomości).

W zależności od tego, w jakiej formie prawnej prowadzona jest działalność zbywcy i nabywcy, konieczne być może uzyskanie zgód korporacyjnych. Na przykład zgodnie z art. 228 ust. 3 Kodeksu spółek handlowych uchwała wspólników spółki z o.o. wymagana jest m.in. w sprawach dotyczących zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa. W tym celu należy też przeanalizować dokumenty korporacyjne, w tym umowy spółek. Bardzo często wymagane są też zgody wierzycieli finansowych (np. banków) na zbycie (nabycie) przedsiębiorstwa lub składników majątku.

W umowie przeniesienia warto też uregulować kwestię rękojmi za wady przedmiotu sprzedaży (art. 556 i n. K.c.).

Zatrudnienie i kontrakty – co dzieje się z pracownikami i umowami przy przejęciu?

W razie sprzedaży przedsiębiorstwa przejście zakładu pracy odbywa się na zasadzie art. 231 Kodeksu pracy, natomiast przy sprzedaży składników majątku pracownicy nie przechodzą automatycznie do nowego pracodawcy. Konieczne będzie rozwiązanie umów ze starym pracodawcą i zawarcie ich z nowym podmiotem.

Co tak naprawdę przechodzi na nabywcę? Prawa, obowiązki i zgody wierzycieli

Zgodnie z art. 552 K.c. – czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład. W skład przedsiębiorstwa zgodnie z jego kodeksową definicją wchodzą m.in. prawa, ale nie wchodzą obowiązki. Przejęcie długu (obowiązków) zgodnie z art. 519 K.c. wymaga zgody wierzyciela, która bez względu na formę, w jakiej zawarta była pierwotna umowa, powinna zostać udzielona w formie pisemnej. W praktyce zawierane są porozumienia o tzw. „cesji umów”. Przed dokonaniem zbycia przedsiębiorstwa warto dokładnie zweryfikować treść przenoszonych umów, mogą w nich znajdować się klauzule dotyczące ograniczeń związanych z przeniesieniem praw.

Przy sprzedaży składników majątku sytuacja w praktyce wygląda bardzo podobnie. Konieczne jest dokonanie cesji umów, chyba że stare umowy zostaną przez zbywcę rozwiązane, zaś kontrahenci podpiszą nowe umowy z nabywcą.

Podatki przy przejęciu przedszkola – PCC, VAT i możliwe zwolnienia

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Podatek PCC płaci kupujący.

W przypadku sprzedaży w ogólności zastosowanie znajdzie stawka 1% lub 2% w zależności od tego, co wchodzi w skład przedmiotu sprzedaży. Co do zasady, nieruchomości, środki trwałe i inne ruchomości będą opodatkowane według stawki 2%, natomiast prawa, wierzytelności oraz tzw. dodatnia wartość przedsiębiorstwa (goodwill) według stawki 1% (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC). Jeżeli w umowie sprzedaży nie zostaną wyszczególnione składniki majątku, wówczas cała umowa sprzedaży opodatkowana zostanie PCC według stawki 2%.

Przywołana ustawa przewiduje zwolnienia i wyjątki. Zgodnie z jej art. 9 pkt 6 – zwalnia się od podatku sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł.

Odnośnie opodatkowania transakcji podatkiem od towarów i usług – sprzedaż przedsiębiorstwa nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Gdyby się Pani zdecydowała na sprzedaż składników majątku, wówczas przeniesienie opodatkowane jest VAT.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
4. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - Dz.U. 2000 nr 86 poz. 959
5. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535