Darowizna od ojca w kilku przelewach a SD-Z2

Darowizna od ojca a zwolnienie podatkowe

Darowizna od ojca może korzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, ale przy kilku przelewach decydują daty otrzymania poszczególnych transz i terminowe zgłoszenie. W tym artykule najważniejsze jest więc nie powtarzanie ogólnych warunków zwolnienia, lecz rozstrzygnięcie, czy można potraktować wiele przelewów jako jedną darowiznę zgłoszoną po ostatniej wpłacie.

Szerszy problem sumowania darowizn od rodziców omawia tekst o cyklicznych darowiznach od rodziców a SD-Z2.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy darowiźnie w przelewach?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn przy nabyciu w drodze darowizny obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

Jeżeli więc ojciec i córka podpisali zwykłą pisemną umowę, a nie akt notarialny, to sama umowa nie przesądza jeszcze o powstaniu jednego obowiązku podatkowego od całej kwoty 300 tys. zł. Obowiązek podatkowy powstaje wtedy w momencie faktycznego spełnienia świadczenia, czyli w praktyce w dniu otrzymania pieniędzy.

Dodatkowo art. 6 ust. 1a tej ustawy stanowi, że jeżeli nabycie następuje w częściach, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia poszczególnych części. Przy darowiźnie wypłacanej w dziesięciu przelewach oznacza to, że każdy przelew ma własną datę nabycia i własny termin na zgłoszenie.

Czy można zgłosić całość dopiero po ostatnim przelewie?

Co do zasady nie warto przyjmować, że termin na SD-Z2 biegnie dopiero od ostatniej wpłaty. Jeżeli darowizna była przekazywana częściami, urząd skarbowy może badać datę wpływu każdej części osobno. Złożenie jednego zgłoszenia we wrześniu 2024 r. po ostatnim przelewie z lipca 2024 r. może więc być skuteczne tylko w odniesieniu do tych wpłat, które w dacie zgłoszenia nadal mieściły się w sześciomiesięcznym terminie.

Wpłaty otrzymane wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem SD-Z2 są szczególnie ryzykowne. Dla takich części darowizny organ podatkowy może uznać, że warunek zwolnienia nie został spełniony. W konsekwencji dana część darowizny podlega opodatkowaniu według zasad właściwych dla I grupy podatkowej.

Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Po 400/24. Sąd wskazał, że gdy darczyńca nie złożył oświadczenia w formie aktu notarialnego, a kwotę darowizny przekazał w dwóch częściach w różnych terminach, to w każdym z tych terminów powstał odrębny obowiązek podatkowy.

Data spełnienia każdego ze świadczeń, czyli uiszczenia każdej kwoty na rzecz obdarowanej, otwiera termin odrębny dla każdej przekazanej kwoty do zgłoszenia nabycia. Nie można więc przyjąć, że termin rozpoczyna się dopiero po otrzymaniu ostatniej wpłaty wyczerpującej całe świadczenie objęte umową.

Co oznacza to dla darowizny 300 tys. zł od taty?

W opisanej sytuacji należy rozpisać wszystkie dziesięć przelewów według dat wpływu na rachunek. Następnie dla każdego przelewu trzeba sprawdzić, czy zgłoszenie SD-Z2 złożone we wrześniu 2024 r. nastąpiło w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tej konkretnej wpłaty.

Jeżeli pierwszy przelew był w marcu 2022 r., to zgłoszenie złożone we wrześniu 2024 r. jest dla tej wpłaty zbyt późne. Podobnie będzie z każdą inną częścią darowizny, dla której w dacie zgłoszenia upłynęło już 6 miesięcy od wpływu środków. Natomiast przelew z lipca 2024 r. zgłoszony we wrześniu 2024 r. mieści się w terminie, o ile spełniono pozostałe warunki zwolnienia.

Nie oznacza to automatycznie, że cała darowizna 300 tys. zł traci zwolnienie. Ryzyko należy oceniać osobno dla poszczególnych części. Części zgłoszone w terminie mogą korzystać ze zwolnienia, a części zgłoszone po terminie mogą wymagać rozliczenia podatku.

Co zrobić, gdy termin dla części przelewów minął?

Jeżeli część przelewów została otrzymana ponad 6 miesięcy przed zgłoszeniem, trzeba ocenić je oddzielnie. Dla tych wpłat urząd może uznać, że warunek zwolnienia nie został spełniony, nawet jeżeli nowsze przelewy mieszczą się jeszcze w terminie.

W takim wariancie należy przygotować zestawienie przelewów, sprawdzić, które transze są terminowe, a dla pozostałych rozważyć właściwy formularz, podatek, odsetki i czynny żal. Ogólną procedurę po spóźnieniu omawia artykuł o spóźnionym zgłoszeniu darowizny SD-Z2.

Jak prawidłowo dokumentować darowiznę od rodzica?

Najbezpieczniej, aby każdy przelew był opisany w sposób pozwalający powiązać go z darowizną, na przykład jako darowizna na budowę domu. Warto zachować umowę darowizny, potwierdzenia przelewów, historię rachunku oraz kopię złożonego formularza SD-Z2 wraz z urzędowym potwierdzeniem odbioru.

Jeżeli darowizna ma być przekazywana w kilku lub kilkunastu transzach, praktycznym rozwiązaniem jest zgłaszanie kolejnych wpłat na bieżąco, bez czekania na zakończenie całego finansowania. Pozwala to uniknąć sporu o to, czy termin został zachowany dla wcześniejszych przelewów.

FAQ

Czy darowiznę od ojca trzeba zgłaszać, jeżeli jest przelewem?

Tak, jeżeli łączna wartość darowizn od ojca przekracza ustawowy limit wymagający zgłoszenia. Przelew pomaga spełnić warunek udokumentowania darowizny, ale nie zastępuje formularza SD-Z2.

Czy jedna umowa darowizny na 300 tys. zł wystarczy do zachowania zwolnienia?

Nie. Prywatna umowa potwierdza zamiar przekazania pieniędzy, ale przy przelewach wykonywanych w częściach termin na zgłoszenie liczy się zasadniczo od otrzymania każdej części.

Czy można złożyć jedno zbiorcze SD-Z2 dla kilku przelewów?

Najważniejsze jest, aby każda część darowizny była zgłoszona w terminie właściwym dla tej części. Jeżeli zgłoszenie zbiorcze obejmuje także przelewy sprzed ponad 6 miesięcy, nie usuwa to ryzyka utraty zwolnienia dla tych wcześniejszych wpłat.

Czy urząd skarbowy może przywrócić termin na SD-Z2?

Co do zasady nie. Termin na zgłoszenie w celu skorzystania ze zwolnienia jest traktowany jako termin materialnoprawny, a jego przekroczenie powoduje utratę zwolnienia dla danej części darowizny.

Czy przeznaczenie pieniędzy na budowę domu daje dodatkową ulgę?

Sam cel przekazania pieniędzy nie zastępuje warunków zwolnienia dla darowizny od najbliższej rodziny. W opisanej sytuacji kluczowe są termin SD-Z2, udokumentowanie przelewów i prawidłowe rozliczenie każdej części darowizny.

Podsumowanie

W przypadku darowizny od ojca przekazywanej w dziesięciu przelewach nie należy liczyć terminu na zgłoszenie dopiero od ostatniego przelewu. Jeżeli umowa nie była zawarta w formie aktu notarialnego, obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo przy każdej wpłacie osobno. Zgłoszenie złożone we wrześniu 2024 r. może więc chronić tylko te części darowizny, które zostały zgłoszone w terminie 6 miesięcy od ich otrzymania.

Dla wcześniejszych przelewów, w tym przelewu z marca 2022 r., zwolnienie najprawdopodobniej nie będzie możliwe, jeżeli nie zostały zgłoszone w terminie. W takiej sytuacji trzeba ustalić, które wpłaty korzystają ze zwolnienia, a które wymagają rozliczenia podatku.

Źródła:

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207, z późn. zm.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, art. 890 § 1

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Po 400/24