Czynny żal w przypadku gry w zagranicznym kasynie online, jak uniknąć konsekwencji?

Zakaz uczestnictwa w zagranicznych grach hazardowych w Polsce

Uczestnictwo w grach hazardowych przez Internet jest co do zasady zakazane. Jak bowiem możemy przeczytać w art. 29a ust. 2 ustawy o grach hazardowych – zakazane jest uczestniczenie w grach hazardowych urządzanych przez sieć Internet przez podmioty niewykonujące monopolu państwa w tym zakresie, które urządzają gry hazardowe przez sieć Internet bez wymaganego zezwolenia.

Odsyłam również do oficjalnej informacji Ministerstwa finansów: Ostrzeżenie – komunikat w sprawie korzystania z gier oferowanych przez nielegalne podmioty (bukmacherów oraz kasyn online). Na stronie ministerstwa można też zapoznać się z listą legalnie działających podmiotów na rynku zakładów wzajemnych i gier hazardowych przez Internet. Rejestr zakazanych domen jest jawny i udostępniony publicznie, prowadzi go również Ministerstwo Finansów pod adresem: https://hazard.mf.gov.pl / Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą.

Konsekwencje karnoskarbowe – grzywna i przepadek wygranej

Podatnicy muszą mieć świadomość, że takie zachowanie jest nie tylko zakazane, ale również karalne. Otóż w myśl art. 107 § 2 Kodeksu karnego skarbowego (K.k.s.) – kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczy w zagranicznej grze hazardowej, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych. Takie działanie jest kwalifikowane jako przestępstwo (wykroczenie) skarbowe zagrożone karą grzywny.

Trzeba także wskazać, że kara grzywny to nie jedyna konsekwencja uczestniczenia w zagranicznych grach hazardowych. Otóż w myśl art. 30 § 5 K.k.s. sąd ma w tym przypadku obowiązek orzec przepadek wygranej uzyskanej z nielegalnej gry.

Warto także zwrócić uwagę, że art. 107 § 2 K.k.s. za czyn zabroniony uznaje już samo uczestniczenie w zagranicznej grze hazardowej. Oznacza to, że osoba fizyczna może zostać ukarana, nawet jeżeli nie osiągnęła żadnej korzyści z gry hazardowej.

Podsumowując branie udziału w zagranicznej grze hazardowej przez osobę przebywającą na terytorium RP stanowi przestępstwo lub wykroczenie skarbowe zagrożone karą grzywny. Dodatkowo, jeżeli na skutek uczestnictwa w takiej grze podatnik osiągnie korzyść majątkową, to ulega ona przepadkowi.

Zasada terytorialności – dlaczego miejsce gry ma znaczenie

Jeżeli przyjrzymy się bliżej treści art. 107 § 2 K.k.s. możemy zauważyć, że karalne jest uczestniczenie w zagranicznej grze hazardowej na terytorium Polski. W rezultacie, co do zasady, odpowiedzialność karnoskarbową ponosi osoba, która przebywając na terenie Polski bierze udział w zagranicznej grze hazardowej.

Powyższa reguła wpisuje się w podstawową zasadę terytorialności określoną w art. 3 K.k.s. W świetle § 1-2 tego przepisu – czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym nastąpiło zachowanie sprawcy, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić. Przepisy kodeksu stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że kodeks stanowi inaczej.

Czynny żal jako sposób uniknięcia odpowiedzialności

W pewnych okolicznościach podatnik może uniknąć odpowiedzialności karnoskarbowej, korzystając z możliwości przewidzianych w samym Kodeksie karnym skarbowym. Chodzi mianowicie o instytucję czynnego żalu.

Jak czytamy w art. 16 § 1 K.k.s. – nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Jak natomiast wynika z art. 16 § 2 K.k.s. – czynny żal jest skuteczny tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu tej należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty, natomiast w razie niemożności ich złożenia – uiścić ich równowartość pieniężną.

Powyższe przepisy oznaczają zatem, że warunkiem skorzystania z czynnego żalu jest poddanie korzyści uzyskanej z uczestnictwa w zagranicznej grze hazardowej przepadkowi.

Kiedy czynny żal nie zadziała?

Bardzo istotny jest także art. 16 § 5 K.k.s., który określa, w jakich przypadkach czynny żal jest bezskuteczny. W świetle tego przepisu zawiadomienie jest bezskuteczne, jeżeli zostało złożone:

1. w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;
2. po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

W konsekwencji podatnicy muszą pamiętać, że możliwość złożenia czynnego żalu istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy organ podatkowy nie miał jeszcze wiedzy na temat popełnienia czynu zabronionego lub nie podjął żadnych oficjalnych czynności wobec podatnika.

Do którego urzędu złożyć czynny żal?

Jeżeli już podatnik zdecyduje się na skorzystanie z instytucji czynnego żalu, pojawia się pytanie, w którym urzędzie powinien zgłosić to zawiadomienie. Aby na nie odpowiedzieć, najpierw należy wyjaśnić, który urząd jest kompetentny do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego w zakresie czynu zabronionego określonego w art. 107 § 2 K.k.s. Jak możemy przeczytać w art. 133 § 1 pkt 1 K.k.s. w zakresie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego polegającego na uczestniczeniu w zagranicznej grze hazardowej z terytorium Polski organem prowadzącym postępowania jest naczelnik urzędu celno-skarbowego.

Jeżeli chcemy określić konkretny urząd celno-skarbowy, sięgnąć należy do treści rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych oraz siedziby dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, gdzie określono zasięg działania oraz siedzibę naczelników urzędów celno-skarbowych. Na każde województwo wyznaczono jeden taki urząd.

Czy wygrana z nielegalnego kasyna podlega opodatkowaniu?

Co do ewentualnego opodatkowania wygranej w nielegalnym kasynie, należy wskazać na treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy PIT, który podaje, że podatku dochodowego nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, czyli do przychodów pochodzących z czynów zabronionych. W rezultacie taka wygrana nie podlega opodatkowaniu, ponieważ pochodzi z nielegalnego (zabronionego przez prawo) źródła. Zatem dochód z wygranej w kasynie internetowym nie będzie podlegał opodatkowaniu.

Jak podkreśla się w doktrynie, przychody wynikające z zachowań, które w żadnych warunkach i okolicznościach nie mogą zostać zaakceptowane przez obowiązujący porządek prawny, nie podlegają opodatkowaniu. Celem wprowadzenia art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy PIT jest wykluczenie sprzeczności pomiędzy ustawą PIT a przepisami karnoskarbowymi i stanowi przejaw zasady jednolitości prawa. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której przychody pochodzące z legalnych oraz nielegalnych źródeł przychodów są stawiane w jednej linii na gruncie prawa podatkowego. Regulacje ustawy PIT również muszą respektować pewne uniwersalne wartości i zasady zachowań ustanowione na gruncie K.k.s.

Potwierdza to chociażby interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 31.07.2009 r., nr ITPB1/415-434/09/MR:

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, iż Wnioskodawca zamierza wziąć udział w grze losowej organizowanej za pośrednictwem sieci Internet przez organizatora prowadzącego kasyno on-line, mającego siedzibę na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (tam znajduje się również serwer).

Dodatkowo, wykonanie określonych przepisami tej ustawy obowiązków zabezpieczają sankcje karne – art. 107 i 108 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.). Zgodnie z art. 107 § 1 i § 2 kodeksu, kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom zezwolenia urządza lub prowadzi grę losową, grę na automacie, grę na automacie o niskich wygranych lub zakład wzajemny, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. Tej samej karze podlega, kto na terytorium RP uczestniczy w zagranicznej grze losowej lub zagranicznym zakładzie wzajemnym.

Operowanie więc przez państwo zakazem, wspartym odpowiednimi sankcjami karnymi powoduje, że prowadzona wbrew temu zakazowi działalność nie może być traktowana jako podlegająca obowiązkowi podatkowemu. Konsekwencją prawną takiej działalności jest wymierzenie w przewidzianym przez prawo trybie stosownej kary, a nie jej opodatkowanie. Czynność prawnie zabroniona nie może rodzić skutków w postaci zobowiązania podatkowego.

W rezultacie ewentualny przychód (wygrana) osiągnięty przez Wnioskodawcę z udziału w grze losowej na warunkach przedstawionych we wniosku nie może być objęty regulacjami zawartymi w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ww. Wnioskodawca powinien mieć również świadomość istnienia negatywnych skutków opisanego w zdarzeniu postępowania. Uczestnictwo bowiem w przedmiotowej grze penalizowane jest odpowiednimi przepisami innych ustaw (kodeks karny skarbowy).

Najważniejsze wnioski

Wygrane w zagranicznym kasynie online uzyskane przez osoby mające miejsce zamieszkania i uczestniczące w tego typu grach na terytorium Polski popełniają czyn zabroniony. Uzyskane w ten sposób środki nie podlegają opodatkowaniu podatkiem PIT (nie są też wykazywane w żadnym zeznaniu podatkowym), ponieważ ustawodawca uznaje takie środki za nielegalne, pochodzące z czynu zabronionego. Tego rodzaju środki podlegają przepadkowi.

Reasumując, przedmiotowy czynny żal należy złożyć do właściwego Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Przepisy nie określają żadnego wzoru czynnego żalu, w związku z czym może on być złożony w dowolnej formie pisemnej. Skuteczność czynnego żalu wynika już z samego faktu złożenia tego pisma, a nie z jego treści czy też uzasadnienia. To oznacza, że organ podatkowy nie może odrzucić czynnego żalu z uwagi np. na braki formalne. Dla skorzystania z dobrodziejstwa art. 16 K.k.s. wystarczy sama czynność złożenia pisma w urzędzie z wykazaniem okoliczności faktycznych popełnienia czynu zabronionego. Czynny żal będzie oczywiście skuteczny także w sytuacji, gdy nie osiągnął Pan żadnej korzyści majątkowej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz.U. 2009 nr 201 poz. 1540
2. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930

3. Rozporządzenie Ministra rozwoju i finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych oraz siedziby dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Dz.U. 2022 r., poz. 361
4. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350