Niezłożenie IN-1 po zakupie mieszkania

Zaległe zgłoszenie mieszkania do podatku od nieruchomości

Ten artykuł zostaje przy mieszkaniu kupionym dawno temu i pytaniu, jak naprawić brak IN-1. Ogólny schemat działania znajduje się w tekście: niezgłoszenie nieruchomości do podatku od nieruchomości.

W tym miejscu wystarczy wskazać, że właściciel powinien złożyć zaległą informację do gminy, dołączyć dane z aktu notarialnego i wyjaśnić przyczynę opóźnienia.

Czy gmina może żądać podatku za ponad 20 lat

To, że mieszkanie nie było zgłoszone od wielu lat, nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty za cały okres. Szczegółowy problem decyzji, terminów i przedawnienia opisuje tekst: przedawnienie podatku od nieruchomości wobec gminy.

W praktyce trzeba sprawdzić, za jakie lata organ może jeszcze doręczyć decyzję ustalającą podatek oraz czy zachodziły okoliczności wydłużające termin.

Odsetki przy spóźnionym zgłoszeniu mieszkania

Obawa przed odsetkami za kilkanaście albo kilkadziesiąt lat jest zrozumiała, ale nie zawsze uzasadniona. W przypadku osoby fizycznej podatek od nieruchomości jest ustalany decyzją. Jeżeli decyzji wcześniej nie doręczono, trzeba odróżnić okres, za który organ może jeszcze wydać decyzję, od terminu płatności wynikającego z doręczonej decyzji.

Odsetki za zwłokę powstają od zaległości podatkowej, czyli od podatku niezapłaconego w terminie płatności. Jeżeli organ dopiero teraz wyda decyzję ustalającą podatek za lata nieprzedawnione, termin zapłaty należy ustalić na podstawie doręczonej decyzji i przepisów Ordynacji podatkowej. Jeżeli podatnik zapłaci w terminie wskazanym zgodnie z decyzją, odsetki mogą w ogóle nie powstać albo mogą być znacznie niższe, niż wynikałoby z prostego liczenia od dnia zakupu mieszkania.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy decyzje były wcześniej prawidłowo doręczane, a podatek nie był płacony. Wtedy odsetki mogą być naliczane od dnia następującego po upływie terminu płatności danej raty lub kwoty podatku, z uwzględnieniem zasad przedawnienia oraz ewentualnych czynności egzekucyjnych.

Czynny żal przy niezłożeniu IN-1

Niezłożenie wymaganej informacji podatkowej może rodzić odpowiedzialność na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. W wielu przypadkach praktycznym rozwiązaniem jest złożenie czynnego żalu, czyli zawiadomienia organu o popełnionym czynie zabronionym wraz z ujawnieniem istotnych okoliczności sprawy.

Zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego nie podlega karze za przestępstwo skarbowe albo wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności czynu. Czynny żal jest jednak skuteczny tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe warunki, w szczególności gdy organ nie miał już wyraźnie udokumentowanej wiadomości o czynie albo nie rozpoczął czynności, które w danych okolicznościach wyłączają skuteczność takiego zawiadomienia.

W praktyce czynny żal warto złożyć równocześnie z zaległą informacją IN-1 albo przed jej złożeniem, jeżeli podatnik sam zauważył błąd. Pismo powinno wskazywać, czego dotyczy uchybienie, kiedy nabyto nieruchomość, dlaczego informacja nie została złożona oraz że podatnik chce uregulować sprawę. Jeżeli organ wyznaczy termin zapłaty należności publicznoprawnej, trzeba go dochować, aby nie utracić ochrony wynikającej z czynnego żalu.

Czynny żal nie powoduje umorzenia podatku. Jego podstawową funkcją jest ograniczenie ryzyka kary za czyn karny skarbowy, na przykład za niezłożenie informacji podatkowej w terminie. Sam podatek za lata, które nie są objęte przedawnieniem ustalenia, może nadal zostać wymierzony decyzją.

Raty, odroczenie i umorzenie podatku lub odsetek

Jeżeli po wyjaśnieniu sprawy gmina doręczy decyzję i powstanie obowiązek zapłaty, podatnik może złożyć wniosek o ulgę w spłacie zobowiązania. Podstawą jest art. 67a Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym odroczyć termin płatności, rozłożyć zapłatę na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości wraz z odsetkami albo umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Ulga nie jest automatyczna. Trzeba ją uzasadnić i udokumentować. Do wniosku warto dołączyć informacje o dochodach, kosztach utrzymania, stanie zdrowia, liczbie osób na utrzymaniu, zobowiązaniach kredytowych, majątku oraz innych okolicznościach pokazujących, że jednorazowa zapłata byłaby nadmiernie dolegliwa.

Rozłożenie na raty jest zwykle łatwiejsze do uzyskania niż całkowite umorzenie. Umorzenie zaległości lub odsetek ma charakter wyjątkowy i wymaga przekonującego wykazania, że przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny. Wniosek można złożyć po powstaniu zobowiązania albo zaległości, a w przypadku spodziewanej trudności z płatnością także rozważyć wniosek o odroczenie terminu płatności.

Co zrobić krok po kroku?

Najbezpieczniej zacząć od uporządkowania dokumentów. Należy sprawdzić akt notarialny lub postanowienie o nabyciu spadku, datę objęcia własności, ewentualne pisma z gminy, wcześniejsze decyzje podatkowe oraz dowody zapłaty. Jeżeli żadnych decyzji nie doręczano, znaczenie będzie miało przede wszystkim to, za które lata organ może jeszcze ustalić podatek.

Następnie warto przygotować zaległą informację IN-1 wraz z załącznikami wymaganymi przez gminę. Jeżeli uchybienie zostało zauważone samodzielnie, można dołączyć czynny żal opisujący przyczyny zaniechania i gotowość uregulowania sprawy. Pismo najlepiej złożyć w sposób pozwalający potwierdzić datę wpływu, na przykład w urzędzie, listem poleconym albo elektronicznie, jeżeli dana gmina udostępnia taką możliwość.

Po doręczeniu decyzji należy sprawdzić, za jakie lata ustalono podatek, czy decyzja mieści się w terminach z art. 68 Ordynacji podatkowej oraz jaki jest termin płatności. Jeżeli decyzja obejmuje lata, co do których termin na ustalenie zobowiązania mógł już upłynąć, trzeba rozważyć odwołanie. Jeżeli decyzja jest prawidłowa, ale zapłata jest zbyt dużym obciążeniem, można złożyć wniosek o raty, odroczenie albo umorzenie.

FAQ

Czy wspólnota mieszkaniowa płaci podatek od mojego lokalu?

Nie za samodzielny lokal należący do właściciela. Wspólnota może rozliczać określone opłaty dotyczące części wspólnych, ale właściciel lokalu jako osoba fizyczna powinien zgłosić swoje mieszkanie do podatku od nieruchomości w gminie.

Czy po 20 latach trzeba płacić podatek za cały okres?

Nie zawsze. Jeżeli wcześniej nie doręczono decyzji ustalających podatek, organ musi uwzględnić terminy z art. 68 Ordynacji podatkowej. Przy niezłożeniu informacji IN-1 istotny jest zasadniczo pięcioletni termin liczony od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy za dany rok.

Czy czynny żal usuwa obowiązek zapłaty podatku?

Nie. Czynny żal może chronić przed karą za czyn karny skarbowy, ale nie powoduje umorzenia podatku. Jeżeli gmina może jeszcze skutecznie wydać decyzję ustalającą podatek, należność trzeba będzie zapłacić albo wystąpić o ulgę w spłacie.

Kiedy czynny żal może być nieskuteczny?

Może być nieskuteczny zwłaszcza wtedy, gdy organ miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o naruszeniu albo rozpoczął czynności, które zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym wyłączają możliwość skorzystania z tej instytucji. Dlatego nie warto zwlekać ze złożeniem wyjaśnień.

Czy można umorzyć zaległy podatek od nieruchomości?

Można o to wnioskować, ale umorzenie jest wyjątkowe i zależy od decyzji organu. Trzeba wykazać ważny interes podatnika lub interes publiczny. Częściej praktycznym rozwiązaniem jest rozłożenie płatności na raty albo odroczenie terminu płatności.

Czy warto odwołać się od decyzji obejmującej stare lata?

Warto ją dokładnie sprawdzić. Jeżeli decyzja obejmuje lata, za które zobowiązanie nie mogło już powstać z powodu upływu terminu z art. 68 Ordynacji podatkowej, odwołanie może być zasadne. Termin i tryb odwołania powinny wynikać z pouczenia w decyzji.

Podsumowanie

Brak złożenia informacji IN-1 po zakupie mieszkania należy naprawić, ale nie trzeba zakładać najgorszego scenariusza. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, czy gmina wcześniej doręczała decyzje podatkowe i za które lata może jeszcze skutecznie ustalić podatek. Następnie warto złożyć zaległą informację, rozważyć czynny żal i po doręczeniu decyzji sprawdzić, czy jest zgodna z przepisami o przedawnieniu.

Jeżeli podatek trzeba zapłacić, podatnik może wystąpić o raty, odroczenie albo umorzenie zaległości lub odsetek. Skuteczność takiego wniosku zależy od rzetelnego opisania sytuacji i dołączenia dokumentów potwierdzających trudności finansowe lub inne ważne okoliczności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
2. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930
3. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31