Podatek od nieruchomości za lata ubiegłe po zmianie ewidencji

Dlaczego zmiana w ewidencji wpływa na podatek

Ten artykuł pozostaje punktem odniesienia dla podatku za lata ubiegłe po zmianie ewidencji. Przy samym braku zgłoszenia nieruchomości właściwy jest tekst: niezgłoszenie nieruchomości do podatku od nieruchomości.

Dane ewidencyjne są dla gminy podstawą wymiaru podatku, ale podatnik może badać, od kiedy zmiana była ujawniona, jakiego okresu dotyczy i czy organ może skutecznie wymierzyć podatek za lata wcześniejsze.

Czy gmina może żądać korekty za lata ubiegłe

Ten artykuł zostaje przy zmianie ewidencji gruntów i budynków oraz pytaniu, od kiedy ma ona wpływ na podatek. Ogólne zasady zaległego IN-1 są omówione osobno: niezgłoszenie nieruchomości do podatku od nieruchomości.

Gmina może żądać informacji niezbędnych do wymiaru podatku, ale podatnik powinien sprawdzić, jakich konkretnie lat dotyczy wezwanie i czy zmiana ewidencyjna była mu skutecznie ujawniona.

Powiadomienie podatnika a skuteczność zmiany

Opóźnione powiadomienie właściciela o zmianie w ewidencji nie oznacza automatycznie, że podatek może być liczony dopiero od dnia doręczenia zawiadomienia. Dla gminy podstawowe znaczenie ma to, od kiedy określone dane figurowały w ewidencji gruntów i budynków oraz od kiedy wpływały na wysokość podatku.

Nie znaczy to jednak, że podatnik jest bezbronny. Jeżeli zmiana została dokonana bez prawidłowej podstawy, obejmuje niewłaściwy grunt, błędną powierzchnię albo wynika z oczywistej pomyłki, należy działać przede wszystkim wobec organu prowadzącego ewidencję, czyli starosty. Gmina nie poprawi samodzielnie klasyfikacji gruntu w postępowaniu podatkowym.

Jeżeli starosta skoryguje dane ewidencyjne, podatnik może następnie powoływać się na tę korektę w sprawie podatkowej. W zależności od treści dokumentów może to uzasadniać zmianę decyzji podatkowej, stwierdzenie nadpłaty albo ograniczenie żądania gminy. Każdorazowo trzeba jednak ocenić, czy korekta ewidencji ma charakter wyłącznie na przyszłość, czy potwierdza wcześniejszy błąd w zapisach.

Co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że organ podatkowy jest związany danymi z ewidencji gruntów i budynków. Przy wymiarze podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości nie może samodzielnie korygować informacji o rodzaju użytku, klasie gruntu, powierzchni czy przeznaczeniu ujawnionym w ewidencji bez wcześniejszej zmiany tych danych we właściwym trybie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał między innymi, że organ podatkowy przy wymiarze podatku jest związany informacjami z ewidencji i nie może w toku sprawy podatkowej samodzielnie zastępować ich własnymi ustaleniami dotyczącymi charakteru gruntu, jeżeli zapisy ewidencyjne nie zostały zmienione. Takie stanowisko wyrażono między innymi w wyroku NSA z 07.06.2023 r., sygn. akt II FSK 2142/21.

Podobnie w wyroku NSA z 22.06.2023 r., sygn. akt III FSK 91/23, podkreślono znaczenie danych ewidencyjnych przy ustalaniu podatku. Faktyczny sposób korzystania z gruntu nie musi przesądzać o podatku, jeżeli nie znajduje potwierdzenia w zapisach ewidencji.

Z kolei w wyroku NSA z 17.01.2023 r., sygn. akt III FSK 1698/21, zaakcentowano, że zmiana danych dokonana w związku z aktualizacją operatu ewidencyjnego co do zasady wywołuje skutki na przyszłość. Dlatego szczególnie ważne jest ustalenie, czy gmina żąda podatku od okresu po ujawnieniu zmiany, czy próbuje objąć nim także czas sprzed skutecznej aktualizacji ewidencji.

Przedawnienie przy korekcie po zmianie ewidencji

Przy naliczeniu podatku za lata ubiegłe trzeba oddzielić samą zmianę ewidencji od terminów wynikających z Ordynacji podatkowej. Szczegółowy wariant przedawnienia omawia tekst: przedawnienie podatku od nieruchomości wobec gminy.

W tym artykule najważniejsza jest relacja między nowymi danymi ewidencyjnymi a okresem, za który gmina próbuje ustalić podatek.

Jak praktycznie odpowiedzieć na wezwanie gminy

Na wezwanie gminy warto odpowiedzieć w terminie, ale nie trzeba bezkrytycznie przyjmować wszystkich twierdzeń organu. W odpowiedzi można wskazać, że podatnik wnosi o doprecyzowanie podstawy żądania, przesłanie danych ewidencyjnych, wyjaśnienie okresu objętego wezwaniem oraz wskazanie, czy gmina zamierza wydać decyzję ustalającą podatek za poszczególne lata.

Jeżeli właściciel jest osobą fizyczną, powinien złożyć informację IN-1 albo jej aktualizację, o ile dane dotyczące nieruchomości uległy zmianie i są prawidłowe. Jeżeli jednak podatnik kwestionuje samą zmianę klasyfikacji, w piśmie do gminy warto wyraźnie zastrzec, że złożenie informacji nie oznacza uznania prawidłowości zmiany w ewidencji ani rezygnacji z działań przed starostą.

Równolegle należy wystąpić do starostwa o udostępnienie dokumentów dotyczących aktualizacji ewidencji oraz rozważyć wniosek o sprostowanie lub aktualizację danych, jeżeli są nieprawidłowe. Spór o to, czy działka powinna być oznaczona jako użytek rolny, teren mieszkaniowy czy inny rodzaj gruntu, zasadniczo rozstrzyga się w postępowaniu dotyczącym ewidencji, a nie w samym postępowaniu podatkowym.

Jeżeli gmina wyda decyzję podatkową, termin i tryb odwołania powinny wynikać z pouczenia w decyzji. W odwołaniu można podnosić między innymi błędne zastosowanie okresu opodatkowania, przedawnienie, nieprawidłowe przyjęcie powierzchni, pominięcie korekty ewidencji albo brak podstaw do objęcia żądaniem wskazanych lat.

FAQ

Czy muszę płacić podatek od daty powiadomienia przez starostwo?

Niekoniecznie. Dla podatku istotna jest przede wszystkim data skutecznego ujawnienia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oraz przepisy o powstaniu obowiązku podatkowego. Data doręczenia zawiadomienia może mieć znaczenie dowodowe i proceduralne, ale sama w sobie nie zawsze przesuwa początek opodatkowania.

Czy gmina może żądać zapłaty za lata sprzed wezwania?

Może, jeżeli dane ewidencyjne uzasadniały opodatkowanie za te lata i nie upłynęły terminy ograniczające ustalenie lub dochodzenie podatku. Trzeba oddzielnie sprawdzić każdy rok, decyzje doręczone przez gminę oraz terminy z Ordynacji podatkowej.

Czy osoba fizyczna składa deklarację podatku od nieruchomości?

Co do zasady osoba fizyczna składa informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, najczęściej na formularzu IN-1. Deklaracje podatkowe składają przede wszystkim osoby prawne i jednostki organizacyjne. W pismach gminy nazwy bywają używane potocznie, dlatego warto sprawdzić, jakiego dokumentu faktycznie żąda organ.

Czy mogę w postępowaniu podatkowym udowadniać, że działka nadal jest rolna?

Można przedstawiać swoje stanowisko, ale organ podatkowy jest związany danymi z ewidencji. Jeżeli problemem jest błędna klasyfikacja gruntu, zasadniczym kierunkiem działania jest postępowanie przed starostą dotyczące danych ewidencyjnych.

Co zrobić, gdy ewidencja została zmieniona bez mojej wiedzy?

Należy uzyskać dokumenty ze starostwa, sprawdzić podstawę i datę zmiany, a następnie rozważyć wniosek o sprostowanie lub aktualizację danych. Równolegle trzeba pilnować terminów w sprawie podatkowej, zwłaszcza jeżeli gmina wyda decyzję.

Podsumowanie

Zmiana klasyfikacji gruntu w ewidencji gruntów i budynków może spowodować przejście z podatku rolnego na podatek od nieruchomości. Gmina zasadniczo opiera się na danych ewidencyjnych i może żądać informacji za lata ubiegłe, jeżeli zmiana była już wtedy ujawniona w ewidencji. Nie oznacza to jednak, że każde żądanie gminy jest automatycznie prawidłowe. Trzeba sprawdzić datę zmiany, powierzchnię, rodzaj użytku, doręczone decyzje oraz terminy z Ordynacji podatkowej.

Jeżeli właściciel uważa, że klasyfikacja gruntu jest błędna, powinien działać przede wszystkim przed starostą, bo to ten organ prowadzi ewidencję. W sprawie podatkowej można natomiast kwestionować okres objęty żądaniem, sposób ustalenia podatku, przedawnienie oraz skutki ewentualnej korekty danych ewidencyjnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, t.j. Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
2. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, t.j. Dz.U. 1989 nr 30 poz. 163
3. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
4. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 czerwca 2023 r., sygn. akt II FSK 2142/21
6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt III FSK 91/23
7. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 431/22
8. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1698/21