Darowizna mieszkania czy pieniędzy od matki

Darowizna mieszkania lub pieniędzy a podatek

Z punktu widzenia podatku od spadków i darowizn córki należą do najbliższej rodziny matki. Oznacza to, że zarówno darowizna mieszkania, jak i darowizna pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania może korzystać z pełnego zwolnienia podatkowego, jeżeli zostaną spełnione wymogi przewidziane w ustawie.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: darowizna mieszkania.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: darowizna mieszkania synowi.

Podstawą opodatkowania darowizn jest ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy podatkowi podlega m.in. nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny.

Najważniejsze jest jednak zwolnienie dla tzw. grupy zerowej. Obejmuje ono m.in. dzieci, rodziców, małżonka, wnuki, dziadków, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę. Córki mogą więc skorzystać ze zwolnienia przy darowiźnie od matki, ale forma przekazania majątku wpływa na formalności i koszty.

Darowizna pieniędzy od matki

Jeżeli matka sprzeda mieszkanie i przekaże córkom pieniądze, najczęściej jest to najprostszy wariant organizacyjny. Nie trzeba ustanawiać współwłasności lokalu, później uzgadniać sprzedaży, wynajmu ani zniesienia współwłasności. Każda córka może otrzymać swoją część środków bezpośrednio na własny rachunek.

Przy darowiźnie od rodzica trzeba jednak zachować formalności podatkowe. Jeżeli wartość darowizn otrzymanych od tej samej osoby przekracza 36 120 zł, obdarowana powinna zgłosić darowiznę na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pieniędzy. Dla bezpieczeństwa przelew powinien iść z rachunku matki na rachunek córki, a w tytule przelewu warto wskazać, że jest to darowizna.

Przy większych kwotach warto unikać przekazywania gotówki do ręki. Zwolnienie dla darowizny pieniężnej wymaga udokumentowania otrzymania środków dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek bankowy, rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym. Brak takiego dowodu może spowodować spór z urzędem skarbowym.

Darowizna mieszkania od matki

Darowizna mieszkania wymaga aktu notarialnego. W akcie można wskazać, że każda z córek otrzymuje udział po 1/2 w nieruchomości. Przy takiej darowiźnie również można korzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny. Co istotne, jeżeli darowizna jest dokonana w formie aktu notarialnego, obdarowane zasadniczo nie muszą samodzielnie składać SD-Z2, ponieważ czynność zgłasza notariusz.

Ten wariant wiąże się jednak z kosztami notarialnymi, opłatami sądowymi za wpis do księgi wieczystej oraz praktycznymi skutkami współwłasności. Po darowiźnie siostry będą musiały wspólnie decydować o sprzedaży, wynajmie, remoncie, ponoszeniu opłat i ewentualnym zniesieniu współwłasności.

Jeżeli jedna z sióstr będzie chciała zatrzymać lokal, a druga będzie wolała pieniądze, konieczna może być spłata udziału. W razie braku porozumienia sprawa może trafić do sądu w ramach zniesienia współwłasności, co zwykle wydłuża i podraża cały proces.

Czy sprzedaż mieszkania przez matkę może oznaczać PIT?

Jeżeli matka najpierw sprzeda mieszkanie, a dopiero potem przekaże córkom pieniądze, trzeba sprawdzić, czy sama sprzedaż nie będzie dla matki opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Co do zasady odpłatne zbycie nieruchomości może podlegać PIT, jeżeli następuje przed upływem 5 lat liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości.

Jeżeli ustawowy termin już upłynął, sprzedaż prywatnego mieszkania co do zasady nie powoduje PIT z tego tytułu. Jeżeli termin nie upłynął, trzeba rozważyć wysokość dochodu, koszty nabycia, nakłady oraz możliwość skorzystania z ulgi mieszkaniowej. To jest okoliczność dotycząca matki jako sprzedającej, a nie córek jako obdarowanych.

Z tego powodu podatkowo najkorzystniejszy wariant nie zawsze oznacza to samo dla wszystkich osób. Córki mogą nie zapłacić podatku od darowizny, ale matka może mieć obowiązek rozliczenia sprzedaży, jeżeli zbycie nastąpi zbyt wcześnie.

Równy podział między siostry

Jeżeli celem jest równy podział tylko między dwie siostry, najprostsza organizacyjnie jest zwykle sprzedaż mieszkania przez matkę i przekazanie każdej córce połowy ceny w formie przelewu. Wtedy każda z córek otrzymuje konkretną kwotę, a nie udział w rzeczy, która wymaga późniejszych wspólnych decyzji.

Darowizna udziałów w mieszkaniu jest korzystna wtedy, gdy siostry chcą lokal zachować, wspólnie wynajmować albo gdy jedna z nich od razu planuje spłacić drugą. Warto jednak spisać ustalenia dotyczące opłat, remontów, korzystania z lokalu i ewentualnej sprzedaży, aby uniknąć późniejszych konfliktów.

Co z bratem i przyszłym zachowkiem?

Skoro w rodzinie jest jeszcze brat, którego obecnie sprawa ma nie dotyczyć, trzeba pamiętać o skutkach spadkowych. Darowizna dokonana za życia matki na rzecz tylko części dzieci może być brana pod uwagę przy późniejszym obliczaniu zachowku po jej śmierci. Nie oznacza to automatycznie, że brat zawsze skutecznie uzyska zapłatę, ale ryzyka nie należy pomijać.

Jeżeli matka chce definitywnie uregulować sytuację majątkową dzieci, warto rozważyć szersze porozumienie rodzinne. W praktyce znaczenie mogą mieć wcześniejsze darowizny, sytuacja majątkowa matki, treść testamentu, ewentualne umowy notarialne oraz to, czy brat otrzymał lub otrzyma inne przysporzenie. W takich sprawach bezpieczniej nie opierać się wyłącznie na ustnych ustaleniach.

Który wariant jest zwykle korzystniejszy?

Jeżeli mieszkanie ma zostać docelowo sprzedane, zwykle bardziej praktyczne jest, aby sprzedaży dokonała matka, a następnie przekazała córkom pieniądze. Pozwala to uniknąć współwłasności, wspólnej sprzedaży przez siostry i późniejszego rozliczania udziałów. Trzeba jednak wcześniej sprawdzić ewentualny PIT po stronie matki.

Jeżeli mieszkanie ma pozostać w rodzinie, a siostry chcą nim wspólnie dysponować, darowizna udziałów może być dobrym rozwiązaniem. Należy wtedy uwzględnić koszty aktu notarialnego i praktyczne zasady współwłasności.

Podatkowo dla córek oba warianty mogą być neutralne, ale tylko przy dochowaniu formalności. Przy pieniądzach kluczowe są przelew i SD-Z2, a przy nieruchomości akt notarialny.

FAQ

Czy córka zapłaci podatek od darowizny mieszkania od matki?

Co do zasady nie, jeżeli spełnione są warunki zwolnienia dla najbliższej rodziny. Darowizna mieszkania wymaga aktu notarialnego, a notariusz dokonuje wymaganych zgłoszeń podatkowych.

Czy darowiznę pieniędzy od matki trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

Tak, jeżeli wartość darowizn od tej samej osoby przekracza 36 120 zł. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania pieniędzy.

Czy przelew jest konieczny przy darowiźnie pieniędzy?

Przy większych darowiznach pieniężnych jest to najbezpieczniejsza forma. Zwolnienie wymaga udokumentowania przekazania pieniędzy na rachunek lub przekazem pocztowym. Przekazanie gotówki może utrudnić skorzystanie ze zwolnienia.

Czy lepiej przekazać mieszkanie, czy pieniądze po sprzedaży?

Jeżeli lokal ma być sprzedany, zwykle prostsza jest darowizna pieniędzy po sprzedaży. Jeżeli mieszkanie ma pozostać w rodzinie, można rozważyć darowiznę udziałów, ale trzeba liczyć się ze współwłasnością i kosztami notarialnymi.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: mieszkanie dla wnuka.

Czy brat może później żądać zachowku?

Może to zależeć od całej sytuacji spadkowej, wcześniejszych darowizn, testamentu i wartości majątku pozostawionego po matce. Darowizny dla części dzieci mogą mieć znaczenie przy obliczaniu zachowku, dlatego warto tę kwestię przeanalizować przed dokonaniem darowizny.

Podsumowanie

Dla córek darowizna mieszkania i darowizna pieniędzy od matki mogą być zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Różnica tkwi przede wszystkim w formalnościach i skutkach praktycznych. Przy pieniądzach trzeba dopilnować przelewu i SD-Z2, a przy mieszkaniu potrzebny jest akt notarialny.

Jeżeli celem jest równy i bezkonfliktowy podział, często wygodniejsza jest sprzedaż mieszkania przez matkę i przekazanie córkom środków. Przed wyborem tego wariantu trzeba jednak sprawdzić, czy sprzedaż nie spowoduje PIT po stronie matki oraz czy przekazanie majątku nie wywoła późniejszych roszczeń spadkowych ze strony pozostałego rodzeństwa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

3. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych