Jak zgłosić prawidłową powierzchnię do podatku?

Jakie dane wpisać w informacji IN-1 po darowiźnie?

W informacji w sprawie podatku od nieruchomości należy podać dane zgodne ze stanem rzeczywistym i z zasadami wynikającymi z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie zawsze będzie to ta sama wartość, która w akcie notarialnym została opisana jako powierzchnia zabudowy.

Powierzchnia zabudowy oznacza zasadniczo rzut budynku na grunt. Natomiast podstawą opodatkowania budynku jest co do zasady jego powierzchnia użytkowa. Dlatego przy domu i garażu trzeba ustalić, czy dane z aktu notarialnego dotyczą powierzchni zabudowy, powierzchni użytkowej, czy danych przeniesionych z ewidencji gruntów i budynków.

Jeżeli akt notarialny wskazuje, że dom ma 110 m² powierzchni zabudowy, a garaż 25 m², nie oznacza to jeszcze automatycznie, że dokładnie takie wartości należy wpisać jako powierzchnię użytkową budynków do informacji IN-1. Warto sprawdzić dokumentację budowlaną, ewidencję gruntów i budynków, poprzednie zgłoszenia podatkowe oraz faktyczny obmiar pomieszczeń.

Zobacz również: Strych i poddasze użytkowe a podatek od nieruchomości

Powierzchnia zabudowy a powierzchnia użytkowa

Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu powierzchni zabudowy z powierzchnią użytkową. Dla podatku od nieruchomości powierzchnię użytkową budynku albo jego części mierzy się po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyłączeniami przewidzianymi w ustawie.

Przy ustalaniu powierzchni użytkowej szczególne znaczenie ma wysokość pomieszczeń. Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości powyżej 2,20 m uwzględnia się w całości. Powierzchnię o wysokości od 1,40 m do 2,20 m zalicza się w 50%. Powierzchni poniżej 1,40 m nie wlicza się do podstawy opodatkowania.

To oznacza, że poprzednia decyzja podatkowa rodziców mogła wykazywać niższą powierzchnię nie dlatego, że urząd popełnił błąd, lecz dlatego, że decyzja obejmowała powierzchnię użytkową po zastosowaniu zasad dotyczących wysokości pomieszczeń. Dotyczy to zwłaszcza poddaszy, skosów, piwnic, suteren i części gospodarczych.

Co zrobić, gdy akt notarialny i decyzja podatkowa pokazują inne dane?

Najpierw należy ustalić przyczynę rozbieżności. Możliwe są w szczególności trzy sytuacje:

• akt notarialny podaje powierzchnię zabudowy, a decyzja podatkowa powierzchnię użytkową,
• poprzednia informacja podatkowa rodziców zawierała błędny obmiar albo błędną kwalifikację pomieszczeń,
• dane w ewidencji gruntów i budynków albo w dokumentacji nieruchomości są nieaktualne lub wymagają wyjaśnienia.

Praktycznie najlepiej przygotować własny obmiar powierzchni użytkowej zgodny z zasadami podatkowymi, porównać go z dokumentami i złożyć w gminie informację IN-1 z prawidłowymi wartościami. Jeżeli urząd wymaga kopii aktu notarialnego, można dołączyć krótkie wyjaśnienie, że powierzchnia wskazana w akcie jako powierzchnia zabudowy nie jest tożsama z powierzchnią użytkową przyjmowaną do opodatkowania.

Jeżeli mają Państwo wątpliwości, warto poprosić urząd gminy o wskazanie, jakie dane wynikają z ewidencji i jak urząd kwalifikuje poszczególne budynki. Nie zwalnia to podatnika z obowiązku podania prawdziwych informacji, ale pozwala uniknąć prostego błędu w formularzu.

Garaż w podatku od nieruchomości

Garaż również należy prawidłowo wykazać w informacji podatkowej. Znaczenie ma to, czy jest częścią budynku mieszkalnego, odrębnym budynkiem, budynkiem pozostałym albo jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od tej kwalifikacji zależy stawka podatku.

W opisanej sytuacji garaż został wskazany w akcie obok domu. Jeżeli jest odrębnym budynkiem gospodarczym albo garażowym, gmina może traktować go inaczej niż powierzchnię mieszkalną domu. Jeżeli natomiast garaż jest częścią budynku mieszkalnego, konieczna jest analiza dokumentów i sposobu ujawnienia budynku w ewidencji.

Nie należy więc ograniczać się do prostego porównania: 25 m² w akcie i 20 m² w decyzji. Różnica może wynikać z obmiaru, wysokości pomieszczeń, przebudowy, nieaktualnych danych albo wcześniejszego błędu.

Czy rodzicom grożą konsekwencje za wcześniejsze zaniżenie powierzchni?

Jeżeli rodzice przez lata składali informacje z zaniżoną powierzchnią, organ podatkowy może badać prawidłowość wcześniejszych rozliczeń za okres, w którym byli podatnikami. Zakres takiej weryfikacji zależy od konkretnych okoliczności, w tym od przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz od tego, czy doszło do podania nieprawdy, zatajenia danych albo zwykłej omyłki.

W podatku od nieruchomości u osób fizycznych wysokość podatku jest ustalana decyzją organu podatkowego. Jeżeli po korekcie okaże się, że podatek był zaniżony, urząd może wydać decyzję korygującą wymiar podatku za okres, w którym jest to jeszcze dopuszczalne. Może również powstać obowiązek zapłaty zaległości i odsetek, jeżeli wynika to z decyzji lub rozliczenia organu.

Ryzyko karnoskarbowe wynika zwłaszcza z podania nieprawdy lub zatajenia prawdy w deklaracji albo informacji podatkowej. Zgodnie z art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego podatnik, który składając organowi podatkowemu deklarację lub oświadczenie podaje nieprawdę, zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega odpowiedzialności karnoskarbowej.

Nie każda rozbieżność automatycznie oznacza winę rodziców. Jeżeli korzystali z danych przekazanych przez urząd, działali w zaufaniu do wcześniejszych dokumentów albo rozbieżność wynika z odmiennego rozumienia powierzchni, są to okoliczności wymagające indywidualnej oceny.

Korekta informacji podatkowej przez poprzednich właścicieli

Jeżeli okaże się, że wcześniejsze informacje składane przez rodziców były nieprawidłowe, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest samodzielne złożenie korekty do właściwego organu podatkowego, czyli zasadniczo wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Korekta powinna dotyczyć okresu, w którym rodzice byli podatnikami podatku od nieruchomości.

W korekcie należy wskazać prawidłowe dane dotyczące powierzchni i klasyfikacji budynków. Warto dołączyć krótkie uzasadnienie, w którym wyjaśnia się, że błąd został wykryty przy darowiźnie nieruchomości, porównaniu aktu notarialnego, ewidencji i wcześniejszych decyzji podatkowych albo przy ponownym obmiarze budynków.

Art. 16a Kodeksu karnego skarbowego przewiduje, że nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe ten, kto złoży prawnie skuteczną korektę deklaracji podatkowej i uiści w całości należność publicznoprawną uszczuploną albo narażoną na uszczuplenie. W praktyce oznacza to, że nie warto czekać, aż urząd sam wykryje rozbieżności i rozpocznie czynności wyjaśniające.

Jeżeli organ podatkowy już prowadzi kontrolę, czynności sprawdzające albo postępowanie w danym zakresie, skutki korekty mogą być inne. W takiej sytuacji należy ocenić, czy korekta będzie prawnie skuteczna i czy potrzebne są dodatkowe wyjaśnienia.

Jak praktycznie przygotować zgłoszenie do gminy?

Przed złożeniem informacji IN-1 warto wykonać kilka kroków:

• sprawdzić, czy akt notarialny podaje powierzchnię zabudowy, użytkową czy dane ewidencyjne,
• ustalić rzeczywistą powierzchnię użytkową domu i garażu według zasad podatkowych,
• zweryfikować wysokość pomieszczeń, zwłaszcza na poddaszu, w piwnicy i w częściach gospodarczych,
• ustalić, czy garaż jest częścią budynku mieszkalnego czy odrębnym budynkiem,
• dołączyć do zgłoszenia wyjaśnienie rozbieżności, jeżeli dane różnią się od poprzedniej decyzji podatkowej.

Nowi właściciele nie powinni ukrywać różnicy między dokumentami. Wpisanie wartości niższej tylko dlatego, że taka widniała w dawnej decyzji rodziców, może spowodować spór z organem podatkowym. Z drugiej strony bezrefleksyjne przepisanie powierzchni zabudowy jako powierzchni użytkowej może prowadzić do zawyżenia podatku.

FAQ

Czy w IN-1 mam wpisać powierzchnię z aktu notarialnego?

Nie zawsze. Jeżeli akt podaje powierzchnię zabudowy, nie należy automatycznie wpisywać jej jako powierzchni użytkowej. Trzeba ustalić powierzchnię opodatkowaną według zasad podatku od nieruchomości.

Czy urząd może sam poprawić wcześniejsze decyzje rodziców?

Organ podatkowy może weryfikować wcześniejsze dane i wydać decyzję w granicach przewidzianych przepisami. Zakres weryfikacji zależy od okresu, rodzaju błędu i tego, czy zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.

Czy korekta informacji IN-1 wymaga uzasadnienia?

Warto je dołączyć, nawet jeżeli formularz nie przewiduje rozbudowanego opisu. Krótkie wyjaśnienie przyczyn korekty pomaga wykazać, że podatnik działa samodzielnie i porządkuje dane po wykryciu błędu.

Czy rodzice zapłacą karę za zaniżoną powierzchnię?

Nie można tego przesądzić bez analizy sprawy. Sam błąd w powierzchni nie musi oznaczać odpowiedzialności karnoskarbowej, ale ryzyko rośnie, gdy podatnik świadomie podał nieprawdę albo nie zgłosił znanej mu zmiany danych.

Czy garaż zawsze opodatkowuje się tak samo jak dom?

Nie. Stawka zależy od kwalifikacji garażu, jego położenia, sposobu wykorzystania i związku z budynkiem mieszkalnym albo działalnością gospodarczą. Dlatego garaż trzeba opisać w informacji zgodnie z jego rzeczywistym statusem.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest odróżnienie powierzchni zabudowy od powierzchni użytkowej. Do informacji IN-1 należy wpisać prawidłową powierzchnię opodatkowaną, ustaloną według zasad podatku od nieruchomości, a nie bezrefleksyjnie przepisać dane z aktu lub starej decyzji.

Jeżeli poprzednie decyzje rodziców były oparte na błędnych danych, warto rozważyć korektę wcześniejszych informacji i uregulowanie ewentualnej różnicy podatku. Takie działanie zwykle jest bezpieczniejsze niż czekanie, aż rozbieżność wykryje urząd po złożeniu nowej informacji przez obdarowanych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, t.j. Dz.U. 2023 poz. 70 ze zm.
2. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa