Wezwanie do podatku od nieruchomości po latach

Przedawnienie podatku od nieruchomości – o jaki termin naprawdę chodzi?

W sprawach podatku od nieruchomości u osób fizycznych trzeba odróżnić dwie kwestie: powstanie obowiązku podatkowego oraz powstanie zobowiązania podatkowego. Obowiązek podatkowy wynika z samego faktu posiadania przedmiotu opodatkowania, na przykład gruntu, budynku albo budowli. Zobowiązanie podatkowe u osoby fizycznej powstaje natomiast dopiero po doręczeniu decyzji ustalającej wysokość podatku.

Dlatego w sytuacji, w której właściciel przez lata nie składał informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, najważniejszy nie jest klasyczny termin przedawnienia już istniejącej zaległości, lecz termin, w którym organ podatkowy może jeszcze skutecznie doręczyć decyzję ustalającą podatek.

Zgodnie z Ordynacją podatkową decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe zasadniczo nie może zostać doręczona po upływie 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli jednak podatnik nie złożył wymaganej informacji albo nie ujawnił wszystkich danych potrzebnych do ustalenia podatku, stosuje się dłuższy, 5-letni termin.

Praktyczny wniosek jest taki: przy niezłożeniu informacji IN-1 gmina może badać sprawę wstecz, ale nie dowolnie daleko. Dla każdego roku trzeba osobno sprawdzić, czy decyzja za ten rok może jeszcze zostać doręczona w terminie z art. 68 Ordynacji podatkowej.

Zobacz również: kara za niezgłoszenie nieruchomości do opodatkowania

Kiedy trzeba zgłosić nieruchomość do opodatkowania?

Osoby fizyczne mają obowiązek złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, najczęściej na formularzu IN-1 wraz z odpowiednimi załącznikami. Informację składa się w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego lub od dnia zdarzenia wpływającego na wysokość podatku.

Takim zdarzeniem może być między innymi nabycie działki, wybudowanie domu, zmiana sposobu wykorzystania budynku, zakończenie rozbiórki budynku albo ujawnienie, że na gruncie znajduje się obiekt dotychczas niezgłoszony do opodatkowania.

W przypadku budynku nowo wybudowanego obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ostatecznym wykończeniem. Jeżeli więc dom został ukończony lub zaczęto go użytkować w 2010 r., podatek od budynku mieszkalnego powinien być zasadniczo ustalany od 2011 r.

Inaczej należy oceniać sam grunt i istniejący już wcześniej budynek, na przykład starą stajnię. Jeżeli działka i stajnia były przedmiotem opodatkowania od chwili nabycia, informacja powinna zostać złożona już po nabyciu nieruchomości. Ostateczna kwalifikacja zależy jednak od danych ewidencyjnych, charakteru gruntu, sposobu wykorzystania budynku oraz ewentualnych zwolnień przewidzianych w ustawie lub uchwale rady gminy.

Za jakie lata gmina może ustalić podatek?

Jeżeli podatnik nie złożył informacji IN-1, organ podatkowy może skorzystać z 5-letniego terminu na doręczenie decyzji ustalającej podatek. Termin ten liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy za dany rok.

Nie oznacza to automatycznie, że gmina zawsze może żądać podatku za pełne 5 poprzednich lat w każdej sprawie. Trzeba ustalić osobno dla każdego roku:

• kiedy powstał obowiązek podatkowy,
• czy podatnik złożył informację lub ujawnił wszystkie dane,
• czy decyzja ustalająca została doręczona przed upływem terminu z Ordynacji podatkowej,
• czy nie występują szczególne okoliczności wpływające na bieg terminu.

Dla bardzo dawnych okresów, takich jak lata 2006-2013, trzeba więc sprawdzić, czy w czasie, gdy organ doręczał albo zamierzał doręczyć decyzję, termin do jej wydania i doręczenia jeszcze nie upłynął. Jeżeli termin z art. 68 Ordynacji podatkowej minął, zobowiązanie podatkowe za taki rok nie powinno powstać przez doręczenie spóźnionej decyzji.

Jeżeli decyzja zostanie doręczona prawidłowo i w terminie, dopiero wtedy powstaje zobowiązanie podatkowe. Od tego momentu zaczynają mieć znaczenie terminy płatności wskazane w decyzji i przepisy o przedawnieniu już istniejącego zobowiązania podatkowego.

Jak wypełnić zaległą informację IN-1?

Formularz należy wypełnić zgodnie ze stanem faktycznym, a nie tak, aby sztucznie ograniczyć podatek. Warto jednak dopilnować, aby dane były precyzyjne, bo błędna kwalifikacja powierzchni lub budynku może istotnie zawyżyć podatek.

W praktyce należy zwrócić uwagę zwłaszcza na:

• datę nabycia gruntu oraz datę powstania obowiązku podatkowego,
• powierzchnię gruntu i sposób jego sklasyfikowania,
• istnienie i powierzchnię starego budynku gospodarczego, na przykład stajni,
• rok zakończenia budowy domu albo rozpoczęcia jego użytkowania,
• przeznaczenie budynków: mieszkalne, pozostałe, związane z działalnością gospodarczą albo inne,
• datę rozbiórki lub faktycznego ustania istnienia budynku, jeżeli do niej doszło.

Jeżeli organ żąda dopisku, że informacja jest składana po raz pierwszy oraz wskazania lat, których dotyczy, można to zrobić, ale najlepiej dodać zastrzeżenie, że informacja jest składana na wezwanie organu i według najlepszej wiedzy podatników. Nie warto wpisywać oświadczeń, które sugerowałyby uznanie podatku za wszystkie lata, jeżeli część z nich może być już objęta upływem terminu do doręczenia decyzji.

Dobrym rozwiązaniem jest dołączenie krótkiego pisma przewodniego. Można w nim wskazać, że podatnicy składają informację, proszą o uwzględnienie terminów wynikających z art. 68 Ordynacji podatkowej i o doręczenie ewentualnej decyzji wraz z uzasadnieniem za każdy rok objęty postępowaniem.

Czy warto przeciągać sprawę do końca roku?

Celowe przeciąganie sprawy co do zasady nie jest dobrym rozwiązaniem. Po pierwsze, organ może wydać i doręczyć decyzję przed upływem terminu. Po drugie, nieodebranie pisma nie musi oznaczać, że nie doszło do doręczenia.

Ordynacja podatkowa przewiduje tzw. doręczenie zastępcze. W uproszczeniu, jeżeli przesyłka zostanie prawidłowo awizowana i nie zostanie odebrana, doręczenie może zostać uznane za dokonane z upływem ustawowego terminu przechowywania przesyłki. Mechanizm ten wynika z art. 150 Ordynacji podatkowej.

Jeżeli termin na odpowiedź na wezwanie jest zbyt krótki, lepiej złożyć wniosek o jego przedłużenie i uzasadnić to potrzebą zebrania dokumentów, niż ignorować korespondencję. Brak reakcji może skutkować dalszymi czynnościami organu, a w pewnych sytuacjach także sankcjami porządkowymi lub karnoskarbowymi.

Konsekwencje niezgłoszenia nieruchomości

Niezłożenie informacji o nieruchomości może mieć dwa skutki. Pierwszy to podatkowy: organ może ustalić zaległy podatek za lata, w których decyzja może być jeszcze skutecznie doręczona. Drugi to karnoskarbowy: jeżeli brak informacji naraził podatek na uszczuplenie, organ może rozważać odpowiedzialność na podstawie Kodeksu karnego skarbowego.

W typowych sprawach dotyczących osób fizycznych konsekwencje zależą od wysokości podatku, stopnia zawinienia, dotychczasowej postawy podatnika i tego, czy podatnik współpracuje z organem. Nie zawsze kończy się to grzywną, ale ryzyka nie należy lekceważyć.

Jeżeli podatnik sam wykrył błąd, często rozważa się złożenie czynnego żalu. Trzeba jednak pamiętać, że jego skuteczność może być ograniczona, jeżeli organ miał już udokumentowaną wiadomość o naruszeniu albo rozpoczął czynności służbowe zmierzające do jego ujawnienia. Po otrzymaniu wezwania warto więc działać ostrożnie i nie zakładać automatycznie, że czynny żal rozwiąże problem.

Właściciele czy współwłaściciele?

Jeżeli działka została darowana obojgu małżonkom do majątku wspólnego, małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej. Jest to szczególny rodzaj współwłasności, określany jako wspólność łączna, czyli bez udziałów.

W informacji podatkowej należy więc wykazać współwłasność. W praktyce gmina może wymagać danych obojga małżonków, a decyzja w sprawie podatku od nieruchomości może dotyczyć współwłaścicieli. Jeżeli nieruchomość należy do majątku osobistego jednego małżonka, sytuacja wygląda inaczej i trzeba to zweryfikować w akcie darowizny oraz księdze wieczystej.

Co zrobić po rozbiórce starej stajni?

Samo wystąpienie o pozwolenie na rozbiórkę nie oznacza jeszcze automatycznie, że budynek przestaje być przedmiotem opodatkowania. Znaczenie ma faktyczne ustanie istnienia budynku albo wystąpienie zdarzenia, które wpływa na wysokość podatku.

Po zakończeniu rozbiórki należy złożyć aktualizację informacji IN-1 w terminie 14 dni od zdarzenia wpływającego na opodatkowanie. Co do zasady zmiana wysokości podatku następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiło zdarzenie uzasadniające zmianę.

Warto zachować dokumenty potwierdzające rozbiórkę, na przykład decyzję, zgłoszenie zakończenia robót, protokół albo dokumentację geodezyjną, jeżeli była sporządzana. Mogą być potrzebne, gdy gmina będzie ustalała, od kiedy budynek nie powinien być już opodatkowany.

FAQ

Czy podatek od nieruchomości przedawnia się po 3 latach?

Nie zawsze. Termin 3-letni dotyczy doręczenia decyzji ustalającej, gdy podatnik prawidłowo wykonał obowiązki informacyjne. Jeżeli podatnik nie złożył informacji albo nie ujawnił wszystkich danych, stosuje się termin 5-letni liczony od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Czy gmina może naliczyć podatek za wszystkie lata od nabycia działki?

Nie powinna ustalać podatku za lata, dla których upłynął termin na doręczenie decyzji ustalającej. Trzeba jednak sprawdzić każdy rok oddzielnie, bo inne daty mogą dotyczyć gruntu, starego budynku i nowo wybudowanego domu.

Czy za niezłożenie IN-1 grozi kara?

Tak, w określonych sytuacjach brak złożenia informacji może być potraktowany jako czyn karnoskarbowy, zwłaszcza gdy naraził podatek na uszczuplenie. Skutek zależy od kwoty podatku, winy podatnika i okoliczności sprawy.

Czy nieodebranie decyzji z gminy zatrzyma sprawę?

Zwykle nie. Jeżeli przesyłka zostanie prawidłowo awizowana i nie zostanie odebrana, może dojść do doręczenia zastępczego. Wtedy decyzję uznaje się za doręczoną mimo faktycznego nieodebrania pisma.

Czy stara, nieużywana stajnia podlega podatkowi?

Może podlegać podatkowi, jeżeli jest budynkiem w rozumieniu przepisów o podatku od nieruchomości. Sam brak użytkowania nie zawsze wyłącza opodatkowanie. Znaczenie mają cechy obiektu, jego powierzchnia, stan prawny gruntu i ewentualne zwolnienia.

Kto składa informację, jeżeli nieruchomość jest we wspólności małżeńskiej?

Jeżeli nieruchomość należy do majątku wspólnego, dane powinni ujawnić małżonkowie jako współwłaściciele w ramach wspólności łącznej. W praktyce warto sprawdzić wymagania formularza stosowanego w danej gminie i dane wynikające z aktu nabycia.

Podsumowanie

Po otrzymaniu wezwania z gminy nie warto ignorować sprawy ani celowo przeciągać korespondencji. Należy złożyć rzetelną informację IN-1, ale jednocześnie dopilnować, aby organ nie ustalał podatku za lata, dla których upłynął termin na doręczenie decyzji. Przy niezłożeniu informacji najczęściej kluczowy jest 5-letni termin z Ordynacji podatkowej.

W opisanej sytuacji szczególne znaczenie mają daty: nabycia działki, istnienia starej stajni, zakończenia budowy domu, rozpoczęcia użytkowania oraz ewentualnej rozbiórki. Od tych okoliczności zależy, od kiedy i w jakiej wysokości podatek mógł być należny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926

2. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

3. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy