Nieujawniony budynek gospodarczy po spadku

Podatek od nieruchomości po nabyciu spadku

W przypadku osób fizycznych podatek od nieruchomości jest ustalany decyzją wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego według położenia nieruchomości. Wynika to z art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zasadniczo podatek jest płatny w ratach w terminach: do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego, chyba że decyzja została doręczona później albo kwota podatku jest na tyle niska, że podlega zapłacie jednorazowo.

Nabycie nieruchomości w spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, choć w praktyce dokument potwierdzający dziedziczenie pojawia się później, na przykład po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo po uzyskaniu postanowienia sądu. Dla podatku od nieruchomości ważne jest to, że nowi właściciele powinni poinformować gminę o okolicznościach mających wpływ na opodatkowanie.

Osoby fizyczne składają informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, zwykle na formularzu IN-1 wraz z załącznikami. Co do zasady należy to zrobić w terminie 14 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo zmianę obowiązku podatkowego. Jeżeli budynek gospodarczy ujawnił się dopiero przy porządkowaniu spraw spadkowych, najlepiej złożyć uzupełnienie informacji i krótko wyjaśnić, kiedy oraz w jakich okolicznościach spadkobiercy ustalili, że obiekt nie był wykazywany.

Czy gmina może naliczyć podatek za budynek gospodarczy

Tak, ale trzeba rozdzielić dwa okresy: okres po nabyciu spadku przez spadkobierców oraz okres, w którym właścicielem był zmarły ojciec. Za czas, w którym spadkobiercy są już właścicielami albo współwłaścicielami nieruchomości, gmina może ustalić podatek od budynku gospodarczego, jeżeli budynek podlega opodatkowaniu i nie został wykazany w informacji podatkowej.

Jeżeli nieruchomość należy do kilku spadkobierców, powstaje współwłasność. Przy podatku od nieruchomości współwłaściciele co do zasady odpowiadają za podatek solidarnie, chyba że zachodzi szczególny wyjątek przewidziany w przepisach. Oznacza to, że gmina może kierować decyzję dotyczącą tej samej nieruchomości do współwłaścicieli, a rozliczenia między spadkobiercami są już sprawą wewnętrzną.

Gmina może również ustalić podatek za wcześniejsze lata przypadające już po nabyciu spadku, jeżeli nie upłynęły terminy wynikające z Ordynacji podatkowej. Co do zasady prawo do doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie wygasa po 3 latach od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, a jeżeli podatnik nie złożył informacji albo podał dane niezgodne ze stanem faktycznym, termin ten może wynosić 5 lat. Szczegóły zawsze wymagają sprawdzenia dokumentów i dat doręczeń.

Odpowiedzialność spadkobierców za podatek sprzed śmierci spadkodawcy

Inaczej wygląda odpowiedzialność za okres, w którym właścicielem nieruchomości był zmarły. W podatku od nieruchomości od osób fizycznych zobowiązanie podatkowe jest zasadniczo konkretyzowane decyzją organu podatkowego. Jeżeli decyzje doręczone ojcu obejmowały tylko budynek mieszkalny, a budynek gospodarczy nie został w nich ujęty, organ nie może po śmierci podatnika po prostu wydać nowej decyzji adresowanej do osoby zmarłej.

Ordynacja podatkowa przewiduje, że organ podatkowy orzeka o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców. Podstawą są między innymi ostateczne decyzje wydane wobec spadkodawcy oraz zobowiązania wynikające z prawidłowych deklaracji. W praktyce oznacza to, że spadkobiercy mogą odpowiadać za istniejące zaległości podatkowe zmarłego, ale nie za hipotetyczny podatek, którego wobec zmarłego skutecznie nie ustalono.

Znaczenie ma tu także stanowisko wyrażone w orzecznictwie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3059/14, wskazano na ograniczenia prowadzenia postępowań po śmierci podatnika oraz na odrębny tryb dotyczący spadkobierców. Nie należy więc automatycznie przyjmować, że każde odkrycie nieujawnionego wcześniej budynku pozwala gminie obciążyć spadkobierców podatkiem za cały okres posiadania nieruchomości przez zmarłego.

Czy urząd może ukarać spadkobierców

Jeżeli spadkobiercy terminowo zgłosili nabycie spadku i działali w przekonaniu, że informacje o nieruchomości są kompletne, ryzyko sankcji jest mniejsze. Sam fakt, że zmarły wcześniej nie wykazał budynku gospodarczego, nie oznacza automatycznie, że spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność karną skarbową za jego zaniechanie.

Ryzyko może powstać przede wszystkim wtedy, gdy po nabyciu spadku spadkobiercy wiedzieli o budynku, mieli obowiązek go zgłosić, a mimo to nie złożyli informacji albo podali dane nieprawdziwe. Odpowiedzialność za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe wymaga jednak oceny winy, okoliczności sprawy, zachowania podatnika oraz skutków podatkowych.

Najbezpieczniejsze działanie to złożenie uzupełnionej informacji do gminy, wskazanie powierzchni użytkowej budynku, sposobu jego wykorzystywania oraz daty, od której spadkobiercy są właścicielami. Jeżeli gmina wyda decyzję ustalającą podatek za okres po nabyciu spadku, trzeba pilnować terminu zapłaty albo terminu odwołania, jeżeli decyzja jest nieprawidłowa.

Co zrobić praktycznie po ujawnieniu budynku

W pierwszej kolejności należy ustalić dane potrzebne do opodatkowania: rodzaj budynku, powierzchnię użytkową, sposób wykorzystania, położenie na działce oraz to, czy obiekt jest związany z działalnością gospodarczą, gospodarstwem rolnym lub innym szczególnym przeznaczeniem. Od tych danych zależy stawka podatku, a czasem także sama kwalifikacja obiektu.

Następnie warto złożyć w gminie uzupełnienie informacji podatkowej. W piśmie można zaznaczyć, że spadkobiercy zgłosili nabycie spadku terminowo, a informację o nieujawnionym budynku składają niezwłocznie po ustaleniu stanu faktycznego. Do pisma można dołączyć dokument potwierdzający dziedziczenie, wypis z rejestru gruntów, szkic sytuacyjny albo inne dokumenty, o które prosi gmina.

Jeżeli urząd wyda decyzję obejmującą okres sprzed śmierci spadkodawcy, nie należy jej ignorować. Trzeba sprawdzić adresatów decyzji, podstawę prawną, okres opodatkowania, uzasadnienie oraz pouczenie o odwołaniu. Błędna decyzja może wymagać zaskarżenia w terminie, a brak reakcji może utrudnić późniejszą obronę.

FAQ

Czy musimy zapłacić podatek za budynek gospodarczy za całe lata, gdy właścicielem był ojciec?

Nie zawsze. Jeżeli wobec ojca nie wydano skutecznej decyzji obejmującej ten budynek, gmina nie może po jego śmierci po prostu ustalić mu nowego podatku. Odpowiedzialność spadkobierców za okres sprzed śmierci wymaga podstawy w przepisach Ordynacji podatkowej.

Czy samo zgłoszenie nabycia spadku wystarczy?

Zgłoszenie nabycia spadku jest ważne, ale informacja podatkowa powinna zawierać prawidłowe dane o wszystkich opodatkowanych gruntach, budynkach i budowlach. Jeżeli budynek gospodarczy nie został ujęty, warto złożyć uzupełnienie albo korektę informacji.

Od kiedy spadkobiercy płacą podatek od odziedziczonej nieruchomości?

Obowiązek podatkowy przy istniejącej nieruchomości wiąże się z nabyciem własności. W praktyce gmina ustala podatek decyzją za okres, w którym spadkobiercy są właścicielami lub współwłaścicielami, z uwzględnieniem zasad powstawania obowiązku podatkowego przewidzianych w ustawie.

Czy gmina może naliczyć odsetki?

Odsetki mogą pojawić się wtedy, gdy istnieje zaległość podatkowa, czyli podatek nie został zapłacony w terminie wynikającym z decyzji albo przepisów. Jeżeli decyzja dopiero ustala podatek i nie upłynął termin płatności, sytuacja wymaga osobnej oceny.

Czy można odwołać się od decyzji gminy?

Tak. Od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin i sposób wniesienia odwołania powinny być wskazane w pouczeniu decyzji.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozdzielenie dwóch kwestii. Po pierwsze, spadkobiercy jako aktualni właściciele powinni prawidłowo zgłosić budynek gospodarczy i liczyć się z decyzją podatkową za okres po nabyciu spadku. Po drugie, za okres sprzed śmierci ojca gmina nie może automatycznie obciążyć ich podatkiem, którego nie ustalono skuteczną decyzją wobec spadkodawcy.

Jeżeli urząd domaga się podatku za dawne lata, trzeba sprawdzić, czy chodzi o zobowiązanie samego spadkodawcy, czy o zobowiązanie spadkobierców jako nowych właścicieli. Od tego zależy tryb postępowania, terminy, możliwość odwołania oraz realne ryzyko zapłaty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3059/14