Sprzedaż odziedziczonej działki a podatek PIT

Czy sprzedaż działki odziedziczonej po ojcu podlega PIT?

W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma nie data śmierci ojca ani data stwierdzenia nabycia spadku, lecz data, w której ojciec nabył nieruchomość. Wynika to z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tą zasadą przy sprzedaży nieruchomości nabytej w spadku 5 lat liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nieruchomość nabył albo wybudował spadkodawca. Jeżeli więc ojciec otrzymał ziemię w 2005 r., termin upłynął z końcem 2010 r. Sprzedaż w lutym 2024 r. nastąpiła po upływie tego okresu.

W konsekwencji sprzedaż udziału w odziedziczonej ziemi nie powinna powodować obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, pod warunkiem że sprzedaż nie nastąpiła w ramach działalności gospodarczej i że ojciec rzeczywiście był właścicielem tej nieruchomości od 2005 r.

Jak liczyć 5 lat przy sprzedaży nieruchomości ze spadku?

Ogólna zasada z ustawy o PIT mówi, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części albo udziału w nieruchomości jest opodatkowane, jeżeli następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym doszło do nabycia lub wybudowania.

Dla spadków obowiązuje jednak reguła szczególna: nie liczy się 5 lat od dnia śmierci spadkodawcy, od dnia aktu poświadczenia dziedziczenia ani od dnia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Liczy się data nabycia nieruchomości przez spadkodawcę.

Jeżeli spadkodawca posiadał nieruchomość dłużej niż 5 lat liczonych od końca roku nabycia, spadkobierca może ją sprzedać bez PIT nawet krótko po nabyciu spadku. Zasada ta została wprowadzona ustawą z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustaw podatkowych, dostępną pod adresem: Dz.U. 2018 poz. 2193.

Czy trzeba składać PIT-39 po sprzedaży w 2024 r.?

Jeżeli sprzedaż nie podlega opodatkowaniu z powodu upływu 5-letniego terminu, nie składa się zeznania PIT-39 tylko z tego powodu. Dotyczy to także sytuacji, w której sprzedawana jest tylko część gruntu albo udział w nieruchomości odziedziczony po rodzicu.

Gdyby jednak w innej sprawie sprzedaż nastąpiła przed upływem 5 lat, należałoby co do zasady złożyć PIT-39 po zakończeniu roku podatkowego i rozliczyć 19% podatku od dochodu, chyba że podatnik spełni warunki ulgi mieszkaniowej. Dla sprzedaży dokonanej w 2024 r. termin rozliczenia przypadałby do 30 kwietnia 2025 r.

W opisanej sprawie, przy założeniu że ojciec był właścicielem ziemi od 2005 r., nie ma obowiązku zapłaty PIT ani składania PIT-39 z tytułu sprzedaży dokonanej w 2024 r.

Czy cel sprzedaży, na przykład spłata długów, ma znaczenie?

Sam cel sprzedaży nie decyduje o tym, czy powstaje PIT. Sprzedaż kawałka ziemi w celu spłaty długów rodzinnych, kredytów albo innych zobowiązań nie powoduje podatku, jeżeli 5-letni termin liczony według zasad dla spadku już upłynął.

Cel wydatkowania pieniędzy ma większe znaczenie wtedy, gdy sprzedaż jest opodatkowana i podatnik chce skorzystać z ulgi mieszkaniowej. Ulga dotyczy wydatków na własne cele mieszkaniowe, a nie każdej spłaty zadłużenia. W tej konkretnej sprawie ulga mieszkaniowa nie jest jednak potrzebna, skoro sprzedaż nie stanowi źródła przychodu w PIT.

Sprzedaż przez kilku spadkobierców

Każdy spadkobierca ocenia skutki podatkowe w odniesieniu do swojego udziału. Jeżeli matka i trójka dzieci sprzedali wspólnie część odziedziczonej ziemi, każdy z nich sprzedaje swój udział i u każdego trzeba sprawdzić, kiedy nieruchomość nabył spadkodawca.

Jeżeli wszyscy spadkobiercy nabyli udziały po tym samym spadkodawcy, który był właścicielem od 2005 r., w praktyce wnioski podatkowe powinny być takie same: brak PIT i brak PIT-39 z tej sprzedaży. Inaczej może być, gdy część udziałów pochodzi z innego tytułu, na przykład wcześniejszej darowizny, działu spadku albo nabycia od innej osoby.

FAQ

Czy po sprzedaży działki po ojcu zawsze trzeba zapłacić podatek?

Nie. Jeżeli od końca roku, w którym ojciec nabył nieruchomość, minęło 5 lat, sprzedaż przez spadkobierców co do zasady nie podlega PIT.

Od kiedy liczy się 5 lat przy spadku?

Termin liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nieruchomość nabył lub wybudował spadkodawca, a nie od daty śmierci ani od daty postanowienia spadkowego.

Czy trzeba złożyć PIT-39, jeśli sprzedaż nie jest opodatkowana?

Nie. Jeżeli sprzedaż nie stanowi źródła przychodu w PIT z powodu upływu 5-letniego terminu, nie składa się PIT-39 tylko z tego tytułu.

Czy sprzedaż części działki zmienia datę nabycia?

Zwykle nie. Sam podział nieruchomości i sprzedaż wydzielonej części nie oznaczają nowego nabycia, jeżeli właściciel nie uzyskał dodatkowych praw własności.

Czy spłata długów z pieniędzy ze sprzedaży wpływa na PIT?

Co do zasady nie. Jeżeli 5-letni termin już upłynął, cel przeznaczenia pieniędzy nie ma znaczenia dla powstania podatku dochodowego.

Podsumowanie

W opisanej sprawie ojciec otrzymał ziemię w 2005 r., a spadkobiercy sprzedali jej część w 2024 r. Ponieważ przy nieruchomości nabytej w spadku 5-letni termin liczy się od końca roku nabycia przez spadkodawcę, sprzedaż nastąpiła po upływie wymaganego okresu.

Oznacza to, że spadkobiercy co do zasady nie płacą podatku dochodowego od tej sprzedaży i nie składają PIT-39 z tego tytułu. Przed ostatecznym rozliczeniem warto jednak sprawdzić akty nabycia, postanowienie spadkowe, ewentualny dział spadku oraz historię udziałów, bo nietypowe czynności dotyczące nieruchomości mogą zmienić ocenę podatkową.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350

2. Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2018 poz. 2193