Pożyczka dla cudzoziemca udzielona w Polsce, kto odpowiada za podatek PCC?

Obowiązki pożyczkodawcy: czy trzeba zgłaszać pożyczkę i płacić podatek?

Zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej „ustawa PCC”):

4. Czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5, jeżeli ich przedmiotem są:

1) rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie wyjaśniam, że zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy PCC obowiązek podatkowy ciąży przy umowie pożyczki na biorącym pożyczkę. Zatem Pani jako pożyczkodawca nie jest zobowiązana do zgłoszenia tego faktu do urzędu skarbowego i do zapłaty podatku – te obowiązki ciążą na pożyczkobiorcy. Bowiem w przypadku pożyczki udzielanej przez osobę z Polski (czyli przez Panią) przyjmuje się, że środki pieniężne znajdują się w Polsce. W takim przypadku obowiązek zgłoszenia faktu zaciągnięcia pożyczki spoczywał na obywatelu Niemiec. Zaznaczam, że o konieczności opodatkowania pożyczki polskim podatkiem od czynności cywilnoprawnych przesądza fakt, że pożyczane pieniądze znajdowały się w Polsce (o czym świadczy fakt, że środki były przelewane są z polskiego rachunku bankowego).

Pożyczka zawarta w Polsce, środki z Polski – co to oznacza dla podatku PCC?

Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., II FSK 819/2005:

1. W art. 720 k.c. traktuje się pieniądze jako znaki pieniężne i rzeczy. Tak też ustawodawca w art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zapewne potraktował pieniądze będące przedmiotem między innymi umowy pożyczki, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy. W przepisie tym bowiem jest mowa ogólnie o rzeczach, jako przedmiocie czynności cywilnoprawnych wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

2. Sposób wykonania umowy pożyczki w sytuacji, gdy skarżący dokonał przelewu kwoty pożyczki z rachunku znajdującego się na terytorium RP dla oceny zasadności opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych ze względu na konsensualny charakter tej umowy nie ma znaczenia.

Przedawnienie i opodatkowanie ewentualnych odsetek – o czym jeszcze warto pamiętać?

Jeśli chodzi o termin przedawnienia, to stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wobec tego obowiązek podatkowy dla pożyczkobiorcy czyli obywatela Niemiec od pożyczek udzielonych w 2017 r. i 2018 r. przedawnił się odpowiednio w 2022 r. i 2023 r. Dla Pani sytuacji kwestia przedawnienia tego obowiązku nie ma znaczenia.

Należy również nadmienić, że jeżeli pożyczka była oprocentowana i z tego tytułu osiągnęła Pani dochód, winien on zostać uwzględniony przy rocznym rozliczeniu podatku od dochodów osób fizycznych za rok, którego dotyczy rozliczenie. Wobec tego rekomenduje zweryfikowanie, czy po Pani stronie nie powstał obowiązek podatkowy z racji osiągnięcia ewentualnego dochodu z tytułu udzielenia opisanej w pytaniu pożyczki.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - Dz.U. 2000 nr 86 poz. 959
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926