- Kontrakt menedżerski i umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem są w PIT kwalifikowane jako działalność wykonywana osobiście, także wtedy, gdy zawiera je osoba prowadząca JDG.
- Wynagrodzenia za samo zarządzanie nie można opodatkować 19% podatkiem liniowym z działalności gospodarczej ani rozliczać od niego pełnych kosztów firmowych, takich jak leasing auta czy telefon.
- Podmiot wypłacający wynagrodzenie z kontraktu menedżerskiego zwykle działa jako płatnik PIT i pobiera zaliczki według zasad właściwych dla działalności wykonywanej osobiście.
- Podatek liniowy może być możliwy przy odrębnej umowie na realne usługi doradcze, marketingowe, analityczne lub podobne, ale tylko wtedy, gdy nie obejmują one czynności zarządzania.
- Rozdzielenie umów musi być faktyczne, udokumentowane i widoczne w zakresie obowiązków, wynagrodzeniu, fakturach oraz efektach pracy.
Kontrakt menedżerski w PIT
W opisanej sytuacji podstawowe znaczenie ma kwalifikacja przychodu. Zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym także przychody z takich umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.
To oznacza, że samo wpisanie usług zarządzania do CEIDG, wystawianie faktury albo zawarcie umowy między dwiema osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą nie przesądza o rozliczeniu tego wynagrodzenia jako przychodu z działalności gospodarczej. Ustawa PIT wprost przenosi takie przychody do odrębnego źródła, czyli do działalności wykonywanej osobiście.
Nie ma przy tym decydującego znaczenia, czy zarządzany podmiot jest spółką, czy jednoosobową działalnością gospodarczą innej osoby. Jeżeli istotą umowy jest prowadzenie, organizowanie, kierowanie lub zarządzanie przedsiębiorstwem albo jego istotnym obszarem, organy podatkowe mogą uznać, że jest to umowa objęta art. 13 pkt 9 ustawy PIT.
Stanowisko to było potwierdzane w interpretacjach podatkowych i orzecznictwie. W interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 31 maja 2010 r., nr DD2/033/95/KBF/10/403, wskazano, że przychody z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście nawet wtedy, gdy takie umowy są zawierane w ramach działalności gospodarczej podatnika.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy można zastosować 19% podatek liniowy
Do wynagrodzenia z kontraktu menedżerskiego, którego istotą jest zarządzanie przedsiębiorstwem, nie stosuje się 19% podatku liniowego przewidzianego dla dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Podatek liniowy z art. 30c ustawy PIT dotyczy dochodów z działalności gospodarczej, natomiast ustawodawca wyraźnie kwalifikuje kontrakty menedżerskie do działalności wykonywanej osobiście.
Takie stanowisko potwierdził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FPS 10/09, dotyczącej przychodów uzyskiwanych z udziału w spółce jawnej wykonującej kontrakty menedżerskie. Sąd przyjął, że przychody te nie podlegają opodatkowaniu na zasadach podatku liniowego.
Podobnie w wyroku NSA z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 194/15, wskazano, że nie ma możliwości kwalifikowania przychodów z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze do innego źródła niż działalność wykonywana osobiście.
W praktyce oznacza to, że menedżer prowadzący JDG nie może bezpiecznie przyjąć, że całość wynagrodzenia za zarządzanie rozliczy liniowo tylko dlatego, że zawiera umowę jako przedsiębiorca. Jeżeli treść i sposób wykonywania umowy wskazują na zarządzanie, decydujące znaczenie ma art. 13 pkt 9 ustawy PIT.
Koszty uzyskania przychodu przy kontrakcie menedżerskim
Skoro wynagrodzenie z kontraktu menedżerskiego jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście, nie stosuje się do niego zasad rozliczania kosztów właściwych dla działalności gospodarczej. Nie można więc do samego wynagrodzenia za zarządzanie przypisać pełnych kosztów firmowych, takich jak leasing samochodu, rata za telefon, abonament internetowy, komputer, paliwo czy oprogramowanie, tylko dlatego, że menedżer prowadzi JDG.
W tym zakresie stosuje się koszty przewidziane w ustawie PIT dla danego rodzaju przychodu z działalności wykonywanej osobiście. W praktyce są one znacznie bardziej ograniczone niż koszty firmowe. Jeżeli więc głównym celem jest rozliczanie wysokich kosztów eksploatacyjnych, sama konstrukcja kontraktu menedżerskiego nie pozwala osiągnąć takiego efektu podatkowego.
Podmiot wypłacający wynagrodzenie z kontraktu menedżerskiego, w tym osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, co do zasady pełni funkcję płatnika PIT. To on oblicza i pobiera zaliczkę na podatek od wypłacanego wynagrodzenia, a następnie wykazuje przychody w odpowiedniej informacji podatkowej.
Jeżeli umowa zostanie wadliwie zakwalifikowana jako zwykła usługa firmowa, mimo że faktycznie obejmuje zarządzanie, ryzyko podatkowe może dotyczyć zarówno menedżera, jak i podmiotu wypłacającego wynagrodzenie. Spór może obejmować zaległe zaliczki, odsetki, korekty dokumentów oraz sposób rozliczenia kosztów.
Druga umowa na usługi doradcze lub marketingowe
Legalnym rozwiązaniem może być zawarcie dwóch odrębnych umów: jednej dotyczącej zarządzania przedsiębiorstwem oraz drugiej dotyczącej usług, które nie mają charakteru zarządczego. Przykładowo mogą to być usługi doradcze, analityczne, marketingowe, szkoleniowe, badania rynku, przygotowanie raportów, opracowanie strategii komunikacji albo wsparcie przy wdrożeniach.
Dochody z tej drugiej umowy mogą być rozliczane w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, a więc potencjalnie także z zastosowaniem podatku liniowego, jeżeli podatnik prawidłowo wybrał tę formę opodatkowania i nie zachodzą ustawowe wyłączenia. Wybór podatku liniowego składa się zasadniczo do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód z działalności w danym roku, a jeżeli pierwszy taki przychód osiągnięto w grudniu – do końca roku podatkowego.
Kluczowe jest jednak to, aby druga umowa nie była sztucznym wydzieleniem części wynagrodzenia za zarządzanie. Organy podatkowe oceniają nie tylko nazwy umów, ale przede wszystkim rzeczywisty zakres czynności, sposób ich wykonywania, dokumenty potwierdzające wykonanie usług oraz ekonomiczne uzasadnienie wynagrodzenia.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 13 listopada 2015 r., nr IPTPB3/4511-44/15-6/KJ, zaakceptowano możliwość odrębnego rozliczania usług doradczo-marketingowych w działalności gospodarczej, jeżeli podatnik wykonuje je niezależnie od czynności zarządczych i nie obejmują one kierowania ani zarządzania.
Jak bezpiecznie rozdzielić zakres usług
Aby rozdzielenie umów miało realne znaczenie podatkowe, powinno być widoczne w dokumentach i w praktyce. Sama druga faktura nie wystarczy, jeżeli w rzeczywistości menedżer cały czas wykonuje jeden pakiet czynności zarządczych.
- Zakres umów powinien być odrębny. Kontrakt menedżerski może obejmować prowadzenie przedsiębiorstwa, organizację pracy, nadzór nad zespołem i podejmowanie decyzji. Umowa doradcza powinna dotyczyć konkretnych analiz, rekomendacji, kampanii, raportów lub projektów, bez prawa samodzielnego zarządzania.
- Wynagrodzenie powinno być wyodrębnione. Warto ustalić oddzielne stawki, harmonogramy, faktury i opisy wykonanych czynności. Wynagrodzenie za doradztwo powinno odpowiadać wartości rynkowej tych usług.
- Dokumentacja powinna potwierdzać efekty pracy. Przy usługach doradczych przydatne są raporty, prezentacje, analizy, rekomendacje, korespondencja projektowa, protokoły odbioru i harmonogramy.
- Nie należy mieszać czynności zarządczych z doradczymi. Jeżeli ta sama czynność raz jest opisywana jako zarządzanie, a raz jako doradztwo, może to osłabić argumentację podatnika.
- Faktury powinny precyzyjnie opisywać usługę. Ogólne sformułowania typu obsługa firmy albo wsparcie biznesowe mogą być niewystarczające, jeżeli nie wiadomo, czy chodzi o doradztwo, czy o zarządzanie.
Koszty w działalności przy drugiej umowie
Jeżeli druga umowa rzeczywiście dotyczy usług wykonywanych w ramach działalności gospodarczej, podatnik może rozliczać koszty na zasadach firmowych. Kosztem może być wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodu, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu, o ile nie jest wyłączony z kosztów na podstawie ustawy PIT.
W praktyce mogą to być m.in. koszty telefonu, internetu, sprzętu komputerowego, oprogramowania, materiałów biurowych, podróży służbowych czy samochodu. Trzeba jednak pamiętać o szczególnych ograniczeniach dotyczących samochodów osobowych, w tym limitach przy użytkowaniu mieszanym i zasadach dokumentowania wydatków. Nie każdy wydatek opisany jako firmowy będzie automatycznie kosztem podatkowym.
Jeżeli leasing samochodu, telefon albo komputer służą zarówno usługom doradczym, jak i prywatnym albo czynnościom z kontraktu menedżerskiego, trzeba rozważyć właściwą proporcję i sposób dokumentowania wykorzystania. Koszty powinny być przypisane do faktycznego źródła przychodów.
VAT i ZUS przy kontrakcie menedżerskim
Odrębną kwestią jest VAT. Ustawa o VAT przewiduje, że niektóre czynności wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych nie są uznawane za samodzielną działalność gospodarczą, jeżeli zlecający określa warunki wykonywania czynności, wynagrodzenie oraz ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich. W takim wariancie kontrakt menedżerski może pozostawać poza VAT.
Jeżeli jednak umowa jest skonstruowana tak, że menedżer działa samodzielnie i ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich, ocena VAT może być inna. Dlatego w umowie warto jasno uregulować odpowiedzialność, zasady wykonywania czynności i relację stron. Usługi doradcze lub marketingowe wykonywane w ramach działalności gospodarczej zwykle wymagają odrębnej oceny pod kątem VAT, zwolnień, limitów i prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Również ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wymagają osobnej analizy. Kontrakt menedżerski może rodzić obowiązki składkowe według zasad właściwych dla umów cywilnoprawnych, a prowadzenie działalności gospodarczej nie zawsze pozwala ich uniknąć. Ostateczna ocena zależy od treści umowy, tytułów do ubezpieczeń i sytuacji konkretnej osoby.
Najczęstsze błędy przy konstruowaniu umowy
Największym błędem jest nazwanie umowy doradczą, gdy w rzeczywistości obejmuje ona prowadzenie przedsiębiorstwa. Organy podatkowe mogą wtedy pominąć nazwę umowy i ocenić ją według rzeczywistego charakteru świadczenia.
Drugim błędem jest brak dowodów wykonania usług dodatkowych. Jeżeli podatnik wystawia fakturę za doradztwo, ale nie posiada żadnych raportów, rekomendacji, analiz ani korespondencji potwierdzającej zakres prac, rozliczenie kosztów i podatku liniowego może być trudne do obrony.
Trzecim błędem jest dowolne przenoszenie kosztów między źródłami przychodu. Koszty działalności gospodarczej powinny dotyczyć tej działalności, a nie wynagrodzenia rozliczanego jako działalność wykonywana osobiście.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, kiedy rozdzielenie zarządzania i usług dodatkowych może mieć sens, a kiedy może zostać zakwestionowane.
Marta prowadzi JDG i zawiera z właścicielem sklepu internetowego kontrakt menedżerski. W ramach tej umowy organizuje pracę zespołu, zatwierdza budżety i podejmuje decyzje operacyjne. Wynagrodzenie z tej umowy powinno być rozliczane jako działalność wykonywana osobiście. Równolegle Marta zawiera drugą umowę na przygotowanie strategii marketingowej na nowy rynek. Dostarcza raport, harmonogram kampanii i analizę konkurencji. Jeżeli usługi te nie obejmują zarządzania, mogą być rozliczane w ramach jej działalności gospodarczej.
Tomasz wystawia dwie faktury: jedną za zarządzanie, drugą za doradztwo. W praktyce jednak wszystkie czynności polegają na prowadzeniu przedsiębiorstwa, wydawaniu poleceń pracownikom, negocjowaniu umów i podejmowaniu decyzji za właściciela. Nie ma osobnych raportów ani rezultatów doradczych. W takim układzie urząd skarbowy może uznać, że druga umowa jest pozorna podatkowo i że całość wynagrodzenia dotyczy kontraktu menedżerskiego.
Katarzyna zarządza firmą usługową na podstawie kontraktu menedżerskiego, ale dodatkowo prowadzi własną działalność w zakresie automatyzacji procesów księgowych. Na podstawie odrębnej umowy przygotowuje mapę procesów, rekomenduje program księgowy i szkoli pracowników z jego obsługi. Zakup licencji testowej i koszty dojazdu na szkolenie mogą być kosztami jej działalności, jeżeli są prawidłowo udokumentowane i dotyczą usług automatyzacyjnych, a nie samego zarządzania firmą.
FAQ
Czy kontrakt menedżerski zawarty w JDG daje prawo do podatku liniowego?
Nie dla samego wynagrodzenia za zarządzanie. Ustawa PIT kwalifikuje takie przychody jako działalność wykonywaną osobiście, także wtedy, gdy umowa została zawarta w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej.
Czy można wystawiać faktury za kontrakt menedżerski?
Fakturowanie nie przesądza o kwalifikacji w PIT. Nawet jeżeli dokument rozliczeniowy zostanie wystawiony w ramach działalności, przychód z zarządzania może nadal być przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Dodatkowo trzeba osobno ocenić skutki w VAT.
Czy leasing samochodu można zaliczyć do kosztów przy kontrakcie menedżerskim?
Nie jako koszt samego wynagrodzenia z kontraktu menedżerskiego. Leasing może być kosztem działalności gospodarczej, jeżeli samochód służy rzeczywistym usługom firmowym, np. doradczym, i spełnione są warunki wynikające z ustawy PIT.
Czy druga umowa z tym samym podmiotem jest dopuszczalna?
Tak, ale musi dotyczyć realnie innych czynności niż zarządzanie. Najbezpieczniej, gdy druga umowa przewiduje konkretne rezultaty, odrębne wynagrodzenie, oddzielną dokumentację i brak uprawnień decyzyjnych typowych dla menedżera.
Kto pobiera zaliczkę na PIT od kontraktu menedżerskiego?
Zasadniczo podmiot wypłacający wynagrodzenie działa jako płatnik i pobiera zaliczkę na PIT. Dotyczy to również przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, jeżeli wypłaca należności objęte zasadami właściwymi dla działalności wykonywanej osobiście.
Czy usługi doradcze zawsze można opodatkować liniowo?
Nie zawsze. Podatnik musi wybrać podatek liniowy w przewidzianym terminie, usługi muszą być rzeczywiście wykonywane w działalności gospodarczej, a ich zakres nie może w istocie pokrywać się z zarządzaniem przedsiębiorstwem.
Podsumowanie
Kontrakt menedżerski dotyczący zarządzania przedsiębiorstwem nie jest dobrym narzędziem do rozliczania 19% podatku liniowego i pełnych kosztów firmowych. W PIT takie wynagrodzenie jest co do zasady przychodem z działalności wykonywanej osobiście, nawet jeżeli menedżer prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą.
Możliwe jest natomiast równoległe świadczenie odrębnych usług doradczych, marketingowych, analitycznych lub technicznych w ramach JDG. Warunkiem jest rzeczywiste rozdzielenie tych usług od zarządzania, prawidłowa dokumentacja i właściwe przypisanie kosztów. Przy większych kwotach warto przygotować umowy tak, aby były spójne podatkowo, cywilnoprawnie, składkowo i dowodowo.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
3. Interpretacja ogólna Ministra Finansów z dnia 31 maja 2010 r., nr DD2/033/95/KBF/10/403
4. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FPS 10/09
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 194/15
6. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 380/16
7. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1030/11
8. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 770/16
