Darowizna auta z Niemiec a akcyza w Polsce

Darowizna samochodu z Niemiec a akcyza w Polsce

Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. W praktyce chodzi o sprowadzenie samochodu osobowego z innego państwa członkowskiego UE do Polski.

Ustawa o podatku akcyzowym rozumie nabycie wewnątrzwspólnotowe szerzej niż potoczne „kupno”. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 tej ustawy jest to przemieszczenie samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Dlatego akcyza może powstać także wtedy, gdy auto jest przekazywane nieodpłatnie, np. w drodze darowizny od rodzica dla dziecka.

Przy autach sprowadzanych z zagranicy warto odróżnić zwykłą darowiznę od sytuacji, gdy w grę wchodzi mienie przesiedleńcze a akcyza.

Nie decyduje więc sama umowa darowizny, lecz fakt, że samochód osobowy niezarejestrowany wcześniej w Polsce zostaje przywieziony z Niemiec do Polski. Jeżeli nie ma zastosowania żadne zwolnienie, trzeba liczyć się z obowiązkiem rozliczenia akcyzy.

Kto powinien rozliczyć akcyzę?

Podatnikiem akcyzy jest podmiot dokonujący czynności podlegającej opodatkowaniu. Przy sprowadzeniu auta z Niemiec do Polski należy więc ustalić, kto faktycznie dokonuje nabycia wewnątrzwspólnotowego: ojciec, córka, czy ewentualnie inna osoba działająca w ich imieniu.

Jeżeli ojciec przywozi własne auto do Polski, a następnie przekazuje je córce, obowiązek akcyzowy może powstać po jego stronie jako osoby dokonującej przemieszczenia. Jeżeli natomiast córka otrzymuje samochód jeszcze w Niemczech i sama sprowadza go do Polski, to ona może być podmiotem zobowiązanym do rozliczenia akcyzy.

Organy podatkowe i sądy administracyjne podkreślają, że dla akcyzy istotne jest faktyczne przemieszczenie pojazdu, a nie wyłącznie cywilnoprawny tytuł własności. Podobne stanowisko wynika m.in. z wyroku WSA w Białymstoku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 12/19, oraz z wyroku NSA z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 957/16.

Deklaracja, zapłata i rejestracja pojazdu

Po nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego podatnik powinien złożyć uproszczoną deklarację akcyzową, co do zasady w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu w Polsce.

Akcyzę należy obliczyć i zapłacić zasadniczo w terminie 30 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, również nie później niż w dniu rejestracji pojazdu. W praktyce bez potwierdzenia zapłaty akcyzy, braku obowiązku jej zapłaty albo dokumentu potwierdzającego zwolnienie rejestracja samochodu w Polsce może być niemożliwa.

Jeżeli samochód ma zostać zarejestrowany na córkę, urząd rejestrujący będzie badał dokumenty wymagane dla rejestracji, ale to rozliczenie akcyzy pozostaje odrębną kwestią podatkową. Umowa darowizny może być potrzebna do wykazania prawa własności, lecz nie usuwa obowiązku akcyzowego.

Mienie przesiedleńcze a darowizna auta

Zwolnienie dla mienia przesiedleńczego nie wynika z samej darowizny auta. Jeżeli pojazd ma być objęty zwolnieniem, trzeba wykazać warunki właściwe dla przeniesienia miejsca pobytu. Szerzej omawia to tekst: mienie przesiedleńcze a akcyza za samochód z UK.

W typowej darowiźnie auta z Niemiec trzeba więc osobno ocenić darowiznę, akcyzę, rejestrację i ewentualne zwolnienie.

Czy można uniknąć akcyzy bez przenoszenia pobytu do Polski?

W typowej sytuacji opisanej w pytaniu, czyli gdy właściciel mieszka na stałe w Niemczech, nie przenosi centrum życiowego do Polski, a samochód ma trafić do córki w Polsce, nie ma prostego sposobu na zarejestrowanie samochodu w Polsce bez akcyzy wyłącznie przez zawarcie umowy darowizny.

Nie rozwiązuje problemu również samo zarejestrowanie pojazdu najpierw na ojca, jeżeli samochód został sprowadzony z Niemiec do Polski i nie spełnia warunków zwolnienia. Akcyza jest związana z przywozem samochodu osobowego na terytorium kraju, a nie z tym, czy pojazd zostanie następnie zarejestrowany na darczyńcę czy obdarowaną.

W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek akcyzowy może powstać także wtedy, gdy najpierw dochodzi do przemieszczenia auta do Polski, a dopiero później do czynności cywilnoprawnej dotyczącej pojazdu. Tak wynika m.in. z wyroku NSA z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 2330/15. Podobnie w praktyce interpretacyjnej podkreśla się, że znaczenie może mieć także przemieszczenie w ramach posiadania zależnego, np. najmu lub użyczenia.

Od czego zależy wysokość akcyzy

Wysokość akcyzy zależy od wartości auta, pojemności silnika i rodzaju napędu. Jeżeli pojazd został już kupiony w Polsce, a problemem jest brak wcześniejszej zapłaty akcyzy, właściwy jest tekst: akcyza za samochód z Niemiec po rejestracji w Polsce.

W tym artykule najważniejsze pozostaje to, kto sprowadza auto, na jakiej podstawie je nabywa i czy może udokumentować szczególną podstawę zwolnienia.

Podsumowanie

Przekazanie córce samochodu z Niemiec w darowiźnie nie oznacza automatycznie braku akcyzy w Polsce. Jeżeli auto osobowe zostanie przemieszczone z Niemiec do Polski i nie było wcześniej zarejestrowane w Polsce, co do zasady powstaje nabycie wewnątrzwspólnotowe podlegające akcyzie.

Zwolnienie dla mienia przesiedleńczego jest wyjątkiem i wymaga rzeczywistego przeniesienia miejsca stałego pobytu do Polski oraz spełnienia warunków ustawowych. Jeżeli właściciel chce nadal mieszkać i prowadzić interesy w Niemczech, a samochód ma zostać przekazany osobie mieszkającej w Polsce, najczęściej trzeba przygotować się na rozliczenie akcyzy.

FAQ

Czy darowizna samochodu z Niemiec dla córki podlega akcyzie?

Tak, jeżeli samochód osobowy zostaje przemieszczony z Niemiec do Polski i nie był wcześniej zarejestrowany w Polsce. Forma darowizny nie wyłącza akcyzy, ponieważ ustawa obejmuje samo nabycie wewnątrzwspólnotowe pojazdu.

Czy akcyzę płaci darczyńca czy obdarowana?

To zależy od tego, kto dokonuje przemieszczenia auta do Polski i w jakim momencie dochodzi do przekazania pojazdu. Jeżeli córka otrzyma auto w Niemczech i sama sprowadzi je do Polski, obowiązek może powstać po jej stronie. Jeżeli ojciec najpierw przywiezie własne auto do Polski, podatnikiem może być ojciec.

Czy meldunek w Polsce wystarczy do mienia przesiedleńczego?

Nie. Dla zwolnienia znaczenie ma faktyczne miejsce stałego pobytu, więzi osobiste i zawodowe oraz spełnienie pozostałych warunków ustawowych. Meldunek może być jednym z dokumentów, ale sam w sobie nie przesądza o prawie do zwolnienia.

Czy można najpierw przywieźć auto, a potem zawrzeć umowę darowizny w Polsce?

Taki sposób działania nie eliminuje akcyzy. Jeżeli najpierw nastąpiło przemieszczenie samochodu z Niemiec do Polski, obowiązek podatkowy może powstać już z tego powodu, niezależnie od późniejszej umowy darowizny.

Czy rezydencja podatkowa w Niemczech wyklucza zwolnienie?

Nie należy utożsamiać automatycznie rezydencji podatkowej z warunkami zwolnienia akcyzowego, ale w praktyce pozostawienie centrum życia i pracy w Niemczech może utrudniać albo wykluczać wykazanie przeniesienia stałego pobytu do Polski. Wymaga to analizy konkretnej sytuacji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - Dz.U. 2009 nr 3 poz. 11
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 12/19
4. Wyrok NSA z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 957/16
5. Wyrok NSA z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 2330/15
6. Pismo Dyrektora KIS z dnia 13 lutego 2019 r., nr 0111-KDIB3-3.4013.285.2018.1.WR