Wypłata środków z OFE i ZUS po śmierci a PIT

Kto może otrzymać środki po zmarłym członku OFE?

Po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego środki nie zawsze są wypłacane jednej osobie. Najpierw trzeba ustalić, czy zmarły pozostawał w małżeństwie i czy środki zgromadzone w OFE wchodziły do majątku wspólnego małżonków. Jeżeli tak, odpowiednia część środków przypada małżonkowi w ramach wypłaty transferowej.

Jeżeli po rozliczeniu części należnej małżonkowi pozostają środki do wypłaty, otrzymują je osoby wskazane przez członka OFE jako uprawnione. Gdy takich osób nie wskazano, środki mogą przypaść spadkobiercom na zasadach określonych w przepisach o funduszach emerytalnych i w dokumentach wymaganych przez fundusz.

W praktyce osoba, która nie była małżonkiem zmarłego, może otrzymać pieniądze jako osoba uposażona wskazana w OFE albo jako spadkobierca. Dla rozliczenia PIT kluczowe jest to, że wypłata następuje po śmierci członka funduszu i jest objęta szczególnymi zasadami opodatkowania. Podobne wątpliwości podatkowe przy środkach finansowych po zmarłym mogą pojawić się także przy wypłacie pieniędzy z lokaty przed śmiercią właściciela.

Jak opodatkowana jest wypłata z OFE po śmierci członka funduszu?

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje szczególne opodatkowanie kwot wypłacanych po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie albo spadkobiercy. Od takiej wypłaty pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy.

To oznacza, że osoba uprawniona nie rozlicza tej wypłaty tak jak zwykłego wynagrodzenia, emerytury, zlecenia czy najmu. Podatek nie jest liczony według skali podatkowej, nie stosuje się do niego kwoty wolnej i nie pomniejsza się przychodu o koszty uzyskania przychodów.

Istotne jest również to, że przychodów opodatkowanych na podstawie art. 30a ustawy PIT nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych. W konsekwencji osoba, która otrzymała wypłatę po zmarłym członku OFE, nie wykazuje tej kwoty w rocznym zeznaniu PIT-37 ani PIT-36.

Czy środki wypłacone przez ZUS z subkonta też podlegają podatkowi?

W opisanej sytuacji część środków zgromadzonych przez zmarłego została przekazana z OFE do ZUS, a następnie wypłacona osobie uprawnionej z subkonta. Takie wypłaty również są rozliczane według szczególnych zasad, a ZUS występuje jako płatnik podatku.

Jeżeli ZUS dokonuje wypłaty środków po zmarłym ubezpieczonym osobie wskazanej albo spadkobiercy, powinien pobrać należny zryczałtowany podatek dochodowy i przekazać go do właściwego urzędu skarbowego. Beneficjent otrzymuje więc przelew pomniejszony o podatek, o ile wypłata była objęta obowiązkiem poboru podatku.

Brak odrębnego dokumentu przesłanego przez ZUS do osoby otrzymującej pieniądze nie oznacza automatycznie, że podatek nie został pobrany. Przy zryczałtowanym podatku płatnik rozlicza się z urzędem skarbowym, a podatnik nie wykazuje tej kwoty w swoim zeznaniu rocznym.

Czy wypłatę trzeba wpisać do PIT-37?

Nie, jeżeli wypłata została dokonana jako wypłata po śmierci członka OFE albo z subkonta w ZUS i płatnik pobrał 19% zryczałtowany podatek. Takiej kwoty nie wpisuje się do PIT-37, ponieważ nie jest to dochód rozliczany według skali podatkowej.

Nie należy także samodzielnie dopisywać tej kwoty w rubryce „inne źródła” w zeznaniu rocznym. Wypłaty opodatkowane zryczałtowanym podatkiem na podstawie art. 30a ustawy PIT są rozliczane odrębnie i nie powiększają podstawy opodatkowania w PIT-37.

Jeżeli podatnik rozlicza inne dochody, na przykład z pracy, emerytury lub umowy zlecenia, składa PIT-37 na zwykłych zasadach, ale bez uwzględniania wypłaty z OFE albo subkonta ZUS po zmarłym.

Dlaczego ZUS albo OFE nie przekazały PIT-11?

PIT-11 służy zasadniczo do wykazywania dochodów, które podatnik sam rozlicza w zeznaniu rocznym. Przy 19% zryczałtowanym podatku od wypłaty po śmierci członka OFE albo z subkonta ZUS rozliczenie następuje po stronie płatnika.

Płatnik wykazuje pobrany zryczałtowany podatek w informacji składanej do urzędu skarbowego, w szczególności w rozliczeniu właściwym dla płatników podatku zryczałtowanego. Beneficjent nie musi otrzymywać PIT-11, aby prawidłowo złożyć własne zeznanie roczne.

Jeżeli jednak z dokumentów wynika, że wypłata została przekazana bez potrącenia podatku, albo jej charakter jest inny niż typowa wypłata po śmierci członka OFE lub z subkonta, warto wyjaśnić sprawę z płatnikiem przed złożeniem rocznego zeznania.

Co zrobić, gdy masz tylko przelew i brak informacji o podatku?

W pierwszej kolejności sprawdź opis przelewu, decyzję ZUS, korespondencję z OFE oraz ewentualne zestawienie wypłaty. Często z dokumentów wynika, czy przekazana kwota jest kwotą po potrąceniu podatku.

Jeżeli dokumenty nie zawierają takiej informacji, można wystąpić do ZUS albo OFE o potwierdzenie, czy od wypłaty pobrano zryczałtowany podatek dochodowy oraz w jakiej wysokości. Nie chodzi wtedy o uzyskanie PIT-11, lecz o potwierdzenie sposobu rozliczenia wypłaty.

Dopiero gdy płatnik potwierdzi, że podatek nie został pobrany mimo istnienia takiego obowiązku, sprawa wymaga indywidualnej analizy. W typowej sytuacji wypłata jest jednak rozliczana przez płatnika i nie trafia do zeznania PIT-37.

FAQ

Czy spadkobierca musi wykazać wypłatę z OFE w PIT-37?

Nie, jeżeli wypłata została opodatkowana 19% zryczałtowanym podatkiem pobranym przez OFE. Takiej kwoty nie ujmuje się w PIT-37 ani PIT-36.

Czy ZUS powinien przesłać PIT-11 po wypłacie z subkonta?

Co do zasady nie. Przy zryczałtowanym podatku płatnik rozlicza podatek z urzędem skarbowym, a podatnik nie rozlicza tej wypłaty w zeznaniu rocznym.

Czy brak informacji podatkowej oznacza, że podatek nie został zapłacony?

Nie musi tak być. Przy tego rodzaju wypłatach brak PIT-11 jest typowy. Jeżeli masz wątpliwości, poproś ZUS albo OFE o pisemne potwierdzenie, czy podatek został pobrany.

Czy można odliczyć koszty od wypłaty po zmarłym członku OFE?

Nie. Zryczałtowany podatek pobiera się od przychodu bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów.

Czy ma znaczenie, że osoba otrzymująca wypłatę nie była małżonkiem zmarłego?

Dla prawa do wypłaty znaczenie ma to, czy dana osoba została wskazana jako uprawniona albo jest spadkobiercą. Dla PIT typowa wypłata po śmierci członka OFE lub z subkonta ZUS jest rozliczana ryczałtowo przez płatnika.

Podsumowanie

Wypłata środków z OFE albo z subkonta w ZUS po śmierci członka funduszu jest zasadniczo objęta 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Podatek pobiera płatnik, czyli OFE albo ZUS, i przekazuje go do urzędu skarbowego.

Osoba, która otrzymała środki, nie wykazuje ich w PIT-37 ani PIT-36, jeżeli wypłata została rozliczona w tym trybie. Brak PIT-11 od ZUS albo OFE nie oznacza automatycznie nieprawidłowości, ale w razie wątpliwości warto uzyskać od płatnika potwierdzenie pobrania podatku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 ze zm.

2. Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.