CRS a rezydencja podatkowa za granicą

Rezydencja podatkowa a polskie konto bankowe

W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozróżnienie dwóch kwestii: rezydencji podatkowej oraz obowiązku zapłaty podatku od przychodów osiąganych w Polsce. Osoba mieszkająca na stałe za granicą może nie być polskim rezydentem podatkowym, ale nadal może płacić w Polsce podatek od przychodów z polskich źródeł, na przykład z najmu mieszkań położonych w Polsce.

Przy podobnych obowiązkach podatkowych warto porównać także temat: kwestionariusz ZUS dla nierezydenta mieszkającego.

Polska rezydencja podatkowa zależy przede wszystkim od tego, czy dana osoba ma w Polsce ośrodek interesów życiowych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli od kilku lat faktycznie mieszkają Państwo w USA, tam pracują, prowadzą życie rodzinne i mają główne centrum spraw osobistych lub gospodarczych, trzeba liczyć się z tym, że rezydencja podatkowa może być amerykańska. Ostateczna ocena zależy jednak od pełnego stanu faktycznego i postanowień właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Przy ustalaniu rezydencji i wymiany informacji podatkowych często trzeba osobno ocenić, jak rozliczana jest praca w Szwajcarii.

Posiadanie polskiego rachunku bankowego, polskiego obywatelstwa, nieruchomości w Polsce albo składanie deklaracji podatkowych w Polsce nie przesądza samodzielnie o rezydencji podatkowej. Są to okoliczności istotne, ale bank nie rozstrzyga sporu podatkowego. Bank zbiera oświadczenie klienta, a następnie wykonuje własne obowiązki raportowe.

Po co bank pyta o CRS

CRS, czyli Common Reporting Standard, to międzynarodowy standard automatycznej wymiany informacji podatkowych. W praktyce oznacza on, że instytucje finansowe, w tym banki, identyfikują klientów, którzy mogą być rezydentami podatkowymi innych państw, a następnie przekazują określone informacje właściwym organom podatkowym.

W Polsce obowiązki te wynikają z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami. Ustawa nakłada na raportujące instytucje finansowe obowiązek stosowania procedur należytej staranności, uzyskiwania oświadczeń o rezydencji podatkowej i raportowania rachunków, które spełniają kryteria ustawowe.

Bank może zwrócić uwagę na różne przesłanki wskazujące na możliwy związek klienta z innym państwem, na przykład zagraniczny adres, zagraniczny numer telefonu, dyspozycje przelewów, pełnomocnictwo dla osoby z zagranicy albo informacje z dokumentów identyfikacyjnych. Sama jedna przesłanka nie musi przesądzać sprawy, ale może uzasadniać prośbę o wyjaśnienie i złożenie oświadczenia.

Jeżeli sprawa dotyczy USA, trzeba pamiętać, że Stany Zjednoczone są szczególnym przypadkiem. W relacjach z USA banki badają także obowiązki związane z FATCA, czyli odrębnym systemem raportowania dotyczącym amerykańskich podatników. Dlatego klient mieszkający w USA może otrzymać formularze lub pytania dotyczące zarówno CRS, jak i FATCA.

Czy trzeba złożyć oświadczenie o rezydencji podatkowej

Tak, jeżeli bank zażąda oświadczenia w ramach procedur wynikających z ustawy, posiadacz rachunku powinien je złożyć. Zgodnie z art. 43 ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami posiadacz rachunku oraz osoba kontrolująca są obowiązani składać oświadczenia o rezydencji podatkowej oraz przedstawiać dokumenty wymagane na podstawie procedur należytej staranności.

Oświadczenie o rezydencji podatkowej składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Formularza nie należy więc traktować jako zwykłej ankiety marketingowej. Trzeba podać prawdziwe informacje, zgodne z rzeczywistym miejscem rezydencji podatkowej, numerem identyfikacji podatkowej oraz innymi danymi wymaganymi przez bank.

Jeżeli nie są Państwo pewni, gdzie znajduje się Państwa rezydencja podatkowa, nie warto ignorować wiadomości ani składać przypadkowego oświadczenia. Bezpieczniej jest najpierw przeanalizować miejsce stałego zamieszkania, centrum interesów osobistych i gospodarczych, długość pobytu w poszczególnych państwach, źródła dochodu oraz zasady wynikające z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Co oznacza raportowanie do Szefa KAS

Raportowanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nie jest sankcją, donosem ani automatycznym wszczęciem postępowania podatkowego. Jest to techniczny etap ustawowej wymiany informacji podatkowych. Bank przekazuje dane do polskiego organu, a polski organ może przekazać je organowi podatkowemu państwa, w którym klient jest rezydentem podatkowym, jeżeli spełnione są warunki raportowania.

Zakres przekazywanych danych może obejmować w szczególności dane identyfikacyjne posiadacza rachunku, adres, państwo lub państwa rezydencji podatkowej, numer identyfikacji podatkowej, numer rachunku, saldo lub wartość rachunku oraz określone przychody związane z rachunkiem. Dokładny zakres zależy od rodzaju rachunku, statusu klienta i przepisów stosowanych przez bank.

Dla klienta praktyczna konsekwencja jest taka, że zagraniczny urząd podatkowy może otrzymać informację o rachunku w Polsce. Jeżeli dochody z Polski zostały prawidłowo wykazane w państwie rezydencji albo podlegają tam odpowiedniemu rozliczeniu zgodnie z lokalnym prawem, samo raportowanie nie powinno być traktowane jako problem. Kłopot może powstać wtedy, gdy podatnik nie ujawniał zagranicznych rachunków, odsetek, przychodów lub polskich źródeł dochodu w państwie, w którym powinien to zrobić.

Czy można zignorować e-mail albo zamknąć konto

Ignorowanie wiadomości z banku nie jest dobrym rozwiązaniem, o ile wiadomość rzeczywiście pochodzi z banku. Najpierw należy upewnić się, że nie jest to próba phishingu: nie klikać podejrzanych linków, zalogować się samodzielnie do bankowości internetowej, zadzwonić na oficjalną infolinię albo sprawdzić komunikat w systemie banku.

Jeżeli żądanie jest autentyczne, brak oświadczenia może spowodować dalsze pytania banku, zastosowanie procedur przewidzianych przepisami i regulaminem banku, a w praktyce także utrudnienia w korzystaniu z usług finansowych. Bank może też ocenić rachunek na podstawie posiadanych danych, jeżeli klient nie wyjaśni sprzecznych informacji.

Zamknięcie rachunku nie usuwa automatycznie obowiązków, które powstały wcześniej. Jeżeli rachunek istniał w okresie objętym procedurami raportowymi, bank nadal może być zobowiązany do zachowania dokumentacji i wykonania obowiązków sprawozdawczych za właściwy okres. Zamknięcie konta może mieć sens z powodów praktycznych, ale nie powinno być sposobem na uniknięcie złożenia prawdziwego oświadczenia.

Jak wypełnić oświadczenie, gdy mieszka się w USA

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy rezydencja podatkowa znajduje się w Polsce, w USA, czy wyjątkowo w więcej niż jednym państwie według przepisów krajowych. Jeżeli przepisy dwóch państw wskazują na rezydencję w obu państwach, decydujące znaczenie mogą mieć reguły kolizyjne z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W formularzu bankowym zwykle podaje się państwo rezydencji podatkowej, numer identyfikacji podatkowej właściwy dla tego państwa oraz oświadczenie o prawdziwości danych. W przypadku USA bank może prosić o dodatkowe informacje dotyczące statusu podatnika amerykańskiego. Nie należy wpisywać Polski tylko dlatego, że rachunek jest prowadzony w polskim banku albo że w Polsce rozliczany jest najem.

Jeżeli po złożeniu oświadczenia zmienią się okoliczności wpływające na rezydencję podatkową, trzeba poinformować o tym bank i złożyć aktualizację. Art. 45 ustawy przewiduje obowiązek poinformowania raportującej instytucji finansowej o zmianie okoliczności wpływającej na rezydencję podatkową lub powodującej nieaktualność oświadczenia oraz złożenia zaktualizowanego oświadczenia w terminie 30 dni od dnia zmiany.

Wynajem mieszkań w Polsce a rezydencja podatkowa

Dochód lub przychód z najmu nieruchomości położonych w Polsce co do zasady może podlegać opodatkowaniu w Polsce, nawet jeśli właściciel mieszka za granicą. Nie oznacza to jednak automatycznie, że właściciel jest polskim rezydentem podatkowym. W takiej sytuacji często mamy do czynienia z ograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce, czyli opodatkowaniem polskich źródeł przychodów.

Warto także zweryfikować, czy stosowany sposób rozliczania najmu w Polsce jest aktualnie prawidłowy. Zasady rozliczania najmu prywatnego zmieniały się w ostatnich latach, a wybór deklaracji i formy opodatkowania zależy między innymi od tego, czy najem jest prywatny, czy prowadzony w ramach działalności gospodarczej. Ta kwestia jest odrębna od CRS, ale przy stałym pobycie za granicą warto sprawdzić ją razem z rezydencją podatkową, zwłaszcza przy wynajmie mieszkania w Polsce.

FAQ

Czy bank może żądać oświadczenia CRS, jeśli mam tylko konto w Polsce?

Tak. Jeżeli bank ma obowiązek zastosować procedury należytej staranności albo zauważy przesłanki wskazujące na możliwą rezydencję zagraniczną, może zażądać oświadczenia i dokumentów potwierdzających dane klienta.

Czy raportowanie do KAS oznacza kontrolę podatkową?

Nie. Raportowanie jest elementem automatycznej wymiany informacji podatkowych. Nie jest samo w sobie decyzją podatkową, karą ani dowodem nieprawidłowości. Może jednak ujawnić zagranicznemu organowi informacje o rachunku.

Czy polski najem oznacza polską rezydencję podatkową?

Nie zawsze. Najem nieruchomości położonej w Polsce może powodować obowiązek rozliczenia podatku w Polsce, ale rezydencję podatkową ocenia się według innych kryteriów, zwłaszcza centrum interesów życiowych i długości pobytu.

Czy mogę zamknąć konto zamiast składać oświadczenie?

Można zamknąć rachunek zgodnie z umową z bankiem, ale nie zawsze rozwiąże to problem. Bank może nadal mieć obowiązek udokumentowania statusu klienta i raportowania danych za okres, w którym rachunek był prowadzony.

Co zrobić, jeśli nie wiem, czy jestem rezydentem Polski czy USA?

Należy przeanalizować fakty: miejsce stałego pobytu, rodzinę, pracę, majątek, źródła dochodów, czas pobytu w państwach oraz umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dopiero na tej podstawie warto wypełnić oświadczenie dla banku.

Podsumowanie

Wiadomość z banku o konieczności złożenia oświadczenia o rezydencji podatkowej dla celów CRS co do zasady nie jest próbą zastraszenia klienta. Bank wykonuje obowiązki wynikające z przepisów o wymianie informacji podatkowych. Trzeba jednak upewnić się, że wiadomość jest autentyczna, a następnie złożyć prawdziwe i przemyślane oświadczenie.

W Państwa sytuacji kluczowe jest to, że stałe zamieszkanie w USA, polskie mieszkania na wynajem i polski rachunek bankowy mogą tworzyć kilka równoległych obowiązków podatkowych. Nie należy utożsamiać podatku od najmu w Polsce z polską rezydencją podatkową. W razie wątpliwości warto ustalić rezydencję przed odpowiedzią dla banku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami - Dz.U. 2017 poz. 648 ze zm.