Darowizna pieniędzy od dziadków a podatek

Darowizna od dziadków a zwolnienie z podatku

Darowizna pieniędzy od dziadków na rzecz wnuka co do zasady może korzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Wnuk jest zstępnym darczyńcy, a więc należy do kręgu najbliższej rodziny objętej zwolnieniem z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie oznacza to jednak, że przy każdej darowiźnie można pominąć formalności. Jeżeli wartość darowizn od tej samej osoby przekroczy ustawowy limit, obdarowany musi złożyć zgłoszenie SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego. Przy darowiźnie pieniężnej trzeba również wykazać, że pieniądze zostały przekazane w sposób możliwy do udokumentowania, czyli przede wszystkim przelewem.

Jak liczyć limit 36 120 zł przy kilku darczyńcach?

Aktualna kwota wolna od podatku dla I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł. Limit ten liczy się osobno od każdej osoby, od której otrzymywana jest darowizna. Jeżeli zatem wnuk otrzymuje pieniądze od babci, dziadka i drugiego dziadka, należy oddzielnie ustalić sumę darowizn od każdego z nich.

Do limitu wlicza się łączną wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Nie sumuje się darowizn od trzech darczyńców do jednego wspólnego limitu. Każdy darczyńca ma własny limit 36 120 zł.

Jeżeli więc od jednego dziadka suma darowizn nie przekroczy 36 120 zł, a od babci także nie przekroczy 36 120 zł, zgłoszenie SD-Z2 z tego powodu nie będzie konieczne. Jeżeli jednak suma darowizn od jednej konkretnej osoby przekroczy limit, trzeba złożyć zgłoszenie dotyczące tej osoby.

Kiedy trzeba złożyć SD-Z2 przy darowiźnie od dziadków?

SD-Z2 jest potrzebne wtedy, gdy wnuk chce zachować pełne zwolnienie dla najbliższej rodziny, a wartość darowizn od danego dziadka albo babci przekracza kwotę wolną. W tym artykule najważniejsze jest to, że limit i obowiązek zgłoszenia ocenia się osobno dla każdego darczyńcy.

Jeżeli termin zgłoszenia już minął, dalszą ścieżkę działania omawia osobny tekst: minął termin SD-Z2 — co zrobić z darowizną.

Jak udokumentować darowiznę pieniędzy od dziadków?

Przy darowiźnie pieniężnej samo pokrewieństwo nie wystarczy do pełnego zwolnienia. Obdarowany musi udokumentować otrzymanie środków dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. W praktyce najbezpieczniejszy jest przelew bankowy z tytułem wskazującym, że chodzi o darowiznę.

Warto, aby przelew był wykonany z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego. Jeżeli środki pochodzą ze wspólnego rachunku małżonków, dobrze jest zadbać o jasny opis przelewu lub prostą umowę darowizny, z której wynika, kto i w jakiej części przekazuje pieniądze. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy obdarowany otrzymuje pieniądze od kilku osób i trzeba oddzielnie liczyć limit dla każdego darczyńcy.

Najbardziej ryzykowne jest przekazanie gotówki, a następnie samodzielna wpłata pieniędzy przez obdarowanego na własny rachunek. Taki sposób może nie spełnić warunku udokumentowania darowizny pieniężnej wymaganego do pełnego zwolnienia.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny?

Jeżeli darowizna od dziadka albo babci przekroczyła limit i nie została zgłoszona w terminie, zwolnienie może przepaść. Wtedy urząd może oczekiwać rozliczenia podatku według zasad dla właściwej grupy podatkowej, a przy dobrowolnym porządkowaniu sprawy warto rozważyć także czynny żal.

Co powinien zrobić wnuk w opisanej sytuacji?

Wnuk powinien zebrać historię przelewów od każdego z trzech darczyńców oddzielnie. Następnie należy ustalić, czy od któregokolwiek z nich suma darowizn przekroczyła 36 120 zł w analizowanym okresie. Jeżeli tak, trzeba złożyć SD-Z2 dla darowizn od tego konkretnego darczyńcy.

Jeżeli łączna kwota około 20 000 zł pochodzi od trzech dziadków i żaden z nich osobno nie przekroczył limitu 36 120 zł, samo przekroczenie łącznej kwoty 20 000 zł nie powoduje jeszcze obowiązku zgłoszenia. Decyduje bowiem suma od tej samej osoby, a nie suma od całej rodziny.

Na przyszłość najlepiej, aby każdy darczyńca wykonywał przelewy osobno, z własnego rachunku, z opisem typu: darowizna dla wnuka. Ułatwi to wykazanie źródła środków, ustalenie limitu oraz przygotowanie zgłoszenia SD-Z2, jeżeli limit zostanie przekroczony.

FAQ

Czy darowizna od dziadków zawsze jest bez podatku?

Może być całkowicie zwolniona z podatku, ale przy przekroczeniu limitu trzeba spełnić warunki formalne: złożyć SD-Z2 w terminie i udokumentować otrzymanie pieniędzy właściwym sposobem.

Czy limit 36 120 zł liczy się łącznie od babci i dziadka?

Nie. Limit liczy się osobno od każdego darczyńcy. Osobno analizuje się darowizny od babci, osobno od dziadka i osobno od każdego innego darczyńcy.

Czy trzeba zgłaszać darowiznę, gdy od jednego dziadka dostałem mniej niż 36 120 zł?

Jeżeli suma darowizn od tego samego dziadka w analizowanym okresie nie przekracza kwoty wolnej, co do zasady nie trzeba składać SD-Z2. Trzeba jednak uwzględnić także wcześniejsze darowizny od tej samej osoby.

Czy można złożyć jedno SD-Z2 dla wszystkich dziadków?

Nie powinno się traktować kilku darczyńców jako jednego źródła darowizny. Przy przekroczeniu limitu zgłoszenie należy przygotować z rozróżnieniem darczyńców i kwot przypadających na każdą osobę.

Czy tytuł przelewu ma znaczenie?

Tak, ma znaczenie dowodowe. Najlepiej, aby tytuł przelewu jasno wskazywał, że jest to darowizna dla wnuka lub wnuczki. Ułatwia to późniejsze wyjaśnienia przed urzędem skarbowym.

Co zrobić, jeżeli termin 6 miesięcy już minął?

Należy jak najszybciej przeanalizować sprawę. W niektórych sytuacjach można złożyć wniosek o przywrócenie terminu, ale trzeba uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi. Jeżeli nie ma podstaw do przywrócenia terminu, może powstać obowiązek zapłaty podatku.

Podsumowanie

Darowizna pieniędzy od dziadków dla wnuka może być wolna od podatku, ale trzeba prawidłowo ustalić limit i dopilnować dokumentów. Limit 36 120 zł dotyczy każdego darczyńcy oddzielnie, a nie całej rodziny łącznie. Po przekroczeniu limitu od jednej osoby należy złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i wykazać przelew lub inny dopuszczalny sposób przekazania pieniędzy. Przy regularnych wpłatach warto prowadzić prostą ewidencję darowizn od każdego dziadka i babci.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
2. Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl: Stawki i limity w podatku od spadków i darowizn
3. Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl: Nabycie spadku lub darowizny w najbliższej rodzinie - zwolnienie od podatku SD