- Dzierżawa gruntu rolnego może korzystać ze zwolnienia z VAT, jeżeli grunt jest przeznaczony na cele rolnicze.
- Badania środków ochrony roślin na zasiewach co do zasady mogą mieścić się w celu rolniczym, o ile pole nadal służy uprawie lub doświadczeniom agrotechnicznym.
- Czynsz za dzierżawę gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego na cele rolnicze zasadniczo nie jest przychodem opodatkowanym PIT jako najem lub dzierżawa.
- Jeżeli grunt zostałby oddany na cele nierolnicze, zwolnienie z VAT i wyłączenie z PIT mogą nie mieć zastosowania.
Dzierżawa gruntu rolnego a VAT
Ten artykuł zostaje przy dzierżawie gruntu rolnego pod badania i ocenie celu rolniczego. Ogólny wariant dzierżawy pod fotowoltaikę i dokumentowania czynszu opisuje tekst: dzierżawa gruntu pod fotowoltaikę: faktura czy rachunek.
Przy badaniach trzeba ustalić, czy grunt jest wykorzystywany na cele rolnicze, czy na usługę komercyjną, oraz czy podatnik jest czynnym podatnikiem VAT albo korzysta ze zwolnienia.
Dokumentowanie dzierżawy zwolnionej z VAT
Jeżeli czynność korzysta ze zwolnienia z VAT, dokument powinien jasno wskazywać strony, okres, grunt, kwotę czynszu i podstawę rozliczenia. Sama umowa często nie wystarczy kontrahentowi księgowo, dlatego warto z góry ustalić, czy potrzebna będzie faktura bez VAT albo inny dokument rozliczeniowy.
Podatek dochodowy od czynszu dzierżawnego
W podatku dochodowym od osób fizycznych trzeba odróżnić zwykłą dzierżawę od dzierżawy gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele rolnicze. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej.
Dodatkowo art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT wskazuje, że źródłem przychodów jest między innymi najem i dzierżawa, w tym dzierżawa gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że dzierżawa gruntu rolnego wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego na cele rolnicze nie powinna być kwalifikowana jako opodatkowany przychód z dzierżawy.
Jeżeli więc wydzierżawiany hektar jest częścią gospodarstwa rolnego, a dzierżawca wykorzystuje go do badań na uprawach, czynsz co do zasady pozostaje poza opodatkowaniem PIT. Warunkiem jest rzeczywisty rolniczy cel korzystania z gruntu. Sama nazwa umowy nie wystarczy, jeśli faktyczne wykorzystanie pola jest inne.
Co powinno znaleźć się w umowie?
Umowa dzierżawy powinna być napisana tak, aby jasno wynikało z niej, że grunt jest oddawany do korzystania na cele rolnicze. Warto wskazać konkretnie, że chodzi o prowadzenie zasiewów, doświadczeń polowych, badań agrotechnicznych, testów środków ochrony roślin, nawożenia, biostymulatorów lub odmian roślin.
Praktyczne znaczenie mają także postanowienia dotyczące odpowiedzialności za szkody w glebie, obowiązku przywrócenia gruntu do należytego stanu, zasad stosowania środków chemicznych, dostępu do pola, sposobu dokumentowania czynszu oraz tego, kto ponosi koszty zabiegów agrotechnicznych.
Dobrze przygotowana umowa powinna unikać sformułowań sugerujących nierolnicze przeznaczenie gruntu, jeżeli faktycznie celem są badania na uprawach. Nieprecyzyjne określenie celu, na przykład ogólne „cele badawcze”, może w razie kontroli utrudniać wykazanie prawa do zwolnienia z VAT i braku PIT.
Kiedy może powstać ryzyko podatkowe?
Ryzyko podatkowe pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy firma korzysta z gruntu w sposób odbiegający od działalności rolniczej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których na polu nie są prowadzone realne uprawy, a grunt służy wyłącznie jako teren testowy dla urządzeń, magazyn, plac techniczny albo miejsce składowania materiałów.
Znaczenie może mieć również prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej. Jeżeli dzierżawa służyłaby takim działom, skutki w PIT mogą być inne niż przy zwykłej uprawie polowej. W razie wątpliwości należy ocenić konkretny model badań, treść umowy i sposób faktycznego wykorzystania ziemi.
Podsumowanie
W opisanej sytuacji dzierżawa hektara gruntu rolnego firmie prowadzącej badania środków ochrony roślin na zasiewach może korzystać ze zwolnienia z VAT, jeżeli grunt jest przeznaczony na cele rolnicze. W takim przypadku rolnik nie nalicza VAT od czynszu, choć powinien prawidłowo udokumentować i ująć transakcję w ewidencji.
Po stronie PIT czynsz za dzierżawę gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego na cele rolnicze zasadniczo nie podlega opodatkowaniu jako przychód z dzierżawy. Kluczowe jest jednak, aby umowa i faktyczne działania dzierżawcy potwierdzały rolniczy charakter wykorzystania pola.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak kwalifikacja podatkowa zależy od celu dzierżawy i faktycznego sposobu korzystania z gruntu.
Rolnik wydzierżawił 1 ha pola firmie agronomicznej, która wysiała pszenicę i porównywała skuteczność różnych środków ochrony roślin. Pole przez cały sezon było wykorzystywane jako uprawa doświadczalna. W takim przypadku dzierżawa może być traktowana jako przeznaczona na cele rolnicze, co przemawia za zwolnieniem z VAT i brakiem opodatkowania czynszu PIT.
Firma zawarła z rolnikiem umowę nazwaną dzierżawą gruntu rolnego, ale w rzeczywistości ustawiła na działce kontenery, zbiorniki i urządzenia pomiarowe, a uprawy nie były prowadzone. W takim wariancie trudno mówić o przeznaczeniu gruntu na cele rolnicze. Może powstać obowiązek rozliczenia VAT według stawki podstawowej oraz opodatkowania czynszu w PIT.
Uczelnia rolnicza wydzierżawiła część łąki, aby badać wpływ nawozów organicznych na wzrost roślin pastewnych. Umowa wskazywała cel rolniczy, zakaz trwałego przekształcenia gruntu i obowiązek przywrócenia pola do stanu użyteczności rolniczej. Takie postanowienia pomagają wykazać, że dzierżawa dotyczy gruntu przeznaczonego na cele rolnicze.
FAQ
Czy czynny podatnik VAT zawsze musi doliczyć VAT do dzierżawy gruntu?
Nie. Jeżeli dzierżawa dotyczy gruntu przeznaczonego na cele rolnicze, może korzystać ze zwolnienia z VAT. Status czynnego podatnika VAT nie wyklucza zwolnienia, ale wymaga prawidłowego ujęcia transakcji w ewidencji.
Czy badania środków ochrony roślin są celem rolniczym?
Mogą być celem rolniczym, jeżeli są prowadzone na uprawach i służą działalności agrotechnicznej, produkcji roślinnej albo doświadczeniom polowym. Trzeba ocenić rzeczywisty sposób korzystania z gruntu, a nie tylko nazwę badań.
Czy czynsz z takiej dzierżawy trzeba wykazać w PIT?
Jeżeli dzierżawiony grunt wchodzi w skład gospodarstwa rolnego i jest oddany na cele rolnicze, czynsz zasadniczo nie stanowi opodatkowanego przychodu z dzierżawy w PIT. Inaczej może być przy celach nierolniczych albo działach specjalnych produkcji rolnej.
Co wpisać na fakturze za dzierżawę zwolnioną z VAT?
Jeżeli faktura jest wystawiana, nie należy wykazywać kwoty VAT. Warto wskazać podstawę zwolnienia, czyli § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług.
Czy sama umowa wystarczy, aby zachować zwolnienie?
Umowa jest bardzo ważna, ale nie wystarczy, jeżeli faktyczne korzystanie z gruntu jest inne. W razie sporu lub kontroli znaczenie będą miały także zasiewy, dokumentacja badań, zdjęcia pola, korespondencja z firmą i sposób rozliczania czynszu.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
3. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień
