Darowizna dla dziecka mieszkającego za granicą a podatek

Darowizna dla dziecka za granicą – kiedy podlega polskiemu podatkowi?

Polski podatek od spadków i darowizn dotyczy nabycia przez osoby fizyczne rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych w Polsce. Może też obejmować rzeczy położone za granicą albo prawa wykonywane za granicą, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny obdarowany był obywatelem polskim albo miał stałe miejsce pobytu w Polsce.

Dlatego darowizna dla dziecka mieszkającego w Niemczech, Czechach, Hiszpanii czy innym państwie nie jest automatycznie poza polskim podatkiem. Jeżeli dziecko jest obywatelem polskim, otrzymuje pieniądze z Polski albo przedmiot darowizny znajduje się w Polsce, trzeba sprawdzić zasady ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Podatnikiem jest obdarowany. To on ocenia wartość darowizny, pilnuje terminu, składa SD-Z2 albo SD-3 i przechowuje dokumenty. Darczyńca nie rozlicza podatku od spadków i darowizn z tytułu przekazania majątku, choć może pomóc obdarowanemu w przygotowaniu potwierdzeń przelewów, umowy darowizny lub danych potrzebnych do formularza.

Zwolnienie dla najbliższej rodziny – kiedy nie płaci się podatku?

Dziecko należy do najbliższej rodziny objętej zwolnieniem z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie obejmuje m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Obejmuje więc zarówno syna, córkę, wnuka, jak i rodzica otrzymującego darowiznę od dziecka.

Aby skorzystać ze zwolnienia, obdarowany powinien spełnić podstawowe warunki:

• mieć obywatelstwo polskie, obywatelstwo państwa UE lub EFTA/EOG albo miejsce zamieszkania w Polsce, państwie UE lub EFTA/EOG w chwili nabycia,
• zgłosić darowiznę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, jeżeli zgłoszenie jest wymagane,
• w przypadku pieniędzy – udokumentować otrzymanie środków przelewem na rachunek obdarowanego albo przekazem pocztowym.

Zgłoszenia SD-Z2 nie trzeba składać, jeżeli łączna wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby w roku ostatniej darowizny i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza 36 120 zł. Nie trzeba go również składać, gdy darowizna została dokonana w formie aktu notarialnego albo oświadczenie jednej ze stron zostało złożone w takiej formie.

Kwota 36 120 zł dotyczy jednego darczyńcy i sumuje się darowizny oraz inne nabycia od tej samej osoby w opisanym okresie. Jeżeli więc rodzic przekazywał dziecku kilka przelewów, trzeba zsumować ich wartość. Po przekroczeniu limitu dla zachowania pełnego zwolnienia należy zgłosić darowiznę na SD-Z2.

Darowizna pieniędzy przelewem na konto zagraniczne

Przelew z polskiego banku na zagraniczne konto dziecka jest właściwym sposobem przekazania darowizny pieniężnej, jeżeli obdarowany chce korzystać ze zwolnienia. Najbezpieczniej, aby przelew trafił bezpośrednio na rachunek obdarowanego, a tytuł przelewu wskazywał, że chodzi o darowiznę od konkretnej osoby.

Do dokumentów warto zachować:

• potwierdzenie obciążenia rachunku darczyńcy,
• potwierdzenie wpływu środków na rachunek obdarowanego, jeżeli jest dostępne,
• umowę darowizny albo krótkie pisemne potwierdzenie, kto, komu, kiedy i jaką kwotę przekazał,
• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, jeżeli urząd o nie poprosi.

Przepisy nie wymagają, aby do samego formularza SD-Z2 zawsze dołączać wszystkie dokumenty. W praktyce jednak ich przygotowanie ogranicza ryzyko wezwania z urzędu. Jeżeli system elektroniczny nie pozwala dołączyć pliku, potwierdzenie przelewu można zachować i przekazać urzędowi na wezwanie albo dosłać innym kanałem kontaktu z urzędem.

Darowiznę w euro, funtach lub innej walucie trzeba wykazać w złotych. W praktyce przyjmuje się przeliczenie według średniego kursu NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli przy zwykłym przelewie – z dnia otrzymania środków przez obdarowanego, a jeżeli w tym dniu nie ogłoszono kursu – z ostatniego poprzedniego dnia roboczego.

Darowizna samochodu lub innej rzeczy dla dziecka mieszkającego za granicą

Darowizna samochodu, biżuterii, udziału w rzeczy albo innego składnika majątku również może podlegać polskiemu podatkowi od spadków i darowizn. Przy rzeczach innych niż pieniądze nie ma warunku przelewu bankowego, ale trzeba prawidłowo określić wartość rynkową rzeczy oraz – jeżeli zgłoszenie jest wymagane – złożyć SD-Z2 w terminie.

Wartość samochodu należy ustalić według wartości rynkowej, z uwzględnieniem marki, modelu, rocznika, stanu technicznego, przebiegu i wyposażenia. Jeżeli urząd uzna, że wartość została zaniżona, może wezwać obdarowanego do jej podwyższenia lub wyjaśnienia.

Sam fakt zameldowania dziecka w Polsce nie przesądza jeszcze, który urząd skarbowy jest właściwy. Dla podatków istotne jest rzeczywiste miejsce zamieszkania albo pobytu w dniu powstania obowiązku podatkowego, a nie samo formalne zameldowanie.

Który urząd skarbowy jest właściwy dla osoby mieszkającej za granicą?

Właściwość urzędu zależy od rodzaju darowizny i miejsca zamieszkania obdarowanego. Przy nieruchomości położonej w Polsce decyduje zasadniczo miejsce położenia nieruchomości. Przy darowiźnie pieniędzy, samochodu albo innych rzeczy należy badać miejsce zamieszkania albo pobytu obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli obdarowany mieszka na stałe za granicą i nie ma w Polsce miejsca zamieszkania ani pobytu pozwalającego ustalić właściwość miejscową, zastosowanie może mieć reguła rezerwowa – właściwy jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście. Tak będzie typowo przy dziecku mieszkającym stale w Niemczech, które nie ma już faktycznego miejsca zamieszkania w Polsce.

Jeżeli obdarowany nadal ma w Polsce rzeczywiste miejsce zamieszkania lub pobytu, urząd może być ustalany według tego miejsca. Nie należy kierować się wyłącznie meldunkiem, jeśli faktycznie centrum spraw życiowych znajduje się za granicą.

Jak złożyć SD-Z2 z zagranicy?

Formularz SD-Z2 można złożyć elektronicznie, pocztą albo osobiście w urzędzie. Aktualny formularz SD-Z2 jest dostępny w serwisie podatki.gov.pl i może być wysłany przez internet, w szczególności przez e-Urząd Skarbowy albo interaktywny formularz Ministerstwa Finansów.

Zgłoszenie składa obdarowany. Może jednak działać przez pełnomocnika, jeżeli pełnomocnik ma prawidłowe umocowanie do tej czynności. W praktyce rodzic może pomóc dziecku w przygotowaniu dokumentów, ale samo zgłoszenie powinno pochodzić od obdarowanego albo od jego pełnomocnika.

Termin 6 miesięcy liczy się od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie bez aktu notarialnego będzie to zwykle dzień spełnienia świadczenia: przy pieniądzach dzień ich otrzymania przez obdarowanego, przy samochodzie dzień skutecznego przeniesienia własności i wydania pojazdu, a przy akcie notarialnym – dzień złożenia oświadczenia w formie aktu.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny?

Jeżeli obdarowany powinien złożyć SD-Z2, ale nie zrobi tego w terminie albo nie udokumentuje darowizny pieniężnej, traci zwolnienie z art. 4a. Wtedy nabycie podlega opodatkowaniu według zasad dla I grupy podatkowej, chyba że da się skutecznie zastosować przepisy o późniejszym dowiedzeniu się o darowiźnie albo o przywróceniu terminu.

Od 2026 r. w ustawie przewidziano możliwość przywrócenia terminu do zgłoszenia m.in. z art. 4a, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie jest to automatyczne „naprawienie” każdego spóźnienia – samo zapomnienie o formularzu zwykle będzie niewystarczające. Wniosek trzeba uzasadnić i złożyć zgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej.

Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której darowizna zostaje ujawniona dopiero w czasie czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, a należny podatek nie został zapłacony. W takim przypadku przepisy przewidują sankcyjną stawkę 20%.

Więcej o konsekwencjach spóźnienia znajdziesz w omówieniu: niezgłoszenie darowizny przez 5 lat.

FAQ

Podsumowanie

Darowizna dla dziecka mieszkającego za granicą może być w Polsce całkowicie zwolniona z podatku, ale zwolnienie wymaga dochowania formalności. Najważniejsze jest ustalenie, czy darowizna podlega polskim przepisom, czy przekracza limit 36 120 zł od tej samej osoby oraz czy trzeba złożyć SD-Z2.

Przy darowiźnie pieniężnej należy zadbać o przelew na rachunek obdarowanego i zachować potwierdzenia bankowe. Przy darowiźnie samochodu albo innych rzeczy trzeba ustalić ich realną wartość rynkową. Jeżeli obdarowany mieszka za granicą, dodatkowo trzeba prawidłowo określić właściwy urząd skarbowy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 478.
2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych – tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 152.
3. Informacja gov.pl: Zgłoś otrzymanie majątku ze spadku lub darowizny – SD-Z2.
4. Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl: formularze SD oraz stawki i limity podatku od spadków i darowizn.