Podatek od nieruchomości po przekształceniu lokalu

Kto jest właściwy w sprawie podatku od nieruchomości?

Naczelnik urzędu skarbowego nie jest organem właściwym w podatku od nieruchomości. W sprawach tego podatku działa wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na położenie nieruchomości.

Po ustanowieniu odrębnej własności lokalu właściciel nie rozlicza już wyłącznie opłat wobec spółdzielni. Powstaje odrębny obowiązek wobec gminy lub miasta, obejmujący lokal oraz przypadający udział w nieruchomości wspólnej, jeżeli taki udział istnieje.

Podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi właściciele nieruchomości, posiadacze samoistni, użytkownicy wieczyści gruntów oraz określeni posiadacze nieruchomości publicznych. W przypadku lokalu mieszkalnego po przekształceniu najczęściej znaczenie ma status właściciela lokalu oraz udział w częściach wspólnych.

Przekształcenie lokalu a obowiązek złożenia informacji IN-1

Osoba fizyczna powinna złożyć informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych na formularzu IN-1, wraz z wymaganymi załącznikami, do organu gminy lub miasta. Termin wynosi co do zasady 14 dni od dnia, w którym wystąpiły okoliczności uzasadniające powstanie albo zmianę obowiązku podatkowego.

Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje zasadniczo od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające opodatkowanie, na przykład nabycie własności lokalu. W odniesieniu do osób fizycznych wysokość podatku ustala organ podatkowy w decyzji.

Jeżeli wyodrębniono własność lokali, podatek od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną obciąża właścicieli lokali w zakresie odpowiadającym ich udziałom w tej nieruchomości wspólnej. Wynika to z art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Czy opłata za użytkowanie wieczyste wystarcza?

Nie. Opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntu i podatek od nieruchomości to dwa różne świadczenia. To, że urząd miasta naliczał opłatę z tytułu użytkowania wieczystego i była ona regularnie płacona, nie oznacza automatycznie, że został spełniony obowiązek w podatku od nieruchomości.

W praktyce może się zdarzyć, że właściciel lokalu płacił opłatę za użytkowanie wieczyste, otrzymywał rozliczenia ze spółdzielni, ale nie złożył informacji IN-1. W takiej sytuacji należy uporządkować sprawę w wydziale podatków lokalnych urzędu gminy lub miasta.

Co zrobić, jeżeli informacja nie została złożona?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest nie czekać na wezwanie organu, lecz samodzielnie złożyć zaległą informację IN-1 wraz z wyjaśnieniem przyczyn opóźnienia. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające nabycie odrębnej własności lokalu, na przykład akt notarialny albo odpis z księgi wieczystej, jeżeli organ ich zażąda lub jeżeli ułatwią ustalenie podatku.

Równocześnie można złożyć czynny żal na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. Czynny żal powinien opisywać, na czym polegało uchybienie, kiedy powstał obowiązek zgłoszenia nieruchomości oraz że podatnik dobrowolnie składa brakujące dokumenty. Skuteczność czynnego żalu zależy od momentu jego złożenia. Co do zasady nie zadziała, jeżeli organ miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o czynie albo rozpoczął czynność służbową zmierzającą do jego ujawnienia.

Jakie konsekwencje mogą grozić za brak zgłoszenia?

Organ podatkowy może ustalić podatek za okresy, w których obowiązek podatkowy istniał i które nie są objęte przedawnieniem. Jeżeli decyzja zostanie doręczona osobie fizycznej, podatek należy zapłacić w terminie wskazanym w przepisach i w samej decyzji. Jeżeli podatnik nie zapłaci podatku w terminie wynikającym z decyzji, może powstać zaległość podatkowa wraz z odsetkami.

Brak złożenia informacji IN-1 może również wiązać się z odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. W zależności od okoliczności sprawy może chodzić o wykroczenie skarbowe albo przestępstwo skarbowe. Znaczenie mają między innymi kwota narażonego podatku, czas opóźnienia, zachowanie podatnika po wykryciu błędu oraz to, czy podatnik sam zgłosił sprawę.

Jeżeli urząd dotąd nie wzywał do złożenia informacji, nie oznacza to, że obowiązek nie istnieje. Może to jedynie oznaczać, że organ nie powiązał jeszcze danych z aktu notarialnego, księgi wieczystej albo dokumentacji spółdzielni z obowiązkiem podatkowym konkretnego właściciela.

Jak płaci się podatek od nieruchomości po decyzji?

Osobom fizycznym podatek od nieruchomości ustala się decyzją. Standardowo jest on płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego: do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Jeżeli decyzja zostanie doręczona później, termin płatności wynika z przepisów dotyczących decyzji ustalającej oraz z pouczenia zawartego w decyzji.

Jeżeli roczna kwota podatku nie przekracza ustawowego progu jednorazowej płatności, podatek płaci się jednorazowo w terminie płatności pierwszej raty. W praktyce szczegóły zawsze warto sprawdzić w decyzji podatkowej, ponieważ to ona określa konkretną kwotę i terminy dla danego podatnika.

Podsumowanie

Po przekształceniu spółdzielczego prawa do lokalu w odrębną własność należy sprawdzić, czy do urzędu gminy lub miasta została złożona informacja IN-1. Jeżeli nie, warto zrobić to niezwłocznie, dołączając czynny żal i dokumenty pozwalające organowi prawidłowo ustalić podatek.

Opłacanie użytkowania wieczystego albo innych należności związanych z lokalem nie zastępuje podatku od nieruchomości. Właściwym organem nie jest urząd skarbowy, lecz gmina albo miasto. Największe znaczenie mają daty nabycia lokalu, zakres udziału w nieruchomości wspólnej, to, czy wcześniej doręczano jakiekolwiek decyzje, oraz czy sprawa mieści się jeszcze w terminach pozwalających organowi na wydanie decyzji.

FAQ

Czy urząd skarbowy powinien wezwać mnie do zapłaty podatku od nieruchomości?

Nie. Właściwy jest organ gminy lub miasta, czyli wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Brak wezwania z urzędu skarbowego nie ma więc decydującego znaczenia.

Czy muszę płacić podatek, skoro płacę opłatę za użytkowanie wieczyste?

Tak, jeżeli spełnione są warunki opodatkowania nieruchomości. Opłata za użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości mają inną podstawę prawną i nie zastępują się wzajemnie.

Czy po latach nadal warto składać IN-1?

Tak. Dobrowolne złożenie zaległej informacji pozwala uporządkować sytuację i może ograniczyć ryzyko odpowiedzialności karnoskarbowej. Trzeba jednak sprawdzić terminy przedawnienia oraz to, czy organ nie rozpoczął już czynności w sprawie.

Czy czynny żal zawsze chroni przed karą?

Nie zawsze. Czynny żal jest skuteczny tylko przy spełnieniu warunków z Kodeksu karnego skarbowego. Najważniejsze jest to, aby został złożony zanim organ uzyska udokumentowaną wiedzę o czynie albo rozpocznie czynność zmierzającą do jego ujawnienia.

Czy podatek zostanie naliczony za wszystkie lata od przekształcenia?

Nie musi tak być. Organ może działać tylko w granicach terminów wynikających z Ordynacji podatkowej. Przy braku złożenia informacji terminy te mogą być dłuższe niż w typowej sytuacji, dlatego trzeba przeanalizować konkretną datę powstania obowiązku i korespondencję z urzędem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
3. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy
4. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali