Ulga na pompę ciepła a faktura na małżonków

Kto może skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej?

Podstawą odliczenia jest art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z ulgi może skorzystać podatnik, który jest właścicielem albo współwłaścicielem jednorodzinnego budynku mieszkalnego i ponosi wydatki na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.

Oznacza to, że sama zapłata za pompę ciepła albo samo wpisanie na fakturze nie wystarcza. Trzeba jeszcze spełnić warunek własności lub współwłasności budynku. Jeżeli dom stanowi wyłączny majątek osobisty żony, to mąż, który nie jest właścicielem ani współwłaścicielem budynku, zasadniczo nie powinien rozliczać u siebie tej ulgi.

Wydatki muszą być udokumentowane fakturą wystawioną przez podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku. Jeżeli VAT nie został odliczony na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, odliczeniu podlega kwota brutto z faktury.

Pompa ciepła może mieścić się w katalogu wydatków objętych ulgą, o ile jest elementem przedsięwzięcia termomodernizacyjnego i spełnione są pozostałe warunki ustawowe oraz warunki wynikające z właściwego rozporządzenia określającego wykaz materiałów, urządzeń i usług.

Faktura na oboje małżonków a dom tylko jednego z nich

W opisanej sytuacji kluczowe są dwie okoliczności: kto jest właścicielem domu oraz kto faktycznie poniósł wydatek. Jeżeli budynek mieszkalny stanowi wyłączną własność żony, to tylko ona spełnia warunek właścicielski. Mąż, mimo że pozostaje z żoną we wspólności majątkowej i jest wpisany na fakturze, nie staje się przez to osobą uprawnioną do ulgi, jeżeli nie ma prawa własności lub współwłasności do budynku.

Nie ma jednak przepisu, który wprost nakazywałby w każdej takiej sytuacji dzielić fakturę po 50%. Problem polega na tym, że faktura na dwóch nabywców może sugerować organowi podatkowemu, że wydatek został poniesiony przez oboje małżonków. Wtedy urząd może oczekiwać wykazania, dlaczego całość kosztu ma rozliczyć wyłącznie żona.

Jeżeli z dokumentów wynika, że całą kwotę zapłaciła właścicielka domu, a wydatek dotyczył wyłącznie jej budynku jednorodzinnego, istnieją argumenty za odliczeniem 100% wydatku przez nią, oczywiście w granicach ustawowego limitu. Trzeba jednak liczyć się z tym, że przy fakturze wystawionej na oboje małżonków urząd skarbowy może zająć ostrożniejsze stanowisko i próbować ograniczyć odliczenie do części wydatku.

W praktyce znaczenie mogą mieć: treść faktury, dowód zapłaty, źródło środków, ewentualne dokumenty potwierdzające własność domu, umowa z wykonawcą, protokół montażu oraz to, czy wydatek nie został sfinansowany, dofinansowany albo zwrócony podatnikowi w innej formie.

Czy właścicielka domu może odliczyć całą pompę ciepła?

Jeżeli dom należy wyłącznie do żony, a faktura została wystawiona na żonę i męża, nie ma jednej całkowicie bezpiecznej odpowiedzi dla każdego przypadku. Najbardziej ostrożne podejście polegałoby na odliczeniu tylko tej części wydatku, którą można jednoznacznie przypisać właścicielce domu. Jeżeli nie ma takiego podziału, urząd może przyjąć, że faktura dotyczy obojga małżonków po połowie.

Jednocześnie można bronić stanowiska, że skoro mąż nie jest właścicielem domu, nie może sam skorzystać z ulgi, a wydatek dotyczy budynku należącego do żony, to całość odliczenia powinna przysługiwać żonie, jeśli to ona poniosła koszt w sensie ekonomicznym. Im lepsza dokumentacja zapłaty i związku wydatku z jej budynkiem, tym silniejsza argumentacja podatniczki.

Jeżeli faktura nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu transakcji, warto rozważyć kontakt ze sprzedawcą lub wykonawcą w sprawie dokumentów korygujących. Nie zawsze będzie to możliwe ani zasadne, ale przy dużych kwotach prawidłowe oznaczenie nabywcy może ograniczyć późniejszy spór z organem podatkowym.

Limit, terminy i inne warunki odliczenia

Limit ulgi termomodernizacyjnej wynosi 53 000 zł na podatnika. Limit obejmuje wszystkie przedsięwzięcia termomodernizacyjne realizowane w budynkach, których podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem. Jeżeli małżonkowie są współwłaścicielami budynku i oboje ponoszą wydatki, każdy z nich może korzystać z własnego limitu, ale tylko w zakresie wydatków faktycznie przez siebie poniesionych i prawidłowo udokumentowanych.

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono wydatek. Za datę poniesienia wydatku przyjmuje się zasadniczo dzień wystawienia faktury. Jeżeli dochód podatnika za dany rok nie pozwala odliczyć całej kwoty, nieodliczoną część można rozliczać w kolejnych latach, nie dłużej jednak niż przez 6 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek.

Przedsięwzięcie termomodernizacyjne trzeba zakończyć w ciągu 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Jeżeli ten warunek nie zostanie spełniony, podatnik musi doliczyć wcześniej odliczone kwoty do dochodu za rok, w którym upłynął termin na zakończenie przedsięwzięcia.

Nie można odliczyć wydatków w części, w jakiej zostały sfinansowane lub dofinansowane ze środków publicznych albo zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Jeżeli podatnik najpierw odliczył wydatek, a później otrzymał zwrot lub dotację, co do zasady powinien odpowiednio skorygować rozliczenie zgodnie z przepisami o uldze.

Wniosek o interpretację indywidualną

Przy tak nietypowym układzie dokumentów najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o interpretację indywidualną do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. We wniosku należy dokładnie opisać, że dom stanowi majątek osobisty żony, faktura została wystawiona na oboje małżonków, a następnie wyjaśnić, kto faktycznie zapłacił za pompę ciepła i z jakich środków.

Opłata za wniosek wynosi 40 zł od jednego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Co do zasady interpretacja powinna zostać wydana w terminie 3 miesięcy. Zastosowanie się do otrzymanej interpretacji daje podatnikowi ochronę w zakresie opisanej sytuacji, pod warunkiem że stan faktyczny we wniosku został przedstawiony rzetelnie i kompletnie.

Warto skorzystać także z objaśnień podatkowych dotyczących ulgi termomodernizacyjnej, opublikowanych przez Ministerstwo Finansów: objaśnienia podatkowe dotyczące ulgi termomodernizacyjnej. Trzeba jednak pamiętać, że objaśnienia nie zawsze rozstrzygają wszystkie niestandardowe przypadki, zwłaszcza gdy faktura i własność nieruchomości nie pokrywają się w prosty sposób.

Co zrobić przed złożeniem PIT?

Przed rozliczeniem ulgi warto zebrać dokumenty potwierdzające prawo własności domu, fakturę, dowód zapłaty, potwierdzenie montażu pompy ciepła oraz dokumenty dotyczące ewentualnych dotacji lub zwrotów. Jeżeli płatność była dokonana z rachunku wspólnego, trzeba liczyć się z tym, że organ podatkowy może pytać o rzeczywiste poniesienie wydatku przez podatniczkę.

Jeżeli kwota odliczenia jest wysoka, a dokumenty wskazują na dwóch nabywców, rozsądne może być wcześniejsze wystąpienie o interpretację. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której podatnik dopiero po kontroli musi udowadniać, dlaczego przyjął pełne odliczenie.

FAQ

Czy faktura na oboje małżonków zawsze oznacza odliczenie po 50%?

Nie zawsze. Przepisy nie wprowadzają automatycznego podziału po 50% tylko dlatego, że na fakturze są dwie osoby. W praktyce trzeba ustalić, kto jest właścicielem lub współwłaścicielem budynku oraz kto faktycznie poniósł wydatek.

Czy mąż może odliczyć ulgę, jeśli nie jest właścicielem domu?

Co do zasady nie. Ulga przysługuje podatnikowi będącemu właścicielem albo współwłaścicielem jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Samo wpisanie męża na fakturze nie zastępuje tego warunku.

Czy żona może odliczyć 100% wydatku, jeśli dom jest tylko jej?

Może mieć do tego argumenty, jeżeli faktycznie poniosła cały wydatek, pompa ciepła dotyczy jej budynku i spełnione są pozostałe warunki ulgi. Przy fakturze wystawionej na oboje małżonków trzeba jednak liczyć się z ryzykiem odmiennego stanowiska urzędu.

Czy warto składać wniosek o interpretację indywidualną?

Tak, szczególnie gdy kwota odliczenia jest wysoka albo dokumenty nie są jednoznaczne. Interpretacja chroni podatnika, który zastosuje się do niej w sytuacji zgodnej z opisem przedstawionym we wniosku.

Czy dotacja zmniejsza ulgę termomodernizacyjną?

Tak. Nie odlicza się tej części wydatku, która została podatnikowi zwrócona, sfinansowana lub dofinansowana. Jeżeli zwrot nastąpi po dokonaniu odliczenia, trzeba uwzględnić to w rozliczeniu podatkowym zgodnie z zasadami ulgi.

Podsumowanie

Jeżeli dom jest majątkiem osobistym żony, a faktura za pompę ciepła została wystawiona na żonę i męża, najważniejsze jest wykazanie, że żona jako właścicielka budynku faktycznie poniosła wydatek. Mąż, który nie jest właścicielem ani współwłaścicielem domu, nie powinien samodzielnie rozliczać ulgi tylko dlatego, że widnieje na fakturze.

Pełne odliczenie przez właścicielkę domu może być możliwe, ale nie jest pozbawione ryzyka, zwłaszcza gdy dokumenty sugerują udział obojga małżonków w zakupie. Przy większych kwotach najrozsądniej zabezpieczyć stanowisko interpretacją indywidualną albo przed rozliczeniem uporządkować dokumenty potwierdzające nabywcę, zapłatę i związek wydatku z budynkiem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
3. Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych, Dz.U. 2018 poz. 2489
4. Objaśnienia podatkowe Ministerstwa Finansów dotyczące ulgi termomodernizacyjnej