Wycofanie auta z leasingu ze spółki jawnej

VAT przy wycofaniu samochodu wykupionego z leasingu

Przy samochodzie wykupionym z leasingu najpierw trzeba ustalić, czy przy wykupie lub wcześniejszym użytkowaniu przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Jeżeli spółka jawna odliczała VAT, nieodpłatne przekazanie albo wycofanie pojazdu może wywołać skutki w podatku od towarów i usług.

Nie rozwijamy tu ponownie wszystkich wariantów leasingu operacyjnego i sprzedaży auta firmowego. Ten artykuł dotyczy przede wszystkim spółki jawnej: uchwały wspólników, przeniesienia pojazdu do majątku wspólnika i dokumentów potrzebnych do bezpiecznego rozliczenia.

PIT i status spółki jawnej

W podatku dochodowym spółka jawna jest co do zasady transparentna podatkowo, a przychody i koszty rozliczają jej wspólnicy proporcjonalnie do udziału w zysku. Trzeba jednak pamiętać, że w określonych przypadkach spółka jawna może stać się podatnikiem CIT, zwłaszcza gdy jej wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne i nie dopełniono wymaganych obowiązków informacyjnych. Dlatego przed operacją warto potwierdzić aktualny status podatkowy konkretnej spółki.

Jeżeli samochód został wykupiony z leasingu od razu z przeznaczeniem na cele prywatne wspólnika, a nie na potrzeby działalności gospodarczej spółki, wydatek na wykup nie powinien być ujmowany w kosztach podatkowych spółki lub wspólników. Brakuje wtedy związku przyczynowego między wydatkiem a przychodem z działalności gospodarczej.

Samo przekazanie w formie darowizny nie generuje przychodu po stronie spółki na gruncie PIT, ponieważ ustawy o podatku dochodowym nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Nie oznacza to jednak, że podatki są całkowicie pomijalne. Obowiązek może powstać po stronie obdarowanego wspólnika w podatku od spadków i darowizn.

Darowizna samochodu przez spółkę jawną na rzecz wspólnika

Spółka jawna nie ma osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną. Może we własnym imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Wynika to z przepisów Kodeksu spółek handlowych, w szczególności art. 8 § 1, art. 22 § 1 oraz art. 28 KSH. Majątek spółki jawnej jest majątkiem spółki, a nie prywatnym majątkiem poszczególnych wspólników.

Jeżeli zatem spółka jawna daruje samochód jednemu wspólnikowi, stronami umowy są spółka jawna jako darczyńca oraz wspólnik jako obdarowany. Taka czynność może podlegać podatkowi od spadków i darowizn, ponieważ obdarowanym jest osoba fizyczna.

W relacji spółka jawna - wspólnik nie stosuje się zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny tylko dlatego, że wspólnicy są między sobą spokrewnieni. Darczyńcą nie jest bowiem drugi wspólnik jako osoba fizyczna, lecz spółka jawna. W praktyce nabycie przez wspólnika od spółki jest kwalifikowane do III grupy podatkowej.

Aktualna kwota wolna dla III grupy podatkowej wynosi 5 733 zł. Jeżeli czysta wartość nabytego samochodu przekracza tę kwotę, wspólnik powinien rozliczyć podatek od spadków i darowizn na zasadach właściwych dla III grupy podatkowej. Co do zasady składa się zeznanie SD-3 w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego, chyba że w danym wariancie czynność jest dokonywana w formie aktu notarialnego i podatek rozlicza płatnik.

Stanowisko o opodatkowaniu darowizny od spółki jawnej na rzecz wspólnika potwierdzała m.in. interpretacja indywidualna Izby Skarbowej w Katowicach z 15.09.2016 r., nr IBPB-2-1/4515-192/16-1/MZ. Organ wskazał, że skoro właścicielem majątku jest spółka jawna, a nie wspólnicy, to darowizna dokonana przez spółkę na rzecz osoby fizycznej może rodzić obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn.

Wycofanie samochodu uchwałą wspólników

Alternatywą dla darowizny na rzecz jednego wspólnika jest wycofanie samochodu z majątku spółki jawnej do majątków prywatnych wszystkich wspólników. Najczęściej następuje to na podstawie jednomyślnej uchwały wspólników, chyba że umowa spółki przewiduje inne zasady podejmowania decyzji w tym zakresie.

W uchwale warto wskazać co najmniej: dane pojazdu, przyczynę wycofania, wartość rynkową, datę przekazania, sposób przeniesienia własności oraz proporcję udziałów przypadających poszczególnym wspólnikom. Zwykle przyjmuje się proporcję odpowiadającą udziałowi wspólników w zyskach spółki.

Organy podatkowe akceptowały stanowisko, że wycofanie składnika majątku spółki osobowej do majątków prywatnych wspólników, bez wynagrodzenia i zgodnie z udziałami wspólników, może być neutralne podatkowo w PIT. Przykładowo Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 30.08.2019 r., nr 0112-KDIL3-3.4011.245.2019.1.MM, wskazywał na neutralność podatkową wycofania samochodu ze spółki osobowej na potrzeby prywatne wspólników.

Istotne jest jednak, aby czynność nie była w rzeczywistości ukrytą darowizną na rzecz jednego wspólnika. Jeżeli samochód ma trafić wyłącznie do jednego wspólnika, a pozostali nie otrzymują ekwiwalentu ani nie nabywają udziału w pojeździe, organ podatkowy może oceniać skutki takiej operacji inaczej.

Zniesienie współwłasności albo późniejsze przeniesienie udziałów

Po wycofaniu samochodu do majątków prywatnych wspólników pojazd może stać się ich współwłasnością. Jeżeli następnie jeden ze wspólników ma zostać wyłącznym właścicielem, możliwe jest np. odpłatne nabycie udziałów od pozostałych wspólników albo nieodpłatne zniesienie współwłasności.

Nieodpłatne zniesienie współwłasności może powodować skutki w podatku od spadków i darowizn, jeżeli jeden współwłaściciel otrzymuje więcej, niż wynikało z jego udziału. Zwolnienia mogą mieć zastosowanie w relacjach rodzinnych, ale trzeba każdorazowo sprawdzić, czy dana czynność i dana relacja spełniają warunki ustawowe. W przypadku osób niespokrewnionych ryzyko podatku jest istotne.

Jeżeli wspólnik odpłatnie odkupi udział w samochodzie od drugiego wspólnika, po stronie sprzedającego może powstać przychód z odpłatnego zbycia. Przy autach poleasingowych szczególną ostrożność trzeba zachować z uwagi na przepisy, które mogą wiązać sprzedaż rzeczy wykorzystywanych wcześniej w działalności z przychodem z działalności gospodarczej, zwłaszcza gdy sprzedaż następuje przed upływem 6 lat liczonych według zasad właściwych dla wycofanych składników majątku.

Dokumenty potrzebne przy wycofaniu auta

Dla bezpieczeństwa podatkowego i dowodowego sama zmiana sposobu używania pojazdu nie wystarczy. Operację trzeba udokumentować zgodnie z wybranym wariantem.

• Przy darowiźnie potrzebna jest umowa darowizny między spółką jawną a wspólnikiem, dokument określający wartość rynkową auta, protokół wydania pojazdu oraz rozliczenie podatku od spadków i darowizn, jeżeli powstanie obowiązek podatkowy.
• Przy wycofaniu uchwałą warto sporządzić uchwałę wspólników, protokół przekazania, dokument przeniesienia własności i zapis potwierdzający udziały wspólników w pojeździe.
• Przy późniejszym zniesieniu współwłasności potrzebna jest odrębna umowa określająca, czy czynność jest odpłatna, nieodpłatna, czy następuje ze spłatą.
• Dla celów rejestracyjnych dokumenty powinny umożliwiać wykazanie następstwa prawnego przy przerejestrowaniu pojazdu.

Warto również zachować dokumenty leasingowe, fakturę wykupu, ewidencję używania pojazdu, dowody księgowania oraz informacje o ewentualnym odliczeniu VAT. To właśnie te dokumenty najczęściej przesądzają o ocenie podatkowej przekazania.

Najczęstsze warianty podatkowe

1. Wykup wyłącznie na cele prywatne i brak odliczenia VAT - przekazanie samochodu wspólnikowi co do zasady nie podlega VAT, ale darowizna może podlegać podatkowi od spadków i darowizn.
2. Wykup do działalności i odliczenie VAT - późniejsze nieodpłatne przekazanie może być opodatkowane VAT, a dokumentacja powinna wykazać podstawę opodatkowania.
3. Wycofanie do wszystkich wspólników proporcjonalnie do udziału w zyskach - może być neutralne w PIT i poza podatkiem od spadków i darowizn, o ile nie ma elementu przysporzenia na rzecz jednego wspólnika.
4. Wycofanie, a następnie nieodpłatne przeniesienie udziałów na jednego wspólnika - może rodzić skutki w podatku od spadków i darowizn, zwłaszcza gdy wspólnicy nie należą do kręgu osób objętych zwolnieniem.
5. Sprzedaż auta po wycofaniu - wymaga sprawdzenia skutków w PIT, w tym zasad dotyczących zbycia rzeczy poleasingowych i składników wycofanych z działalności.

FAQ

Czy wycofanie samochodu z leasingu ze spółki jawnej zawsze jest bez VAT?

Nie. Brak VAT jest typowy wtedy, gdy przy wykupie pojazdu spółce nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, bo samochód od razu miał służyć celom prywatnym. Jeżeli spółka odliczyła VAT albo używała auta w działalności opodatkowanej, przekazanie może być opodatkowane.

Czy darowizna auta ze spółki jawnej na rzecz wspólnika korzysta ze zwolnienia dla rodziny?

Zwykle nie, ponieważ darczyńcą jest spółka jawna, a nie członek rodziny. Nawet jeżeli wspólnicy są spokrewnieni, darowizna od spółki na rzecz wspólnika jest co do zasady kwalifikowana do III grupy podatkowej.

Czy trzeba składać SD-3 po otrzymaniu auta od spółki jawnej?

Jeżeli darowizna podlega podatkowi od spadków i darowizn, a wartość nabycia przekracza kwotę wolną, obdarowany wspólnik powinien co do zasady złożyć SD-3 w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.

Czy lepsza jest darowizna czy wycofanie uchwałą?

To zależy od celu wspólników. Darowizna od razu przenosi pojazd na jedną osobę, ale może powodować podatek od spadków i darowizn. Wycofanie proporcjonalnie do udziałów wspólników bywa podatkowo neutralniejsze, ale może wymagać późniejszego uregulowania współwłasności.

Czy samochód można sprzedać zaraz po wycofaniu ze spółki?

Można, ale skutki podatkowe trzeba sprawdzić osobno. Przy autach poleasingowych sprzedaż po wycofaniu może być powiązana z przychodem z działalności gospodarczej, zwłaszcza gdy następuje przed upływem 6-letniego okresu przewidzianego dla określonych składników wycofanych z działalności.

Podsumowanie

Wycofanie samochodu wykupionego z leasingu przez spółkę jawną wymaga rozdzielenia kilku kwestii: VAT, PIT, podatku od spadków i darowizn oraz dokumentów cywilnoprawnych. Jeżeli spółka nie miała prawa do odliczenia VAT przy wykupie, przekazanie auta na cele prywatne wspólnika zasadniczo nie powinno podlegać VAT. Darowizna na rzecz jednego wspólnika może jednak skutkować podatkiem od spadków i darowizn w III grupie podatkowej.

Alternatywą jest wycofanie auta do majątków prywatnych wszystkich wspólników proporcjonalnie do udziału w zyskach. Taki wariant może być korzystniejszy, ale wymaga prawidłowej uchwały, protokołu przekazania i ostrożności przy późniejszym zniesieniu współwłasności albo sprzedaży pojazdu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 24.11.2017 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.714.2017.1.AB
5. Interpretacja indywidualna Izby Skarbowej w Katowicach z 15.09.2016 r., nr IBPB-2-1/4515-192/16-1/MZ
6. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30.08.2019 r., nr 0112-KDIL3-3.4011.245.2019.1.MM